MAD MAX : Γκαζώνοντας με οργή στις απαρχές της Wasteland.

by Αντρέι Κοτσεργκίν

Στα τέλη των 70s και κάπου στο Σιδνεί της Αυστραλίας ο George Miller εργάζονταν ως γιατρός στην πτέρυγα με τα επείγοντα περιστατικά. Έχοντας αντικρίσει από πρώτο χέρι αρκετούς σακατεμένους αλλά και νεκρούς , και έχοντας βρεθεί ως πιτσιρικάς σε μερικά τροχαία , στα οποία έχασε τρεις φίλους του, ο επίδοξος σκηνοθέτης είχε πλέον μαζέψει άπλετο υλικό ώστε να βάλει μπρος το όραμα του.

Ποίο ακριβώς ήταν το όραμα του Miller ?

Ένας κόσμος στα πρόθυρα της κατάρρευσης και γεμάτος από υπερβίαιους και εκκεντρικούς επιδρομείς οι οποίοι απειλούσαν ότι απέμεινε από την κάποτε πολιτισμένη και οργανωμένη κοινωνία μας. Στο επίκεντρο αυτού του οράματος θα βρισκόταν ένας μοναχικός και πληγωμένος άντρας.

Το όνομα του θα ήταν Max

Έχοντας συσσωρεύσει όλη την μακαβριότητα και τον πόνο που του πρόσφερε τόσο απλόχερα το επάγγελμα του αλλά και έχοντας παρακολουθήσει το φιλμ A Boy and his Dog o Miller ήταν πανέτοιμος να συνθέσει τον δικό του (σχεδόν) Post Apocalyptic εφιάλτη. Όμως πρώτα είχε ανάγκη να βρει τους ηθοποιούς του και κυρίως έναν πρωταγωνιστή.

Ο Mel Gibson, όντας φοιτητής της δραματικής σχολής τότε, αρχικά έσκασε μύτη στην διαδικασία του casting ώστε να στηρίξει ψυχολογικά την φίλη του η οποία είχε κανονίσει να περάσει από οντισιόν για έναν μικρό ρόλο. Έχοντα μπλέξει την προηγούμενη νύχτα σε καυγά, μέσα σε κάποιο μπαρ και κόντρα σε ‘μισή ομάδα ράγκμπι’, ο Mel εμφανίστηκε σαν μια ‘μαύρη και μπλε κολοκύθα’ , όπως είχε δηλώσει χαρακτηριστικά και ο ίδιος στο παρελθόν.

Έχοντας ενθουσιαστεί από την σακαταμένη φάτσα του οι υπεύθυνοι του casting του ζήτησαν να δώσει και εκείνος μια οντισίον μιας και όπως του είπαν ‘είχαν ανάγκη από φρικιά‘. O Mel επέστρεψε ύστερα από τρεις βδομάδες όμως κανένας δεν τον αναγνώρισε μιας και στο διάστημα που μεσολάβησε το πρόσωπο του ξεπρήστηκε. Όπως και να χει του έδωσαν την ευκαρία να κάνει μια ανάγνωση για έναν από τους μικρότερους ρόλους.

Να όμως που τελικά ο ρόλος που κέρδισε ο Mel Gibson έμελλε να είναι σαφώς μεγαλύτερης δυναμικής και αξίας…

Πέραν του Mel και το υπόλοιπο cast , στην πλειοψηφία του, αποτελούνταν από ντόπιους λεχρίτες. Λόγω του πενιχρού μπάτζετ οι περισσότεροι από τους κομπάρσους πληρώνονταν σε …μπύρες ! Οι τυπάδες που έπαιζαν τους συμμορίτες / επιδρομείς ήταν όντως μέλη μιας συμμορίας μηχανόβιων. O Tim Burns που ενσάρκωσε το νεαρό Κάθαρμα με το παρατσούκλι Johnny The Boy είχε μπει τόσο πολύ στο δερμάτινο του ρόλου του με αποτέλεσμα μια μέρα οι τσαντισμένοι , από την αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά του, συνεργάτες του να τον αφήσουν δεμένο με χειροπέδες επάνω σε ένα συντρίμμι για μια ολόκληρη μέρα.

Στον αντίποδα ο συνάδελφος του Hugh Keays-Byrne μπορεί να υπερηφανεύεται ότι έχει δώσει στο franchise δυο από τους κορυφαίους του Villains καθώς εδώ ενσαρκώνει τον απόλυτο Μπάσταρδο με το παρατσούκλι ToeCutter ενώ αρκετά χρόνια μετά επέστρεψε στην Wasteland στον ρόλο ενός αμείλικτου και μεγαλομανή δικτάτορα που επιθυμούσε να χτίσει την δική του δυναστεία επάνω στις ερήμους και την απόγνωση των εναπομείναντων ανθρώπων…

Αν αναλογιστούμε το πόσα ‘Καλόπαιδα‘ αλλά και το πόσες μπύρες καταναλώθηκαν κατά την διάρκεια των γυρισμάτων μιας ‘ερασιτεχνικής‘ ταινίας που περιστρέφονταν γύρω από τα γρήγορα αμάξια και τις καταδιώξεις μπορούμε να πούμε ότι πρόκειται για ένα γνήσιο θαύμα που δεν πέθανε κανείς κατά την ‘συναρμολόγηση‘ του MAD MAX.

Εξίσου άναρχα και ανορθόδοξα με την διαδικασία του casting υπήρξαν και τα γυρίσματα της ταινίας. Αδυνατώντας να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες άδειες ο Miller έκλεινε παράνομα τους δρόμους και απαγόρευσε στους συνεργάτες του την χρήση Walkie Talkie ώστε να μην μπλέκονται στην συχνότητα των μπάτσων ! Πολλά από τα stunts της ταινίας γυρίστηκαν γρήγορα και με την μια ώστε ο σκηνοθέτης και το crew του να προλάβουν να γυρίσουν τις σκηνές δράσης και καταδίωξης και στην συνέχεια να ΄σκουπίσουν‘ τα ίχνη της παρουσίας τους πριν εμφανιστούν τίποτε περιπολικά και τους μαζέψουν οι μπάτσοι ! Το crew δεν είχε καν τα χρήματα ώστε να αγοράσει props και έτσι οι ηθοποιοί αναγκάζονταν να σπάνε ξύλινες πόρτες στην πραγματικότητα.

Τα ‘αντάρτικα‘ γυρίσματα του MAD MAX είχαν άμεσο αντίκτυπο επάνω στην αισθητική και το ύφος της ταινίας. Τα σκηνικά και οι τοποθεσίες ζέχνουν από σκόνη, εγκατάλειψη και παράνοια. O Miller μιας και δεν είχε τα φράγκα ώστε να μας δώσει μια γεμάτη εικόνα της Wasteland επέλεξε μια πιο αφηρημένη απεικόνιση ενός μέλλοντος το οποίο θα μπορούσε να ναι αρκετά μακρινό αλλά από την άλλη άνετα λειτουργούσε και ως το ‘αύριο‘ του πολιτισμού μας.

Παράλληλα ο Ελληνικής καταγωγής σκηνοθέτης δεν παραλείπει να αποδώσει και ...φόρο τιμής (?!) στην χώρα μας…

A few years from now…

Αντίθετα με τους διαδόχους του το πρώτο κεφάλαιο Αποκάλυψης του George Miller δεν ξεκινά την ιστορία του με κάποια επική αφήγηση. Μονάχα η παραπάνω περιγραφή κάνει την εμφάνιση της και μας μπάζει απότομα σε απροσδιόριστο τόπο και χρόνο όπου ποτέ μας δεν θα διακρίνουμε απόλυτα το αν ο πολιτισμός και η κοινωνία μας έχουν εκφυλιστεί πλήρως και αν όντως υπάρχει μια οργανωμένη Κυβέρνηση κάπου στο προσκήνιο.

Στο MAD MAX ακόμη και οι ψυχωμένοι μπάτσοι σε πολλές περιπτώσεις δεν διστάζουν να ξεπέσουν και οι ίδιοι στο επίπεδο του κατώτερου ‘Κτήνους‘ ώστε να μπορέσουν να ανταγωνιστούν τα Καθάρματα που εισβάλλουν στα μέρη τους…

Ακριβώς ένας τέτοιος μπάτσος είναι και ο Max του Mel Gibson. Μια μέρα ο Max θα συλλάβει έναν λεχρίτη βάνδαλο και βιαστή όμως η τοπική ‘δικαιοσύνη‘ θα τον αφήσει ελεύθερο. Στην συνέχεια το Κάθαρμα επιστρέφει στην συμμορία του και όλοι μαζί αποφασίζουν να τιμωρήσουν τους μπάτσους που τόλμησαν να αψηφήσουν την κυριαρχία τους…

Η συμμορία καίει ζωντανό τον φίλο και συνεργάτη του Max και εκείνος αντικρίζοντας το απανθρακωμένο κορμί του νιώθει να κλονίζεται ψυχολογικά. Ο Max δηλώνει την παραίτηση του από το σώμα που επί χρόνια υπηρετούσε με την ελπίδα ότι έτσι θα διατηρήσει την όποια ηρεμιά και λογική του έχουν απομείνει.

Αμέσως μετά κάνει το ύψιστο λάθος να ακούσει και να ακολουθήσει την συμβουλή ενός συναδέλφου του που τον προτρέπει να πάρει την γυναίκα και το παιδί του και να πάνε για διακοπές

H σκηνή της φριχτής δολοφονίας της οικογένειας του Max από τους τρελούς και μοχθηρούς μηχανόβιους και όλα τα τραγικά και σκληρά που την ακολουθούν ποτέ δεν αποδίδονται μέσα από φτηνό και κλισέ Exposition εκ μεριάς του σκηνοθέτη.

Η απόδοση της τραγωδίας γίνεται με τόσο ευθύ και γρήγορο τρόπο που μπορεί ως θεατή νσ σε συγκλονίσει αλλά και να σε αποπροσανατολίσει με την αισθητική της που σχεδόν θυμίζει εκείνη ενός video clip. Όπως και να χει ακούγοντας τον βρυχηθμό των μηχανών της συμμορίας αλλά και παρακολουθώντας ένα παπούτσι και μια μπάλα να κυλάνε στην άσφαλτο ποτέ σου δεν θα μπορέσεις να μείνεις απαθής μπροστά στην θέα της φρίκης και της αδικίας που εκτυλλίσονται μπροστά σου εκείνη την στιγμή.

Προφανώς ούτε και ο τραγικός ήρωας μας δεν θα μπορούσε να μείνει αμέτοχος και απαθής. Ο Max συνειδητοποιεί ότι ο κόσμος του έχει διαστρεβλωθεί από μια κοινωνία σε μια άναρχη και απολίτιστη Wasteland που διακρίνεται από την τρέλα, την μοχθηρία και την ατιμωρησία ενώ παράλληλα υποκύπτει ολοκληρωτικά στην οργή και την τρέλα που υπήρχαν ανέκαθεν μέσα στα σωθικά του…

‘ I’m scared, Fif. It’s that rat circus out there, I’m beginning to enjoy it. Look, any longer out on that road and I’m one of them, a terminal psychotic, except that I’ve got this bronze badge that says that I’m one of the good guys. ‘

Τα λόγια που ξεστόμισε ο Max απέναντι στον προιστάμενο του μας φανέρωναν την μισή εικόνα ενός άντρα που ήταν έτοιμος να λυγίσει και να υποκύψει στην ανομία και την παρακμή που μάστιζαν την εποχή του σταδιακά και με ανησυχιτικά αυξανόμενους ρυθμούς. Επί χρόνια ολόκληρα αυτός ο άντρας στεκόνταν πρόθυμα μέσα στο επίκεντρο ενός αδιανόητου χάους και όχι μόνο αντιστέκονταν σθεναρά σε αυτό αλλά πάσχιζε κιόλας να το καταπολεμήσει ή έστω να το απομακρύνει από τον τόπο του. Όμως όταν ο Max αντιλαμβάνεται ότι πλέον ζει σε έναν κόσμο που δεν μπορείς πια να σταματήσεις ούτε για ένα παγωτό χωρίς τον κίνδυνο να στερηθείς τα πάντα τότε είναι που συνειδητοποιεί ότι το Χαός μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά μονάχα μέσα από ένα παρόμοιο Χάος που το μόνο που ουσιαστικά αλλάζει είναι οι ‘στόχοι‘ του.

Στην τελική όμως τίποτε δεν αλλάζει ούτε για τους θύτες αλλά ούτε και για τα θύματα…

Δράμα, συνειδητοποίηση , δράση και εκδίκηση.

Τα παραπάνω περιγράφουν ιδανικά το σενάριο και την θεματολογία του MAD MAX. Μονάχα που στο φινάλε δεν υπάρχει καμία κάθαρση αλλά ούτε και το παραμικρό πολύτιμο μάθημα για τον ήρωα μας. Στο τέλος ο Max αφού έχει κερδίσει την εκδίκηση του ,επιφέροντας τις πιο σκληρές μορφές τιμωρίας στα Καθάρματα που του στέρησαν την ευτυχία και την γαλήνη, μπαίνει στο αμάξι του και κινεί προς το απόλυτο άγνωστο ενός άναρχου και ταλαίπωρου τόπου που στα επόμενα χρόνια θα εξελισσόταν σε μια αχανή και γεμάτη κινδύνους και παράνοια δυστοπία.

Πέραν του δράματος, της φρίκης και της οργής ο Miller μας δίνει και ορισμένες στιγμές που ποτίζονται από ένα κατάμαυρο χιούμορ το οποίο πηγάζει κυρίωες μέσα από την εκκεντρικότητα που διακρίνει τους Villains του. Και όμως εδώ ακόμη και μια συμμορία γραφικών μηχανόβιων έχει τον συμβολισμό της μιας και οι άντρες αυτοί αποτελούν τα προιόντα ή τις συνέπειες μιας νέας εποχής που η κοινωνία αντιμετωπίζει τα εγκλήματα τους με απάθεια και ατιμωρησία. Διακρίνοντας την απάθεια τόσο των συνανθρώπων τους όσο και του Νόμου οι τύποι αυτοί κάνουν το πιο θνητό πράγμα που θα μπορούσαν να κάνουν ;

Επιστρατεύουν την έλλειψη ηθικής τους ως το εργαλείο που θα τους δώσει όλα όσα επιθυμούν και χωρίς να λογαριάζουν τις βαρύτατες συνέπειες που έχουν οι επιθυμίες και οι πράξεις τους κόντρα σε όσους έχουν την ατυχία να πέσουν στο διάβα τους.

Όλα όσα θα υποστεί αλλά και θα πράξει ο Max εδώ από την μια φαντάζουν δικαιολογημένα και αναπόφευκτα. Όμως από την άλλη βλέποντας τον να κάνει τις επιλογές του πράξη δεν γίνεται παρά να μην τον αντιμετωπίσεις με σκεπτικισμό και θλίψη.

Ο Max παίρνοντας την εκδίκηση του όχι μόνο δεν λυτρώνεται αλλά καταδικάζει τον εαυτό του να ζήσει το υπόλοιπο της ζωής του ως ένας νομάς της Wasteland. Ένας τιμωρός της που θα καταλήξει να γίνει ο βλοσυρός και λιγομίληος παρατηρητής της παράνοιας που μαστίζει το είδος μας αλλά και που θα βιώσει από πρώτο χέρι τις αναπόφευκτες συνέπεις της κατάντιας του ανθρώπινου πολιτισμού.

Η ανομία ανέκαθεν αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της φύσης μας. Στο MAD MAX o George Miller μας επιβίβασε σε ένα γαμάτο και ταχύτατο Interforcer αμάξι και μας οδήγησε μέσα σε μια μελέτη της διττότητας που συναντάται στην φύση μας. Στην πρώτη του ταινία ο σκηνοθέτης ποτέ δεν μας λέει σταράτα αν υπάρχει μια ελπίδα κάθαρσης για τον τραγικό περιπλανητή του , μια ευκαιρία να ‘φτιάξει όλα εκείνα που έσπασαν’ ώστε να περισσώσει κάπως την λογική του ή αν από δω και στο εξής είναι καταδικασμένος να περιπλανιέται από την μια άκρη της ερήμου στην άλλη σαν ένας ‘τρελός‘ που αρνείται πεισματικά να επιστρέψει σε κάτι το ‘αγνό‘ μιας και το ξέρει καλά ότι αυτό το κάτι δεν θα αργήσει να φθαρεί και να εκφυλιστεί ανεπανόρθωτα από όλα εκείνα τα Κακά που το καραδοκούν εκεί έξω…

Για να συναρμολογηθεί το πρώτο MAD MAX χρειάστηκαν γύρω στα 300 και κάτι χιλιάρικα δολάρια. Βγαίνοντας στις αίθουσες το φιλμ όχι μόνο ρέφαρε τα έξοδα του αλλά κατέληξε να βγάλει και γύρω στα…100 εκατομμύρια στο παγκόσμιο Box Office !

Και όμως παρά την αδιανόητη εισπρακτική επιτυχία και τον μύθο που έστησε γύρω του το φιλμ του George Miller αντιμετωπίστηκε με οργή, απαξίωση και ειρωνεία από μια μεγάλη μερίδα των κριτικών της εποχής. Η άρνηση του σκηνοθέτη να δώσει μια κάθαρση στον ήρωα έκανε πολλούς να χαρακτηρίσουν την ταινία ως ‘άσχημη’ και ‘κενή’. Λες και η ψυχοσύνθεση ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε έναν κόσμο όπως είναι εκείνος του Max θα μπορούσε να είναι κάτι το περισσότερο από άσχημη και κενή

Μάλιστα ορισμένοι από τους επικριτές το πήγαν μακρία γράφοντας ότι εδώ έχουμε μια ταινία που για τα επόμενα χρόνια θα αποτελεί ‘την αγαπημένη των κάθε λογής βιαστών, σαδιστών, φονιάδων μικρών παιδιών και των επίδοξων και ανερχόμενων Charles Mansons’ !

Να όμως που όλοι αυτοί οι απίθανοι τύποι έπεσαν χιλιόμετρα μακρία από τις απόψεις και τις προβλέψεις τους. Πέραν των χρημάτων που καπάρωσε το ντεμπούτο του Miller το MAD MAX αποτέλεσε ύψιστη επιρροή όχι μονάχα για τον μετέπειτα κινηματογράφο επιστημονικής φαντασίας αλλά γενικότερα για την λεγόμενη Pop κουλτούρα.

Διάολε η πλειοψηφία των Heavy Metal συγκροτημάτων των 80s οφείλουν τις δερμάτινες στιλιστικές επιλογές που υιοθετούσαν στην σκηνή σε αυτή την ταινία και στον διάδοχο της που στις αρχές της δεκαετίας επέκτεινε την μυθολογία της Wasteland και του τρελαμένου αντιήρωα του Miller περαιτέρω με τέρμα τα γκάζια…

Πως διατηρείται αισθητικά και θεματολογικά το πρώτο MAD MAX σήμερα ?

Σε επίπεδο εικόνας πλέον το MAD MAX φανερώνει αρκετές από τις τεχνικές αδυναμίες, την έλλειψη στιβαρού μπάτζετ και την τότε απειρία του σκηνοθέτη του. Όμως οι σχεδόν σχιζοφρενικοί ρυθμοί της σκηνοθεσίας του Miller προσδίδουν σε αυτό το πρώτο κεφάλαιο μια διαχρονική και σκληρή γοητεία. Τα πειραγμένα αμάξια, τα δερμάτινα ρούχα και οι αχανείς λεωφόροι της Αυστραλίας εξακολουθούν να γράφουν υπέροχα στην οθόνη.

Όσον αφορά την θεματολογία του ο ίδιος ο πρωταγωνιστής του έχει χαρακτηρίσει τον κεντρικό χαρακτήρα ως έναν ‘Ιησού ντυμένο με δερμάτινα’ !

Η εμμονή του Mel Gibson με τον Καθολικισμό φαντάζομαι ότι δικαιολογεί αυτή την σύγκριση. Στο κάτω, κάτω ο Max του έχει να αντιμετωπίσει και εκείνος έναν τελευταίο πειρασμό καθώς καλείται να επιλέξει αν θα υποκύψει στα δεινά του και θα διαστρεβλωθεί και εκείνος σε ένα μοχθηρό Κάθαρμα και να επιφέρει τον πόνο που βίωσε επάνω σε άλλους ή αν θα αντισταθεί στις παρορμήσεις και τα ερεθίσματα που λαμβάνει και θα λειτουργήσει ως ένας εξαγνιστής της ‘ερήμου’. Αν οι τραγωδίες που βιώνουμε ως θνητοί αρκούν ώστε να μας διαστρεβλώσουν σε κατώτερα Κτήνη τότε άραγε τι ελπίδα μπορεί να υπάρχει ώστε να δούμε μια μέρα τον πολιτισμό μας να ανθεί ξανά ?

Όπως μας αποκάλυψαν οι συνέχειες τελικά έμελλε να γίνουν και τα δυο…

Στο φινάλε όμως το σπουδαίοτερο ίσως κατόρθωμα του MAD MAX είναι ότι το φιλμ αυτό λειτουργεί ως ο ακλόνητος φάρος που μας δείχνει ότι καμιά φορά το όραμα και η προσύλωση ενός δημιουργού σε αυτό μπορούν να ξεπεράσουν τα όποια πενιχρά μέσα και τους περιορισμούς.

Στην εναρκτήρια σκηνή του MAD MAX βλέπουμε ένα γαλάζιο Mazda Bongo να συντρίβεται ολοσχερώς από το , εμβληματικό πλέον, Interceptor αμάξι του αντιήρωα. Το Mazda αυτό ήταν το προσωπικό όχημα του Miller και ο τύπος αυτός δεν δίστασε να το ‘θυσιάσει‘ για λογαριασμό του οράματος του ! Ύστερα από κάθε σκηνή καταδίωξης και σύγκρουσης ο σκηνοθέτης καθόταν να σκουπίζει μόνος του τα γυαλιά από την άσφαλτο ενώ μόνταρε την ταινία ο ίδιος και μέσα στην κουζίνα του ! Από την πλευρά τους τεχνικοί, ηθοποιοί και κασκαντέρ δεν δίσταζαν να θέσουν σε θανάσιμο κίνδυνο τα ίδια τους τα τομάρια ώστε να ολοκληρωθούν οι Action σκηνές και όλα αυτά έναντι πενιχρής αμοιβής.

Το MAD MAX των George Miller και Mel Gibson μέχρι και σήμερα λειτουργεί σαν μια ακούραστη μηχανή που ‘τρέχει‘ όχι με βενζίνα αλλά μέσω της αστείρευτης δημιουργικής καύλας των δημιουργών του. Όπως και να χει εδώ έχουμε την απαρχή μιας τρομερής αλλά και υπέρμετρα συναρπαστικής κινηματογραφικής Wasteland. Καθώς ο πολιτισμός μας εκφυλιζόταν ολοένα και περισσότερο το σύμπαν του MAD MAX θα αποκτούσε μια μεγαλύτερη αίγλη και μια βαρύτερη σημασία…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: