Design a site like this with WordPress.com
Get started

GOLDFINGER : Ένας κατάσκοπος αποκτά το άγγιγμα του Μίδα.

by Αντρέι Κοτσεργκιν

James Bond: Ejector seat? You’re joking!

Q: I never joke about my work, 007.

Ένας σούπερ κατάσκοπος αναδύεται μέσα από την θάλασσα φορώντας έναν… γλάρο στο κεφάλι του.

Στην συνέχεια ανατινάζει ένα εργοστάσιο παραγωγής ναρκωτικών, βάζει το κοστούμι του, “ψήνει” κυριολεκτικά και μεταφορικά έναν Hitman και στο τέλος ανάβει τσιγάρο και απολαμβάνει τα βότκα μαρτίνι του, έχοντας στο πλευρό του μια αιθέρια και πρόθυμη ύπαρξη.

Καθώς το υπέροχο και θρυλικό τραγούδι της Shirley Bassey ξεκινά να παίζει στους τίτλους αρχής ως θεατής αρχίζεις να αποδέχεσαι το γεγονός ότι η εποχή όπου τα χέρια ενός κατασκόπου έτρεμαν και φανερωναν φόβο έχει περάσει ανεπιστρεπτί…

Το GOLDFINGER έγδυσε τον James Bond από την θνητότητα του. Ήταν επίσης το φιλμ που θα άνοιγε την νέα εποχή του franchise. Μπλοκμπαστερικες ταινίες κατασκοπίας φίσκα στο Action, την machiλα και την campιλα. Μια συνταγή που αποδείχθηκε χρυσάφι διότι έσπρωξε τον James Bond προς το Αμερικανικό κοινό.

Η αλλαγή πλεύσης ενός ευάλωτου κατασκόπου σε είδωλο machismo και σεξαπιλ θα μπορούσε να αποδώθει στην αλλαγή σκηνοθέτη που σημειώθηκε εδώ. Ο Terrence Young ύστερα από ένα στιβαρό ντεμπούτο και το κλασσικό και λατρεμένο From Russia With Love αποφάσισε να εγκαταλείψει την κινηματογραφικη “MI6” και προτίμησε να γυρίσει το The Amorous Adventures of Moll Flanders. Και όμως δεν ήταν ο διάδοχος του, Guy Hamilton, υπαίτιος για την αλλαγή ύφους του franchise.

O Hamilton στο παρελθόν απέρριψε την πρόταση να σκηνοθετήσει το DOCTOR NO επειδή το σενάριο του έδωσε την αίσθηση ότι ο Βρετανός πράκτορας λειτουργούσε ως ένας άτρωτος “Superman“. Ειρωνικά στην εισαγωγή της δικής του ταινίας ο Bond καθώς παρατηρεί εντελώς ατάραχος την έκρηξη που δημιούργησε φαντάζει πιο “σούπερ” από ποτέ άλλοτε…

“My name is Pussy Galore.”

Στο GOLDFINGER ο σκηνοθέτης αποπειράθηκε να αποκαθηλωσει το machismo και τις ικανότητες του 007 παρουσιαζοντας τον στο κοινό κάπως “άχρηστο” σε ορισμένες σκηνές. Στην πρώτη πράξη του φιλμ ο James πληρώνει την έπαρση του χάνοντας την ερωμένη του, την οποία ο αντίπαλος του, Auric Goldfinger, την πνίγει κυριολεκτικά στο χρυσάφι. Και όμως αυτή η αποτυχία του Bond να σώσει την γυναίκα εκτοξεύει σεναριακα το φιλμ καθώς αναδεικνύει το ποσό αμείλικτος και μοχθηρός είναι o Villain και δίνει στον ήρωα προσωπικό κίνητρο ώστε να ανοίξει μια βεντέτα μαζί του.

Προφανώς τον Bond τον ενοχλεί περισσότερο το γεγονός ότι ο Goldfinger τον έπιασε στον ύπνο πάρα ο θάνατος της γυναίκας. Ναι το GOLDFINGER πρώτα από όλα είναι μια αναμέτρηση τοξικών εγωισμων.

Στην πορεία βλέπουμε τον κατάσκοπο να πέφτει αιχμάλωτος του κακού και να κινδυνεύει να χάσει το πολυτιμότερο “όπλο” του εξαιτίας ενός λέιζερ

Τελικά ο Bond κατορθώνει να την σκαπουλαρει με τα λόγια ενώ πάλι με αυτά καταφέρνει να ξελογιασει την Pussy Galore ώστε να προδώσει τον εργοδότη της και να τον βοηθήσει να ανατρέψει τα σχέδια του. Ακόμη και στο Grande φινάλε, όπου ο Goldfinger έχει αφήσει τον 007 να “παλεύει” με μια ατομική βόμβα ο κατάσκοπος αδυνατεί να απενεργοποιησει την συσκευή και απλά την μπλοκάρει προσωρινά με μια πλάκα χρυσού. Χρειάζεται να κάνει την εμφάνιση της η CIA ώστε να εξουδετέρωσει τον μηχανισμό.

Και όμως όλες αυτές οι “αδυναμίες” του Bond καταλήγουν να εξελιχθούν σε ατρανταχτες αποδείξεις της αστείρευτης machiλας του. Ιδού ένας “σούπερ κατάσκοπος” που ξελογιαζει μια γυναίκα που αρχικά μας συστήνεται ως φουλ δυναμική, και πιθανότατα λεσβια, ώστε να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του και που δεν έχει ανάγκη από περιττές τεχνικές γνώσεις ώστε να σταματήσει μια ατομική βόμβα!

Στο GOLDFINGER έχουμε έναν “σταρχιδιστη” James Bond, κάτι που οφείλεται όχι μονάχα στο σενάριο και την σκηνοθετική προσέγγιση του Hamilton αλλά κυρίως στον “σταρχιδισμο” που επέδειξε εκείνη την εποχή ο Sir Sean Connery απέναντι στον πιο εμβληματικό ρόλο του…

“I have a slight inferiority complex.”

Αρκετοί ερμηνεύουν το GOLDFINGER ως την στιγμή όπου ο Sean Connery έχει εντρυφήσει πλήρως στο κλίμα του franchise και την ψυχοσύνθεση του χαρακτήρα του και ” το διασκεδάζει“. Όμως κάτι τέτοιο σε καμία περίπτωση δεν ίσχυε, διότι στα παρασκήνια ο πρωταγωνιστής δεν είχε διάθεση ούτε για χαβαλέ ούτε για χαλάρωση με την συνοδεία Bolinger σαμπάνιας.

Όπως και ο Terence Young έτσι και ο Connery ύστερα από δύο εμπορικά επιτυχημένες ταινίες δεν ήταν καθόλου ευχαριστημένος με το συμβόλαιο και τις αποδοχές του. Σε αντίθεση με τον σκηνοθέτη το δικό του συμβόλαιο μάλλον ήταν αρκετά ζόρικο να σπάσει και έτσι κατέληξε να πηγαίνει στα γυρίσματα μην δίνοντας δεκάρα. Οι πάντοτε ψύχραιμες και εριστικες αντιδράσεις του James Bond σε αυτό το φιλμ δεν αποτελούν τόσο προϊόν μιας υποκριτικής προσέγγισης αλλά είναι οι γνήσιες αντιδράσεις ενός πρωταγωνιστή που πάει στην δουλειά του με την νοοτροπία “αντε να τελειώνουμε να φύγουμε σπίτια μας“!

Και όμως αν ο Connery επιχείρησε να “σαμποταρει” με αυτή την προσέγγιση ταινία και ρόλο τότε απέτυχε οικτρά διότι έφερε τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα! Η χαλαρότητα του κατασκόπου στο να βρίσκει λύσεις για προβλήματα, εμπόδια και ζόρικες καταστάσεις τον εξέλιξε σε έναν εντελώς cool και “σούπερ “ήρωα. Ιδού ένας Βρετανός κατάσκοπος που μπορούσε επιτέλους να αποπλανήσει το Hollywood και το Αμερικανικό κοινό!

Αναπόφευκτα όλο αυτό δημιούργησε στους θεατές των 60s μια πολύ συγκεκριμένη εικόνα γύρω από τον χαρακτήρα του James Bond. Μια εικόνα που αρκετοί από τους μετέπειτα διαδόχους του Sean Connery θεωρούσαν απαραίτητο να την υιοθετήσουν και να την συντηρούν διότι πλέον ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τον ήρωα. Για μερικές δεκαετίες ο James Bond κατέληξε στον ήρωα που τα κάνει όλα και χωρίς ιδιαίτερο κόπο μάλιστα!

Μάλιστα τον Φλεβάρη του 64 ο Sean Connery δήλωνε ότι ήταν “απρόθυμος ” να γυρίσει το GOLDFINGER. Μια δήλωση που πυροδότησε την αντίδραση των παραγωγών Saltzman και Broccoli. Ένα χρόνο μετά την κυκλοφορία του φιλμ ο Sean Connery δίνει συνέντευξη στο Playboy και εκφράζει την αγανάκτηση του για τα συμβόλαια που “πνίγουν ” τους ηθοποιούς…

Τελικά αυτό που έγινε στην συνέχεια είναι ο Connery να δώσει το παρών στα γυρίσματα μόνο και μόνο ώστε μετά από μερικές μέρες να επιστρέψει σπίτι του “τραυματισμενος και με πονοκέφαλο” ύστερα από την σκηνή όπου ο Henchman “Oddjob” του “ρίχνει” ένα… Karate Chop χτύπημα“. Επιστρέφοντας ξανά στο πλατό ο Sir Sean Connery είχε εξασφαλίσει νέο, βελτιωμένο, συμβόλαιο και ποσοστό 5% από τα κέρδη στο Box Office. Ιδού η στιγμή που ένας ηθοποιός μαθαίνει πως να λειτουργεί ως παραγωγός και αστέρας της βιομηχανίας του θεάματος!

Πάρα την όποια ίντριγκα στα παρασκήνια και την αλλαγή ύφους το GOLDFINGER παραμένει μια από τις πιο άρτια και όμορφα σκηνοθετημενες ταινίες του 007. Ο σκηνοθέτης ανακατασκευαζει το περίφημο θησαυροφυλακιο Φορτ Νοξ, στήνει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον σκηνικό που κινείται στο ύφος ενός Heist Movie, μας δίνει γαματες Action σεκάνς και καταδιώξεις με αμάξια, μας σαγηνεύει και συναρπάζει με το “ιπτάμενο τσίρκο” της Pussy Galore και επαναφέρει το sci~fi στοιχείο.

Στο GOLDFINGER έχουμε την σύσταση του περίφημου Q Branch. Πλέον ο 007 θα έχει πολύ πιο χαι~τεκ γκατζετ από μια, εξαιρετικά χρήσιμη, βαλίτσα. Επίσης εδώ ο ήρωας αποκτά το πρώτο “σεξι” και πιο εμβληματικό αμάξι του.

Ο μερακλής και γενναιόδωρος, Q του παρέχει μία Aston Martin την οποία την εξοπλίζει με πυροβόλα όπλα, smokescreens και ένα εκτινασσομενο κάθισμα! Το τελευταίο ανήκει σε μια ιδέα που τσονταρε ο εγγονός του σκηνοθέτη! Στον αντίποδα η ιδέα να μπορεί να αλλάζει ο Bond πινακίδες στην αμαξάρα του με το πάτημα ενός κουμπιού ανήκε αποκλειστικά στον Hamilton, που είχε βαρεθεί να τρώει κλήσεις!

Στα 50s όταν έγραφε ο Ian Fleming την ομώνυμη νουβέλα του τα λέιζερ δεν υπήρχαν ακόμη και έτσι ο Hamilton δεν έχασε την ευκαιρία να τα ενσωματώσει στην δική του εκδοχή, αντικαθιστοντας έτσι θεαματικά το ανορθόδοξο ηλεκτρικό πριόνι που είχε ο χάρτινος Goldfinger!

Σεναριακα πάλι το γεγονός ότι η μοναδική ευκαιρία που έχει ο “σούπερ κατάσκοπος” να ανατρέψει το σχέδιο του εχθρού του είναι να κατορθώσει να αποπλανήσει την πιλότο / σωματοφυλακα του φαντάζει ως μια τεράστια σεναριακη διευκόλυνση. Από την άλλη όμως οι σεναριογράφοι του GOLDFINGER, Richard Maibaum και Paul Dehn, φροντίζουν να κλείσουν, με τρόπο ευφυή και ευρηματικό, μια τεράστια σεναριακη τρύπα που συναντάται στο βιβλίο. Όλα αυτά υπό την συνοδεία της μουσικής του John Barry που πλέον αισθάνεται εντελώς απελευθερωμενος.

Στην ιστορία του Fleming o Goldfinger σχεδιάζει να κλέψει, στο διάστημα λίγων ωρών, ολόκληρο το απόθεμα σε χρυσό του Φορτ Νοξ. Ένα πραγματικά ακραίο σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Μάλιστα στην ταινία ο ίδιος ο Bond επισημαίνει το ποσό παράλογο και ακατόρθωτο θα ήταν κάτι τέτοιο! Και κάπως έτσι ο κινηματογραφικος Goldfinger αποφασίζει να “μολύνει” με ραδιενέργεια το χρυσάφι των Η.Π.Α. ώστε να εκτοξεύσει κατακόρυφα την αξία του δικού του χρυσού! Μια αλλαγή που πραγματικά εκτοξεύει την δυναμική της ιστορίας.

Αρχική επιλογή για τον ρόλο του “Χρυσοδακτυλου” αποτέλεσε ο Orson Wells. Μάλλον τελικά απαίτησε να πληρωθεί “σε χρυσάφι” και κάπως έτσι οι Saltzman και Broccoli κατέφυγαν στον πιο οικονομικό Gert Frobe, τον οποίο ξεχώρισαν χάρη στην ερμηνεία του ως παιδοφιλος σε ένα γερμανικό φιλμ. Ο Frobe μας χάρισε έναν φουλ ξιπασμενο creepy, μεγαλομανή και κυρίως άπληστο Villain. Ένας πλουτοκρατορας που δεν μπορεί να γιατρευτει από τον πυρετό του χρυσού. Και όμως πάρα όλο του το χρήμα και την δύναμη στο τέλος δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένας επικίνδυνος κομπλεξικός. Διάολε μιλάμε για έναν τύπο που θα κάνει ότι απατεωνια μπορεί ώστε να κερδίσει μια παρτίδα χαρτιά ή μια “φιλική” αναμέτρηση στο γκολφ! Το θράσος που επιδεικνύει ο Bond με το να καταστρέφει τις κομπίνες του και να τον γελοιοποιεί στους κύκλους του προφανώς και δεν γίνεται να μείνει ατιμώρητο…

Πάρα την εξαιρετική ερμηνεία και παρουσία του Frobe εδώ την φωνή του ντουμπλαρει ο Michael Collins, συνεχίζοντας έτσι την παράδοση που θέλει τους πρώτους Villains του franchise να μιλάνε μέσα από τις φωνές άλλων ηθοποιών!

Στο πλευρό του Goldfinger πετυχαίνουμε τον κομψό και εντελώς campy “Oddjob” τον οποίο ενσαρκώνει ο, Ολυμπιονίκης αρσιβαρίστας, Harold Sakata. O Sakata με το κομψό αλλά και ιδιαίτερο παρουσιαστικο του και το καπέλο / πριόνι του δίνει στους θεατές τον πιο Cult και λατρεμένο Henchman που έχει περάσει από το franchise. Στην τελική αναμέτρηση με τον ήρωα στο φινάλε ο Sakata έπαθε σοβαρά εγκαύματα, στην σκηνή της ηλεκτροπληξιας, όμως ως γνήσιος τζεντλμαν περίμενε να ολοκληρωθεί η σκηνή πριν ζητήσει ιατρική περίθαλψη!

Φυσικά έχουμε και την Honor Blackman ως Pussy Galore (ένα όνομα που ξεσήκωσε αρκετά καλαμπούρια και ακόμη περισσότερες αντιδράσεις) να ξεκινάει την ιστορία ως ένα εξαιρετικά δυναμικό “Bond Girl” και τελικά να καταλήγει σε φτηνή σεναριακη διευκόλυνση. Προφανώς σε όλα τα προμο της ταινίας ο συγκεκριμένος χαρακτήρας αναφέρονταν απλά ως “Miss Galore” αλλά η ηθοποιός δεν έχανε την ευκαιρία να ταράζει κατά καιρούς τους δημοσιογράφους αναφέροντας αρκετές φορές ολόκληρο το όνομα του χαρακτήρα της!

Και τέλος έχουμε την σαγηνευτική Shirley Eaton να πληρώνει (κυριολεκτικά) σε χρυσάφι την προδοσία που διέπραξε απέναντι στον Goldfinger. Ένας από τους πιο φριχτους αλλά παράλληλα και “όμορφους” θανάτους που έχουμε δει σε ταινία…

Γενικότερα ο σκηνοθέτης σε πολλά σημεία του φιλμ αφήνει φανερά αλλά και “κρυφά” στοιχεία που αναδεικνύουν την ψύχωση που έχει ο Goldfinger με τον χρυσό.

Η εικόνα της καλυμμένης με χρυσό Shirley αποτελεί μέχρι και σήμερα μια από τις κορυφαίες στιγμές στην ιστορία του franchise. Το 64 η ηθοποιός πόζαρε με τον ίδιο τρόπο για το εξώφυλλο του LIFE MAGAZINE και αποτέλεσε βασική ατραξιόν του promotion της ταινίας.

Το GOLDFINGER έκανε πρεμιέρα τον Σεπτέμβρη του 1964. Η ανυπομονησία των Βρετανών να δουν την ταινία ήταν τόσο μεγάλη που καταλήξαν να σπάσουν τις γυάλινες πόρτες του σινεμά Odeon στην Leicester Square ενώ κρίθηκε απαραίτητη η επέμβαση της αστυνομίας. Έχοντας κοστίσει τρία εκατομμύρια δολάρια για να γυριστεί το φιλμ “έκλεψε” το Box Office ξεπερνώντας σε εισπράξεις τα 125 εκατομμύρια δολάρια, σπάζοντας έτσι κάθε ρεκόρ εκείνη την εποχή.

Πάντως στο Ισραήλ αρχικά η προβολή του GOLDFINGER απαγορεύτηκε δια ροπάλου διότι υπήρχε η υποψία ότι ο Gert Frobe σχετιζόταν με Ναζιστικες οργανώσεις. Τελικά το Ban αρθηκε μερικά χρόνια αργότερα όταν μια Εβραϊκή οικογένεια ευχαρίστησε δημοσίως τον Frobe για το γεγονός ότι τους βοήθησε να αποφύγουν την δίωξη από τους Ναζί, στην διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου.

Με το πέρασμα των εποχών η ταινία καπαρώσε τιμητική θέση στην Pop κουλτούρα (ειδικά ο Oddjob) και επηρέασε πολλούς μετέπειτα δημιουργούς. Από τους James Cameron και Arnold όπου στην εισαγωγή του TRUE LIES κάνουν “κοπιπαστε” το intro του Hamilton μέχρι και τον… “Goldmember” στο Austin Powers η προσφορά αυτής της ταινίας στην τέχνη είναι τεράστια και ανεκτίμητη!

Το GOLDFINGER με την τεράστια επιτυχία του εισήγαγε τον James Bond στον χρυσό κόσμο του μπλοκμπαστερικου σινεμά. Και ναι τα πρώτα ίχνη υπερβολής αρχίζουν να κάνουν την εμφάνιση τους όμως αυτό συμβαίνει δίχως η λάμψη τους να ζημίωσει ποιοτικά το φιλμ και την πλοκή του.

Αναπόφευκτα όμως η επιτυχία του GOLDFINGER θα έριχνε τους Saltzman και Broccoli στον δικό τους “πυρετό του χρυσού”. Σταδιακά το franchise του 007 θα αγκάλιαζε ολοένα και περισσότερο το χιούμορ, την υπερβολή και την Campιλα, θα προβαίνε σε αναμασηματα σκηνών, ιδεών και trademarks και αυτό σε αρκετές περιπτώσεις θα είχε αρνητικές επιδράσεις απέναντι στην ποιότητα των σεναρίων και των σκηνοθετών. Μάλιστα για μια μεγάλη περίοδο, κυρίως επί εποχής Sir Roger Moore, το JAMES BOND θα “εξελισσόταν” σε ένα ακόμη “Fast Food” franchise. Σίγουρα εύγευστο και επικερδες όμως από ένα σημείο και ύστερα όλες του οι “γεύσεις” θα ήταν κάπως ίδιες μεταξύ τους.

Σήμερα το GOLDFINGER πέρα από κλασικό Bond Movie συμβολίζει την λάμψη μιας εποχής όπου το franchise συνδύαζε μαεστρικα το θέαμα με την ποιότητα.

Τουλάχιστον σε αντίθεση με την άτυχη Jill Masterson o James Bond σίγουρα δεν “πνίγηκε” από όλο το “χρυσάφι” που τον σκέπασε τα επόμενα χρόνια…

“She’s dead. Covered in paint. Gold paint.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: