THE NIGHTINGALE : Το τραγούδι του τραύματος και της εκδίκησης…

by Αντρέι Κοτσεργκίν

‘ Sing a song. Just for me…’

Κατά την διάρκεια του ‘Μαύρου Πολέμου’ , που εκτυλίχθηκε ανάμεσα στους Βρετανούς αποίκους και τους Αβορίγινες Αυστραλούς στην Τασμανία την περίοδο 1820-1832, ένας υπολοχαγός του Βρετανικού στρατού φροντίζει να ψυχαγωγήσει τους άντρες τους επιστρατεύοντας μια κατάδικο από την Ιρλανδία και το τραγούδι της.

Για μια φευγαλέα στιγμή οι άντρες αφήνουν το τραγούδι της Clare Carroll να εισβάλλει στις καρδιές τους και να τους επιτρέψει να ξεχάσουν το πόσο κουραστικός και ψυχοφθόρος μπορεί να είναι ένας πόλεμος που εκτυλίσσεται μίλια μακριά από τα σπίτια και που δεν διακρίνεται από κάποιον ξεκάθαρο, για εκείνους, σκοπό . Όμως η στιγμή αυτή σβήνει πολύ γρήγορα με λίτρα από κρασί και ακόμη πιο άφθονες ποσότητες οργής και κατώτερων ενστίκτων τα οποία τρέφονται μέσω ενός ακόμη πολέμου σαν και αυτούς που τόσο μαεστρικά ξέρει να στήνει το ανθρώπινο είδος.

Και κάπως έτσι όλοι αυτοί οι άντρες επιλέγουν να κλείσουν τα αυτιά τους στην αγνότητα του τραγουδιού και να εστιάσουν τα μάτια τους στην γυναίκα που έχουν απέναντι τους. Και όταν πια φτάσουν στο σημείο να μην μπορούν να αποτραβήξουν τα βλέμματα τους από επάνω της αποφασίζουν να κάνουν μια νυχτερινή επίσκεψη στην καλύβα της…

Στο THE NIGHTINGALE η σκηνοθέτης Jennifer Kent συνθέτει μια ιστορία βιασμού και εκδίκησης ποτισμένη στον πόνο, την μοχθηρότητα και το μίσος και η οποία περιστρέφεται γύρω από τις ποταπές και αποτρόπαιες ορέξεις βίαιων αντρών. Το αν η βία που κατακλύζει αυτούς τους άντρες πηγάζει κατευθείαν μέσα από την θνητή και αδύναμη φύση τους ή αν αποτελεί το προϊόν ενός σκληρού πολέμου απλά δεν έχει την παραμικρή σημασία σε αυτή την ιστορία.

Εδώ το μοναδικά που μετράνε είναι τα φριχτά αποτελέσματα όλης αυτής της βίας.

Στα Rape & Revenge φιλμ παραδοσιακά συναντάμε μια πολύ συγκεκριμένη θεματολογία καθώς από την μια μας παρουσιάζουν , συνήθως με γραφικούς και ακραίους τρόπους, τις φρίκες και τα δεινά που πέφτουν επάνω στην (συνήθως) πρωταγωνίστρια και στην πορεία την οδηγούν σε μια ‘κάθαρση‘ η οποία πάντοτε πηγάζει μέσα από πράξεις απαράμιλλης βίας εις βάρος των θυτών. Και ναι εδώ η σκηνοθέτης εφαρμόζει αυτή ακριβώς την τακτική όμως τα αποτελέσματα της ‘συνταγής‘ αυτή τη φορά φαντάζουν εντελώς διαφορετικά και ζέχνουν από μια δική τους βαρύτητα και σημασία.

Το φιλμ αυτό είναι τόσο ωμό και βίαιο όμως παράλληλα διακρίνεται από έναν κυνικό ρεαλισμό. Ο κινηματογραφικός βιασμός μέσα από την κάμερα της σκηνοθέτη φαντάζει πέρα για πέρα αληθινός. Όμως η κακοποίηση σε καμία περίπτωση δεν σταματά με αυτόν. Εδώ η Clare θα υποστεί τόσα δεινά από τα χέρια των κτητικών Βρετανών Μπάσταρδων που στο τέλος ότι ‘ικανοποίηση‘ και αν της δώσει η πολυπόθητη εκδίκηση της η ‘αξία‘ της στο φινάλε απλά φαντάζει μηδαμινή. Η βία δηλώνει συνεχώς το παρών μέσα σε αυτή την ταινία και ακόμη και όταν απουσιάζει από την οθόνη η αίσθηση της θα πλανάται συνεχώς ανάμεσα στα δάση και τα βράχια της Τασμανίας και τα κεφάλια των χαρακτήρων.

Όμως με το THE NIGHTINGALE η Kent αρνείται πεισματικά να μας δώσει ένα σύγχρονο Exploitation φιλμ που θα κινείται σε I SPIT ON YOUR GRAVE ρυθμούς που έχουν στόχο να προκαλέσουν μονάχα εκείνα τα ‘ένοχα σινεφίλ ένστικτα’ μας…

Όσο προχωρά η ιστορία το The Nightingale εξελίσσεται σε μια μελέτη της σχέσης ανάμεσα στους λευκούς αποίκους / μετανάστες και τους ιθαγενείς Αβορίγινες Μια σχέση που διακατέχεται από το άσβεστο μίσος του ρατσισμού.

Για να έχει μια ελπίδα να εντοπίσει και να τιμωρήσει τους άντρες που την αδίκησαν η Clare αναγκάζεται να προσλάβει έναν ιθαγενή που θα την οδηγήσει στα ίχνη των Βρετανών. Παρά το γεγονός ότι υπήρξε και η ίδια φυλακισμένη, ουσιαστικά μια σκλάβα, των Βρετανών η Clare αντιμετωπίζει τον οδηγό της λες και είναι κάνας δούλος. Όμως καθώς ξεδιπλώνουν, μέσα στις αχανείς στέπες της Τασμανίας τόσο τις σκέψεις και τις ιστορίες τους όσο και τις ικανότητες τους ο ένας στον άλλον ένας δεσμός θα αρχίσει να δημιουργείται μεταξύ τους που φαίνεται ικανός να ξεπεράσει τις όποιες φυλετικές και ιδεολογικές διαφορές.

Στην τελική όμως εκείνο που θα τους ενώσει είναι μια ατάκα της Clare στον Αβορίγινο συνταξιδιώτη της όταν πασχίζει να τον πείσει να την βοηθήσει να πάρει την τόσο πολύτιμη εκδίκηση της :

‘Το ξέρεις καλά πως είναι να σου παίρνουν οι λευκοί όλο όσα έχεις σε αυτή τη ζωή…’

Στον αντίποδα το ‘μότο‘ που ενώνει τους φαντάρους /βιαστές είναι κάτι σε φάση :

‘Είμαστε άντρες. Κάναμε αυτό για σένα και πρέπει να μας ανταποδώσεις την καλοσύνη μας. Μην τολμήσεις να αρνηθείς . Δεν έχεις το δικαίωμα να το κάνεις διότι μας ανήκεις..’

Παράλληλα το φιλμ μας θυμίζει ότι τόσο ο βιασμός όσο και η εκδίκηση και ο ρατσισμός σε περίπτωση επιτυχίας και δίχως την παρουσία, έστω του φόβου, μιας τιμωρίας μπορεί να εξελιχθούν σε έναν ακατανίκητο εθισμό για εκείνους που τα πράττουν αλλά και πως και τα δυο μπορούν εύκολα να ‘κληροδοτηθούν‘ από την μια γενιά στην άλλη…

Πέραν των βιασμών , των βασανιστηρίων και των φονικών η Kent διαπρέπει σκηνοθετικά τόσο ως προς την απόδοση της εποχής όσο και στην απεικόνιση της άγριας φύσης της Τασμανίας. Τα τοπία της εκπέμπουν από την μια συνεχώς απειλή όμως σε ορισμένες στιγμές κατακλύζονται και από μια γαλήνη που πάντως δεν κρατάει παρά μονάχα για λιγοστές και εξαιρετικά πολύτιμες στιγμές. Η Kent για ακόμη μια φορά υπογράφει και το σενάριο και μέσα από μια εξαιρετικά απλή ιστορία, που κινείται ανάμεσα στο δράμα εποχής και το θρίλερ, καταλήγει να μας λέει ορισμένες εξαιρετικά σταράτες αλήθειες που θα έπρεπε να μας προβληματίσουν.

Άρτια δουλεία έχει γίνει τόσο στις ερμηνείες όσο και στην σκιαγράφηση και την εξέλιξη των δυο κεντρικών χαρακτήρων της πλοκής.

Στο THE NIGHTINGALE η πρωταγωνίστρια Aisling Franciosi φαντάζει λες και γραπώνει ένα αόρατο ξυράφι και με αυτό χαράζει στο πρόσωπο της εκφράσεις πόνου, απόγνωσης αλλά και άσβεστης οργής. Από την άλλη ο παντελώς άγνωστος Baykali Ganambarr αποτελεί ίσως και την πραγματική αποκάλυψη αυτής της ταινίας. Και στο δικό του πρόσωπο θα διακρίνεις την οργή απέναντι στους λευκούς ανθρώπους που τον αδίκησαν και που πασχίζουν να του πάρουν τα πάντα όμως ταυτόχρονα θα αντιληφθείς και μια έκφραση γνήσιας απορίας καθώς εκείνος προσπαθεί να καταλάβει τι δουλεία έχουν εξαρχής όλοι αυτοί οι βίαιοι και άπληστοι λευκοί σε έναν εντελώς ξένο και διαφορετικό τόπο, στον οποίο δεν φαίνεται καν να ανήκουν.

Μιλώντας περί ‘βίαιων λευκών’ τα Βρετανικά Καθάρματα της ταινίας θα έκαναν εκείνα τα Αμερικάνικα του I SPIT ON YOUR GRAVE (του παλιού και ανορθόδοξου !) εξαιρετικά υπερήφανα τόσο με τις αντιπαθητικές σκατόφατσες τους όσο και με τις αμείλικτες και απεχθείς πράξεις τους. Αντίθετα με τους διώκτες τους οι άντρες αυτοί δεν μπαίνουν καν στον ‘κόπο‘ να στήσουν μια γέφυρα επικοινωνίας με τους ιθαγενείς γύρω τους. Μια επικοινωνία που κρίνεται εξαιρετικά απαραίτητη για την επιβίωση τους μέσα σε έναν τόσο αφιλόξενο και άγνωστο τόπο. Το μόνο που κάνουν αυτοί οι άντρες είναι να εκμεταλλεύονται , με κάθε τρόπο που μπορούν να σκεφτούν , ή απλά να πυροβολούν εν ψυχρώ τους Αβορίγινες που έχουν την ατυχία να βρεθούν στο διάβα τους. Ω ναι το THE NIGHTINGALE είναι και μια απόλυτα λειτουργική ταινία επιβίωσης που θα τεστάρει ισάξια τόσο τις σωματικές και ψυχικές αντοχές των χαρακτήρων της όσο και εκείνων των ‘ευαίσθητων‘ θεατών.

Μέσα από τα Καθάρματα της και τις τόσο αποτρόπαιες πράξεις τους η ταινία αυτή μοιάζει λες και προτρέπει όσους θεατές ‘δεν αντέχουν’ να πάρουν πόδι από την αίθουσα ώστε όσοι επέλεξαν να παραμείνουν μέχρι το τέλος να νιώσουν λες και έλαβαν κάποια σπουδαία ‘ανταμοιβή‘ !

Οι Μπάσταρδοι / Βιαστές της ιστορίας μας υπενθυμίζουν και το πόσο διαφορετικά αντιδρούμε, σκεφτόμαστε και συμπεριφερόμαστε ως άντρες μέσα σε περιβάλλοντα που είναι εντελώς αντίθετα μεταξύ τους. Μας δείχνει το πόση έπαρση νιώθουμε όταν βρισκόμαστε σε ένα οικείο χώρο αλλά και το πόσο εύκολα παραδινόμαστε στις ορμές ή την μανία μας όταν καταλήγουμε μέσα σε κάποια εμπόλεμη ζώνη ή γενικότερα σε ένα περιβάλλον όπου δεν είμαστε υποχρεωμένοι να υπακούμε σε νόμους, κανόνες και κώδικες κοινωνικής συμπεριφοράς. Αντίθετα όταν επιστρέψουμε πίσω στον ‘πολιτισμό‘ το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να φορέσουμε ξανά το ευγενές μας προσωπείο.

Στο THE NIGHTINGALE η Jennifer Kent φαίνεται να κάνει μια αναστροφή ως προς το σκηνοθετικό της ύφος. Αλλά στην πραγματικότητα εδώ έχουμε μια ξεκάθαρη ‘επέκταση‘ του. Εκεί που στο BABADOOK επέλεξε την αλληγορία ,τους συμβολισμούς και τον τρόμο ώστε να περάσει στο κοινό τα μηνύματα της εδώ πάλι αποφασίζει να καταφύγει στην ακραία ,αμείλικτη και ρεαλιστική (κάθε λογής) βία. Και όμως τα μηνύματα ανάμεσα στις δυο , φαινομενικά, διαφορετικές ταινίες καταλήγουν να μοιράζονται μια παρόμοια και εξαιρετικά βαριά σημασία.

Στο φινάλε τόσο το BABADOOK όσο και το THE NIGHTINGALE μας μιλάνε για την εξωτερίκευση ενός τραύματος που σχετίζεται με μια άδικη και δυσβάσταχτη απώλεια και εξετάζουν τις βαρύτατες συνέπειες που φέρει επάνω μας μια τέτοια εμπειρία. Απλά εκεί που στο πρώτο της φιλμ η σκηνοθέτης επιστράτευσε μια ‘μεταφυσική οντότητα’ εδώ επιλέγει να μας παρουσιάσει μια σαφώς πιο γνώριμη και θνητή απειλή. Μια απειλή που ίσως και να καραδοκεί μέσα στα ίδια μας τα σωθικά…

Το γεγονός ότι η απειλή αυτή φαντάζει σαφώς πιο μοχθηρή , επικίνδυνη και απειλητική από έναν ‘Δαίμονα’ ίσως να μας λέει ορισμένες εξαιρετικά ‘ένοχες’ αλλά και απαραίτητες αλήθειες γύρω από την φύση μας , τις παρορμήσεις που πηγάζουν μέσα από αυτή την φύση αλλά και τις επιλογές μας γύρω από αυτά…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: