Eyes Wide Shut : Τελικά λύνονται όλα με ένα καλό γαμήσι ?

by Αντρέι Κοτσεργκίν

‘ Don’t you want to go where the rainbow ends ? ‘

Ως έφηβος προφανώς και πέρασα την φάση που καλείσαι να εξερευνήσεις και να μελετήσεις εκτενώς την φιλμογραφία του Stanley Kubrick.

Πλέον έχοντας φτάσει τα τριάντα μου με μεγάλη έκπληξη διαπιστώνω ότι παρά το γεγονός ότι έχω δει κάθε ταινία του σκηνοθέτη ,και παραπάνω από δυο φορές την καθεμία ,ακόμη βρίσκω εικόνες και μηνύματα σε αυτές ώστε να τα απορροφήσω και να τα αφήσω να με συναρπάσουν ή και να με προβληματίσουν.

Ως δημιουργός ο Kubrick ποτέ του δεν ‘βολεύτηκε‘ σε συγκεκριμένα στιλ , είδη σινεμά και θεματολογίες. Ναι δημιούργησε την δική του ‘σχολή’ , είχε τα δικά του μοναδικά χαρακτηριστικά όμως καμία ταινία του δεν ήταν ίδια με την προηγούμενη. Πραγματικά εδώ έχουμε το σπάνιο και πολύτιμο παράδειγμα ενός σκηνοθέτη και σεναριογράφου που καταπιάστηκε με όλες τις εκφάνσεις του κινηματογράφου και διέπρεψε σε όλες τους.

Και όμως παρά όλο το μεγαλείο και την μαστοριά του Kubrick ως θεατής δεν μπορώ να πω ότι αγάπησα όλες του τις ταινίες. Ναι σίγουρα τις εκτίμησα για την τεχνική τους όμως κάποιες απλά μου ‘είπαν‘ λιγότερα σε σχέση με τις υπόλοιπες.

Το Eyes Wide Shut , του 1999, για πολλά χρόνια ήταν μια από αυτές τις ‘κάποιες‘…

Έχοντας δει ταινίες όπως το υπερβίαιο A Clockwork Orange και το κτηνώδες The Shining ως πιτσιρικάς απέτυχα να βρω ένα μήνυμα ή μια αλήθεια αντικρίζοντας για πρώτη φορά εκείνα τα ‘μάτια ερμητικά κλειστά’ του σκηνοθέτη. Για μένα , αλλά και μια σημαντική μερίδα των κριτικών της εποχής, το τελευταίο φιλμ του Kubrick φάνταζε ως ένα ανολοκλήρωτο ‘όνειρο‘ , το οποίο ήταν γεμάτο κενά και ασυνέπειες. Και όμως τώρα που το σκέφτομαι όντας πιο ‘ώριμος‘ , ακριβώς έτσι δεν είναι συνήθως τα όνειρα μας ?

Δεν ήταν και λίγοι εκείνοι που έκραξαν τον Kubrick ότι μας λέει πράγματα γύρω από τις σχέσεις και το σεξ τα οποία είναι ‘αυτονόητα‘ εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία. Έλα όμως που καμιά φορά ορισμένες ‘αυτονόητες‘ αλήθειες δεν μας αγγίζουν εκτός αν κάποιος μας τις πει με έναν τρόπο που θα μας ιντριγκάρει και θα μας κλονίσει. Αυτόν ακριβώς τον τρόπο τον είχε ανέκαθεν ο Kubrick.

Επίσης ήταν όντως ‘αυτονόητα‘ τα μηνύματα του σκηνοθέτη ενώ η Αμερική μόλις είχε αρχίσει να ξεχνάει και να προσπερνάει τον εθνικό παροξυσμό που είχε προκαλέσει ένα σκάνδαλο το οποίο προκλήθηκε από έναν Πρόεδρο, μια γραμματέα και ένα λεκιασμένο φόρεμα ?

Στα τέλη των 90s το Eyes… παρεξηγήθηκε από πολλούς κριτικούς όμως αυτό ουδεμία έκπληξη προκαλεί. Παραδοσιακά σχεδόν κάθε ταινία του συγκεκριμένου σκηνοθέτη αρχικά γνώριζε μια ‘ψυχρή‘ έως και επιθετική αποδοχή. Διάολε το The Shining στην εποχή του προτάθηκε για...Χρυσό Βατόμουρο ενώ με το ‘Κουρδιστό Πορτοκάλι’ του ο Kubrick κούρδισε‘ ολόκληρη την Βρετανική κοινωνία των 70s, σε τέτοιο βαθμό που έφτασε μέχρι και το σημείο να λαμβάνει απειλητικά γράμματα από ‘εύθικτους θεατές/πολίτες‘ που τον προειδοποιήσουν ότι αν δεν αποσύρει το φιλμ από τις αίθουσες θα του έκαναν μια ‘επίσκεψη‘ στο σπίτι και θα έκαναν στην γυναίκα και τα παιδιά του ακριβώς ότι έκανε και ο Alex του στις φαμίλιες των σπιτιών που εκείνος ‘επισκέπτονταν‘ παρέα με την συμμορία του…

Σήμερα όλες αυτές οι ταινίες κρίνονται ως ‘αριστουργήματα‘. Το αν το Eyes… είναι όντως ένα ‘αριστούργημα‘ το αφήνω στην κρίση του κάθε θεατή. Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι συντελεστές του τότε επέδειξαν απέναντι του την απόλυτη προσήλωση που απαιτείται ώστε να γράψεις , να συνθέσεις , να ζωγραφίσεις ή να σκηνοθετήσεις ένα αριστούργημα…

Για τον Kubrick η φράση ‘ομαδική δουλεία’ σε ένα κινηματογραφικό πλατό μεταφράζονταν ως ‘έχω ένα επιτελείο από ανθρώπους που θα κάνουν ακριβώς ότι τους πω όποτε εγώ τους το πω’ ! Ένας γνήσιος τελειομανής που το δημιουργικό όραμα και οι εμμονές του τον οδηγούσαν στο να γυρνάει τις σκηνές των ταινιών του με υπερβολικά πολλές λήψεις και σπρώχνοντας τους ηθοποιούς του μέχρι τα όρια τους. Στο Eyes … ο Kubrick είχε την ευκαιρία να καθοδηγεί έναν πρωταγωνιστή που επίσης από την φύση του είναι ένας τελειομανής.

Και όμως ακόμη και ο ακούραστος και πεισματάρης Tom Cruise λύγισε‘ τότε από τις απαιτήσεις του σκηνοθέτη…

Τα γυρίσματα του Eyes…διήρκεσαν 400 ολόκληρες μέρες, γεγονός που κατέταξε το φιλμ και στο βιβλίο των Ρεκόρ Γκίνες !

Φαντάσου τώρα πόσο στρες μπορεί να σου προκαλέσει η συνύπαρξη με έναν αυταρχικό και εμμονικό σκηνοθέτη ‘Μπάσταρδο‘ όπως υπήρξε ο Kubrick… O Tom Cruise από το άγχος του κατέληξε να πάθει έλκος όμως δεν τόλμησε ποτέ του να το αποκαλύψει στον σκηνοθέτη φοβούμενος τις επιπτώσεις ! Για μια σκηνή που ο χαρακτήρας του, Δόκτορ Harford, καλείται να περάσει μέσα από μια γαμημένη πόρτα ο Kubrick τον ανάγκασε να κάνει 95 λήψεις ! Μόλις ο σκηνοθέτης βρήκε εκείνη την μια που ‘βγήκε σωστά’ κοίταξε τον Tom Cruise και του δήλωσε με στόμφο ‘Hey, Tom, stick with me, I’ll make you a star. ‘…

Προφανώς και ο Cruise ήδη ήταν ένας αστέρας της βιομηχανίας του θεάματος καθώς ταινίες όπως τα TOP GUN, RAIN MAN, Born on The 4th of July και φυσικά εκείνη η πρώτη ‘Επικίνδυνη Αποστολή’ του είχαν φροντίσει να εκτοξεύσουν στα ύψη τόσο την φήμη όσο και το κασέ του ηθοποιού. Το αν ο σκηνοθέτης ήθελε απλά να πικάρει τον πρωταγωνιστή του ή όντως το εννοούσε δεν είχε καμία σημασία. Όπως και να χει, και παρά το γεγονός ότι αντιπαθούσε τον χαρακτήρα που καλούνταν να υποδυθεί, ο Tom Cruise ποτέ του δεν αμφισβήτησε ή παράκουσε τις εντολές του σκηνοθέτη του. Ο Cruise το ήξερε ότι μια ‘συνεργασία‘ με τον Stanley Kubrick θα τον έκανε έναν πιο ολοκληρωμένο ηθοποιό και έτσι ‘κατάπιε αμάσητα’ την συνεχή πίεση, τις ίσως χλευαστικές ατάκες του Kubrick , τις ατελείωτες λήψεις και τις όποιες καθυστερήσεις των γυρισμάτων.

Τόσο ο Cruise, όσο και η συμπρωταγωνίστρια και τότε γυναίκα του Nicole Kidman υπέγραψαν ανοιχτά συμβόλαια τα οποία εξασφάλιζαν στον Kubrick να τους έχει στην δούλεψη του για όσο καιρό εκείνος γούσταρε. Η αλήθεια είναι ότι το στούντιο της Warner Bros τότε πίεζε έντονα (δεν γράφω ‘επέβαλλε‘ γιατί δεν μπορούσες να επιβληθείς σε αυτόν τον σκηνοθέτη.) τον Kubrick να προσλάβει δυο ‘αστέρες‘ για τους κεντρικούς ρόλους. Ο Kubrick εξαρχής επιθυμούσε να δουλέψει με δυο ηθοποιούς που θα ήταν ζευγάρι και στην πραγματικότητα και έτσι η επιλογή του ζεύγους Cruise / Kidman εξυπηρετούσε μια χαρά τα σχέδια του.

Μιας και ο εν λόγω σκηνοθέτης ποτέ του δεν χαμπάριαζε από ‘αστέρες‘ και ‘ντίβες‘ φρόντισε στα γυρίσματα να βγάλει το λάδι από τους πρωταγωνιστές του ! Για να αποδώσει πειστικά το κλίμα δυσπιστίας που διέκρινε τους παντρεμένους χαρακτήρες των Cruise και Kidman ο σαδιστής σκηνοθέτης φρόντισε να σπείρει και την δυσπιστία επάνω στους ίδιους. Οι Cruise και Kidman γυρνούσαν τις σκηνές τους ξεχωριστά και τους απαγορεύτηκε να ανταλλάζουν σημειώματα μεταξύ τους. Μάλιστα για να εκτινάξει την ζήλια του Tom Cruise στα ύψη ο Kubrick πήρε την Nicole Kidman σε ένα ξενοδοχείο και την κράτησε εκεί έξι ολόκληρες μέρες ώστε να γυρίσουν μονάχα μια ερωτική σκηνή της μαζί με ένα μοντέλο. Ο Kubrick δεν επέτρεψε στον Cruise να παρευρεθεί στο γύρισμα και προέτρεψε την γυναίκα του να μην του αποκαλύψει τίποτε από την διαδικασία ώστε να δημιουργηθεί η ‘ένταση‘ ανάμεσα στους χαρακτήρες τους !

Γενικά το Eyes… ως παραγωγή απαρτίζονταν από ένα μικρό και ψυχωμένο crew. Τα μέτρα ασφαλείας στα πλατό και τα γυρίσματα ήταν αυξημένα. Σε μια φάση ένας παπαράτσι μπόρεσε να τραβήξει μια φωτογραφία τον Tom Cruise την στιγμή που εκείνος καθόταν δίπλα σε ‘έναν γέρο με κασκόλ, αδιάβροχο και που είχε μια γενειάδα’. Ο ‘γέρος‘ δεν ήταν άλλος από τον Kubrick που επί δεκαεπτά ολόκληρα χρόνια είχε κατορθώσει να αποφύγει να τον φωτογραφίσουν έστω και μια φορά ! Προφανώς μετά το περιστατικό τα μέτρα ασφαλείας τριπλασιάστηκαν.

Μια μέρα ο σκηνοθέτης Paul Thomas Anderson, που εκείνη την εποχή ξεκινούσε την καριέρα του ‘ξεβρακώνοντας’ το Hollywood με το Boogie Nights, κατόρθωσε να τρυπώσει στα γυρίσματα και να παρακολουθήσει το ‘είδωλο’ του επί το έργο. Σε μια φάση ρώτησε τον Kubrick γιατί δούλευε με τόσα λίγα άτομα και ο δεύτερος του απάντησε ‘γιατί ρωτάς ? Εσύ πόσα άτομα χρειάζεσαι ?‘. Χρόνια μετά αναπολώντας αυτή την στιγμή ο Anderson ομολόγησε ότι αμέσως μετά άρχισε να νιώθει λες και είναι ‘ένας ακόμη Μαλάκας του Hollywood...’ ! Όπως και να χει το γεγονός ότι στην επόμενη ταινία του με τίτλο MAGNOLIA θα πρωταγωνιστούσε ο Tom Cruise μόνο τυχαίο δεν ήταν. Πάντως σίγουρα οι δυο σκηνοθέτες βρήκαν κοινό έδαφος μιας και ο Anderson είναι δηλωμένος λάτρης και συλλέκτης πορνογραφίας ενώ και ο Kubrick φημολογούνταν ότι είχε στην κατοχή του τόσες ταινίες πορνό που σήμερα άνετα έστηνε δικό του τσοντοsite !

Οι ‘φιτιλιές‘ που έβαζε ο Kubrick στο ζεύγος είχαν άμεσο και θετικό αντίκτυπο ως προς τις ερμηνείες και την απόδοση των χαρακτήρων του…

‘If you men only knew. ‘

Επιστρέφοντας στον πρόλογο μου σήμερα μπορώ να ισχυριστώ ότι επιτέλους ως θεατής έχω την δυνατότητα να ‘ακούσω‘ όλα όσα ήθελε να μας πει ο Kubrick στο Eyes… Η για να το θέσω πιο σωστά μπορώ να ερμηνεύσω με τον τρόπο μου τις θεματολογίες του καθώς κακά τα ψέματα κάθε καλό και προβοκατόρικο φιλμ μπορεί και μιλάει με διαφορετικό τρόπο σε κάθε θεατή.

Για μένα το Eyes… πλέον λειτουργεί ως ένα Horror φιλμ για τους άντρες και ως μια ονειρική μελέτη της επιθυμίας για τις γυναίκες.

Η ταινία αυτή μπορεί να εκτυλίσσεται σαν ένα ‘όνειρο‘ όμως τα μηνύματα της είναι απόλυτα σταράτα και ρεαλιστικά. Στην εισαγωγή βλέπουμε το ζεύγος των Harford να στολίζεται για το Χριστουγεννιάτικο πάρτι στο οποίο τους έχει προσκαλέσει ένας πλούσιος ασθενής του δόκτορα Bill. Στο πρώτο του πλάνο ο Kubrick μας δείχνει μια Nicole Kidman με ψηλοτάκουνα, ντυμένη στα μαύρα και βαμμένη στην πένα. Εκείνη την στιγμή οι λέξεις ‘σέξι‘ και ‘σαγηνευτική‘ έρχονται κατευθείαν στο μυαλό σου.

Όμως και οι δυο λέξεις ‘σβήνουν‘ απότομα καθώς αμέσως μετά την βλέπεις να προσπερνάει τον άντρα της και να χρησιμοποιεί την τουαλέτα ακριβώς μπροστά του…

Τέτοιες σκηνές που σε άλλες ταινίες θα φάνταζαν ως ασήμαντες λεπτομέρειες εδώ όχι μόνο παίζουν τον ρόλο τους αλλά και κρίνονται ως καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη των μηνυμάτων του σκηνοθέτη. Επίσης είναι σκηνές που ‘απαιτούν‘ από τον θεατή να έχει βιώσει ορισμένες καταστάσεις και εμπειρίες και στην δική του προσωπική ζωή

Ως νεαρός και ‘άμαθος‘ θεατής προφανώς και δεν μπόρεσα να πιάσω το ‘συναισθηματικό μακελειό‘ που κατακλύζει την ιστορία και τους χαρακτήρες του Eyes… Μεγαλώνοντας και αποκτώντας κάποιες εμπειρίες μέσα από τις εκάστοτε σχέσεις μου άρχισα να πιάνω τον εαυτό μου να έρχεται ολοένα και πιο κοντά σε αυτό το φιλμ που στο παρελθόν το θεωρούσα ως το πιο ‘αδύναμο‘ ενός σκηνοθέτη που τον λάτρευα και τον εκτιμούσα. Όμως μονάχα αφού βίωσα ως ενήλικας όλες τις μικρές και μεγάλες λεπτομέρειες που πηγάζουν μέσα από μια σταθερή και μακροχρόνια σχέση μπόρεσα επιτέλους να αφεθώ με όλο μου το είναι στο ‘όργιο εμπειριών και συναισθημάτων’ που έστησε ο Kubrick μέσα στην τελευταία του ταινία.

Η εικόνα μιας γυναίκας όπως είναι η Nicole Kidman να κάθεται στην τουαλέτα και να κατουράει μπροστά στον άντρα της είναι μια σκηνή που σχεδόν ποτέ σου δεν την πετυχαίνεις σε ταινίες του Hollywood. Διάολε είναι μια σκηνή που οι περισσότερες γυναίκες ,έξω στον αληθινό κόσμο και όχι επάνω στο κινηματογραφικό πανί, θα την ‘έκοβαν‘ με μια μανία που είναι ισάξια με ενός μοντέρ που του έχει δοθεί η εντολή να πετσοκόψει μια ‘ανάρμοστη‘ και ‘αντιαισθητική‘ σκηνή ! Η πλειοψηφία των γυναικών αποφεύγει να χρησιμοποιεί την τουαλέτα μπροστά στους άντρες ή τους γκόμενους όχι μόνο για λόγους ευγένειας αλλά επειδή φοβούνται ότι αυτή η καθημερινή και οικιακή εικόνα θα χαλάσει την γοητευτική και σέξι βιτρίνα που μας έχουν μοστράρει με τόσο μεγάλη προσήλωση. Βλέποντας την Alice Harford να κατουράει υπό το βλέμμα του συζύγου της στο υποσυνείδητο σου αρχίζει κατευθείαν να σχηματίζεται η σκέψη ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα ζευγάρι που έχει αρχίσει να φθείρεται από την γαμήλια και την οικογενειακή ρουτίνα σε τόσο μεγάλο βαθμό που πλέον κανένα από τα δυο μέλη δεν νοιάζεται ιδιαίτερα ώστε να διατηρήσει μια αίσθηση ρομαντισμού και γοητείας.

Φυσικά θα μπορούσε να πει κανείς ότι όλο αυτό υποδηλώνει μια οικειότητα ανάμεσα στο ζευγάρι όμως αυτή η ερμηνεία πετιέται κατευθείαν στον κάλαθο των αχρήστων καθώς λίγο μετά βλέπεις τον Bill Harford να πασχίζει να ‘θυμηθεί‘ το όνομα της νεαρής και γοητευτικής Babysitter που έχει αναλάβει την φύλαξη του παιδιού τους…

Το πάρτι που ακολουθεί στην συνέχεια φαντάζει ως ένας κατακλυσμός φαντασιώσεων και πειρασμών. Ο Bill αράζει με δυο μοντέλα ενώ η Alice χορεύει μαζί με έναν Ούγγρο ευγενή που πασχίζει να αποκαθηλώσει τον γάμο της και να την οδηγήσει στο κρεβάτι του. Επιστρέφοντας στο διαμέρισμα τους το ζεύγος Harford καταλήγει στο δικό του κρεβάτι να κάνει παθιασμένο γαμήσι όμως ανάθεμα αν και οι δυο τους έχουν το μυαλό τους ο ένας στον άλλο…

Το πρωί που ακολουθεί οι δυο τους καπνίζουν μαριχουάνα και συζητούν γύρω από τους ‘ανεκπλήρωτους πειρασμούς’ τους. Ο Bill δηλώνει στην Alice ότι δεν τον πειράζει το γεγονός ότι άλλοι άντρες την κοιτάνε και την λιγουρεύονται καθώς θεωρεί ότι οι περισσότερες γυναίκες από την φύση τους έχουν μια ροπή προς την πιστότητα. Και τότε η Alice του απαντά διηγούμενη μια ιστορία από τις διακοπές τους όπου βλέποντας έναν macho αξιωματικό του ναυτικού άρχισε να έχει τόσο έντονες φαντασιώσεις για εκείνον που εκείνη την στιγμή άνετα θα το σκεφτόταν να εγκαταλείψει τον Bill και το παιδί τους για χατίρι αυτού του άντρα! Η συζήτηση διακόπτεται απότομα από ένα τηλεφώνημα που αναγκάζει τον Bill να πάει στο ιατρείο του όμως η ψυχοσύνθεση και ο εγωισμός του γιατρού έχουν προλάβει να κλονιστούν από την εξομολόγηση ή ίσως και το ψέμα της γυναίκας του…

Οι αποκαλύψεις της Alice βάζουν μπρος για τον Bill μια ‘Οδύσσεια‘ που θα θρυμματίσει τον εφησυχασμό αυτού του άντρα και θα επιτρέψει στον σκηνοθέτη να αποδώσει με μαεστρία τον αιώνιο διχασμό που πηγάζει από την έλλειψη κατανόησης ανάμεσα σε ένα άντρα και μια γυναίκα. Καθώς ο Bill συνειδητοποιεί ότι η ‘πιστή‘ γυναίκα του όχι μόνο τρέφει φαντασιώσεις για άλλους άντρες αλλά μπορεί και θυμάται κάθε λεπτομέρεια τους αυτομάτως πέφτει σε μια σιωπή μιας και για πρώτη φορά αρχίζει να αισθάνεται τα θεμέλια που στήριζαν μέχρι πρότινος τον γάμο του να τρέμουν με ανησυχητικούς ρυθμούς. Επιστρατεύοντας μια ‘ασυγχώρητη‘ ειλικρίνεια η Alice τον αναγκάζει να βγει από την ‘ζώνη άνεσης και σιγουριάς’ στην οποία βρισκόταν επί πολλά χρόνια και να αναθεωρήσει εξ’ολοκλήρου τόσο τον γάμο όσο και την σχέση τους γενικότερα.

Η χημεία αλλά και η δυσπιστία και η ζήλια που την διαταράσσουν γίνονται απόλυτα ευδιάκριτα μέσα από τις ερμηνείες των Kidman και Cruise. Εκείνη την εποχή πολλοί κριτικοί χαρακτήρισαν το παίξιμο του Cruise ως ‘ξύλινο‘ όμως ακριβώς αυτός ήταν και ο στόχος εδώ. Ο χαρακτήρας του πέρα από το γεγονός ότι κάνει ένα επάγγελμα που απαιτεί σύνεση και ψυχραιμία είναι και ένας παντελώς ‘ατσαλάκωτοςγιάπης, ένας άντρας που έχει μάθει να ζει μέσα σε μια αποστειρωμένη και ασφαλή ρουτίνα. Και έτσι όταν ο σκηνοθέτης τον ρίχνει μέσα σε μια αθέατη πλευρά της Νέας Υόρκης και τον χώνει μέσα σε όργια και γαμήσια του δρόμου είναι απόλυτα λογικό ο άντρας αυτός να φαντάζει σαν ένας ‘εξωγήινος‘ που παρατηρεί με γνήσια απορία όλους τους πειρασμούς που εκτυλίσσονται ξαφνικά μπροστά στα μάτια του. Από την άλλη η Kidman μπορεί να περιορίζεται σε ελάχιστα πλάνα παρόλα αυτά κλέβει την παράσταση μονάχα με τον μονόλογο της.

Οπτικά το φιλμ είναι εξίσου τολμηρό και σαγηνευτικό με την Alice και τα όργια του. Για αδιευκρίνιστη αιτία ο Kubrick επέλεξε τα Χριστούγεννα ως την εποχή όπου θα εκτυλίσσεται η ιστορία της ταινίας του, κίνηση που προκάλεσε πολλές συζητήσεις και ερμηνείες. Ίσως ο σκηνοθέτης να διάλεξε τα Χριστούγεννα επειδή είναι μια εποχή που σου δίνει πάντοτε λιγότερα από όλα εκείνα που σου τάζει , ακριβώς όπως κάνει και η επιθυμία. Μπορεί η επιλογή του να έγινε ώστε να μας δείξει το πόσο εύκολα μπορεί να κλονιστεί η οικογενειακή σιγουριά και η γαλήνη ακόμη και μέσα σε μια περίοδο όπου υποτίθεται ότι τιμούμε και γιορτάζουμε αυτά τα πράγματα. Φυσικά μπορεί ο Kubrick να επέλεξε τα Χριστούγεννα επειδή απλά ήταν ένας υπέροχος κάφρος !

Tα πολύχρωμα λαμπάκια και τα χριστουγεννιάτικα δέντρα κάνουν την εμφάνιση τους σε πολλές από τις σκηνές του φιλμ. Το μοναδικό σημείο που απουσιάζουν παντελώς από το φόντο είναι όταν ο Bill καταφτάνει στην βίλα των οργιών. Βλέπεις εκεί μέσα απλά δεν υπάρχει χώρος για ψεύτικες υποσχέσεις και ανεκπλήρωτες επιθυμίες. Εκεί ότι το επιθυμείς μπορείς και να το αποκτήσεις.

Στην τελική πάντως ίσως ο Kubrick να επιστράτευσε όλο αυτό το εορταστικό σκηνικό απλά για να μας αποδείξει ότι μπορούσε άμα του καπνίσει να κάνει και μια ‘Χριστουγεννιάτικη ταινία’ χωρίς ποτέ του να θυσιάσει το σκηνοθετικό του ύφος και τις προβοκατόρικες θεματολογίες του.

Μιας και αναφέραμε την ‘βίλα των οργίων’ η φημολογία και οι θεωρίες συνωμοσίας που συνόδευαν στα τέλη των 90s το Eyes… άγγιζαν τα όρια της μαζικής παράνοιας και του απόλυτου παροξυσμού !

Κάποιοι έλεγαν ότι ο πρωταγωνιστής Tom Cruise έδειχνε τον παργαλάτσο του κατευθείαν στον φακό της κάμερας και ότι είχαν γίνει reshoots στα οποία ο ηθοποιός Harvey Keitel αντικαταστάθηκε από τον Sidney Pollack επειδή κατά την διάρκεια μιας ερωτικής σκηνής εκσπερμάτωσε όντως επάνω στα μαλλιά της Nicole Kidman ! Φυσικά οι φήμες ότι ο Kubrick θα ολοκλήρωνε την ταινία του με ένα X-rated όργιο, στο οποίο θα βλέπαμε μέχρι και σκηνή νεκροφιλίας, οργίαζαν…

Στα τέλη των 90s το μισό και βάλε Hollywood πίστευε ακράδαντα ότι ο Stanley Kubrick ετοιμαζόταν να παραδώσει το πρώτο A-List πορνό στην βιομηχανία του κινηματογράφου !

Να όμως που τελικά το αληθινό ‘όργιο‘ δεν ξεπήδησε τόσο μέσα από τις ερωτικές σκηνές του φιλμ αλλά πρωτίστως μέσω της θεματολογίας , των χαρακτήρων του και από τα λόγια και τα βλέμματα που ανταλλάσσουν μεταξύ τους.

Στην τελική δεν χρειάζεται να έχεις παρευρεθεί σε τίποτε βίλες και να κάνεις γαμήσια παρέα με τους Ιλουμινάτι ώστε να κατανοήσεις τα δυο πιο σταράτα μηνύματα που σου στέλνει εδώ σκηνοθέτης :

  • Σε έναν γάμο ή μια σχέση το γαμήσι πάντοτε θα πάιζε έναν κρίσιμο, ίσως και τον σπουδαιότερο, ρόλο.
  • Όσο καιρό και αν ζεις με κάποιον, όσο καλά και αν νομίζεις ότι τον ξέρεις, όσο ‘σίγουρος‘ και αν είσαι για εκείνον , θα είσαι εντελώς ανίδεος και Μαλάκας αν τον αντιμετωπίζεις ως δεδομένο.

Στο Eyes Wide Shut o Stanley Kubrick όχι μόνο δεν παρέδωσε την πρώτη τσόντα της φιλμογραφίας του αλλά αντίθετα γύρισε ίσως την πιο προσωπική ταινία ολόκληρης της ζωής του.

Το γεγονός ότι το διαμέρισμα των Harford στην Νέα Υόρκη αποτελεί μια πιστή αναπαράσταση εκείνου στο οποίο ζούσε κάποτε μαζί με την γυναίκα του Christine μόνο τυχαίο δεν κρίνεται. Εδώ έχουμε το πιο βιωματικό φιλμ ενός σκηνοθέτη που πασχίζει μέσα από ένα ‘όνειρο‘ να απεικονίσει , να μελετήσει και να ερμηνεύσει το φυσικό χάσμα ανάμεσα στον άντρα και την γυναίκα αλλά και την φθορά που αναπόφευκτα συναντάται στις μακροχρόνιες σχέσεις.

Τελικά όμως είναι αυτό το ‘ας γαμηθούμε’ η λύση για την διατήρηση και την αναθέρμανση ενός γάμου ή μιας σχέσης ?

Για την Alice αυτή ακριβώς είναι η λύση. Όμως για τον Bill τα πράγματα ποτέ δεν θα είναι ξεκάθαρα. Αυτός ο γεμάτος έπαρση γιάπης ξαφνικά έχασε τα ‘δικαιώματα’ που του προσέδιδε ο ανδρισμός του και τα είδε να αποκαθηλώνονται από την δύναμη της γυναικείας σεξουαλικότητας. Πλέον τόσο ο γάμος , όσο και το μέλλον του κατακλύζονται από μια θολούρα που δεν του επιτρέπει να διακρίνει ξεκάθαρα την εξέλιξη των πραγμάτων.

Στο Eyes Wide Shut o Stanley Kubrick μας έδωσε ένα φιλμ που είναι σεξουαλικά φορτισμένο μέχρι τα όρια όμως ως γνήσιος προβοκάτορας που ήτανε φρόντισε τα πιο ενδιαφέροντα και αμφιλεγόμενα μηνύματα της ιστορίας του να μην πηγάζουν μέσα από τα γυμνά κορμιά και τα αχαλίνωτα γαμήσια και τα όργια αλλά μέσα από τα ερμητικά κλειστά μάτια των πρωταγωνιστών του πίσω από τα οποία κληθήκαμε να ανακαλύψουμε και να ερμηνεύσουμε όλα όσα εκτυλίσσονταν στην καρδιά και το υποσυνείδητο τους.

Παρά τον διχασμό και τον παροξυσμό που προκάλεσε στα 90s, έναν διχασμό που υφίσταται μέχρι και σήμερα, το Eyes Wide Shut ίσως να αποτελεί και τον πλέον κατάλληλο και συμβολικό αποχαιρετισμό ενός τολμηρού και απόλυτα προσηλωμένου απέναντι στην τέχνη του δημιουργού σε όλους εμάς που πασχίζουμε εδώ και χρόνια να απορροφήσουμε ολοκληρωτικά το έργο του. Παράλληλα το φιλμ ήταν και ένα ποταπό και βλάσφημο κωλοδάχτυλο της Warner Bros απέναντι σε έναν σκηνοθέτη / σύμβολο μιας και μετά τον θάνατο του Kubrick το στούντιο έχωσε ψηφιακά στις ερωτικές σκηνές των οργιών του Eyes…’κομπάρσους‘ που κάλυπταν τα επίμαχα σημεία και σκηνές… Η κίνηση αυτή προκάλεσε κύματα οργισμένων αντιδράσεων από τους κριτικούς και τους σινεφίλ της εποχής που αντιλαμβάνονταν την υποκρισία της αλλά και γνώριζαν ότι ο Kubrick δεν έδινε ποτέ του δεκάρα για τα Ratings.

Όπως και να χει εδώ φτάνουμε στην ‘άκρη του ουράνιου τόξου‘ ενός σπουδαίου και πολυσύνθετου δημιουργού που όμως ποτέ του δεν θα χαρακτήριζε τον εαυτό του ‘ολοκληρωμένο‘.

Η σχέση μας με τον Kubrick λειτουργεί εντελώς συμβολικά όπως εκείνη ανάμεσα στους Harford. Την στιγμή που ως θεατές τολμούσαμε να αντιμετωπίσουμε μια ταινία του Stanley Kubrick ως ένα ‘δεδομένο‘ εκείνος φρόντιζε με μια ιστορία και με ένα πλάνο να τα ανατρέψει όλα και να μας ‘γαμήσει‘ ολοκληρωτικά. Με τον Kubrick τίποτε δεν ήταν ‘σίγουρο‘ και ‘ασφαλές‘ . Ο σκηνοθέτης αυτός ποτέ του δεν αντιμετώπισε το σινεμά και την τέχνη του ως ‘δεδομένα‘. Αντίθετα φρόντιζε συνεχώς να τα εξερευνά και να τα εξελίσσει.

Οι μέθοδοι και οι διδαχές του, η στάση που κρατούσε απέναντι στην τέχνη του αποτελούν σπουδαία μαθήματα όχι μονάχα για τους επόμενους σκηνοθέτες και την τέχνη του κινηματογράφου αλλά και για όλους εμάς και τις σχέσεις που αναπτύσσουμε μεταξύ μας. To Eyes Wide Shut είναι ίσως η ταινία που πρέπει να βλέπουμε κάθε ‘Χριστούγεννα’ μαζί με την γυναίκα, την γκόμενα ή τον εραστή μας. Όχι μονάχα για να συμφωνήσουμε μεταξύ μας το πόσο ‘μάγκας’ ήταν ο Kubrick αλλά για να μην ξεχάσουμε ποτέ μας ότι δεν πρέπει να υπάρχει το παραμικρό ‘δεδομένο’ ανάμεσα μας.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: