Invasion of The Body Snatchers (1978) : Μπορείς να παραμείνεις ξύπνιος για πάντα ?

by Αντρέι Κοτσεργκίν

‘People are being duplicated. And once it happens to you, you’re part of this… thing. It almost happened to me!’

Ο Philip Kaufman καθόλου τυχαία δεν επέλεξε την πόλη του Σαν Φρανσίσκο ως το σκηνικό μέσα στο οποίο θα διαδραματίζονταν η πλοκή της ταινίας του με τίτλο Invasion of The Body Snatchers.

Στα 70s το Σαν Φρανσίσκο ήταν ένα μέρος που αποτελούσε βάση για τους φιλελεύθερους συγγραφείς και τους καλλιτέχνες, για όσους ήθελαν να ασκήσουν πειραματικές και προχωρημένες επιστήμες ή να εισέλθουν στην πολιτική δίχως να αισθάνονται υποχρεωμένοι να εγκλωβιστούν σε καλούπια και παρατάξεις. Για τον σκηνοθέτη η πόλη αυτή συμβόλιζε την πρόοδο και την ελευθερία. Ένα μέρος όπου μπορούσες να προσφέρεις στο σύνολο δίχως να κινδυνεύεις να χάσεις τον εαυτό σου.

Το 1978 ο Kaufman , πατώντας ελαφρά επάνω στο ομώνυμο φιλμ του 1956, επέτρεψε στους ‘Body Snatchers’ του να αφήσουν πίσω τους τον κατεστραμμένο πλανήτη τους ,να εισβάλλουν στην πόλη που αγαπούσε παράφορα και να σπείρουν τον φόβο και την αμφιβολία στους κατοίκους της…

Ο σκηνοθέτης διαστρέβλωσε μαεστρικά την ελευθερία του Σαν Φρανσίσκο σε ένα σκηνικό φόβου, παράνοιας και απόγνωσης και φρόντισε να αποτυπώσει αυτά τα συναισθήματα και στους πρωταγωνιστές του με ύπουλες τακτικές. Στο περίφημο φινάλε της ταινίας η ηθοποιός Veronica Cartwrigth δεν είχε την παραμικρή ιδέα το πως θα εκτυλιχτεί η συνάντηση της με τον Donald Sutherland με αποτέλεσμα η αντίδραση της επάνω στο plot twist να ζέχνει από έντονο ρεαλισμό.

Ένα χρόνο μετά ο σαδιστής Ridley Scott εφάρμοσε ακριβώς το ίδιο κόλπο επάνω στην Cartwrigt ενώ γυρνούσαν μια από τις πιο εμβληματικές σκηνές του ALIEN

Όπως και εκείνα του Ridley έτσι και τα παράσιτα του Kaufman επιβιώνουν με τρομαχτική ακρίβεια μέχρι και σήμερα.

Ο Kaufman χωρίς να τιγκάρει την ταινία του στην δράση και την βία κατορθώνει να συνθέσει ορισμένες απίστευτες Body Horror σκηνές. Τα λιγοστά φονικά έχουν ένταση και ωμότητα όμως εκεί που συναντάται η μαγεία του φιλμ είναι στις σκηνές όπου βλέπουμε το πως ακριβώς εκτυλίσσεται η όλη διαδικασία του ‘Body Snatching’ .

Οι εξωγήινοι εισβολείς αρχικά μας παρουσιάζονται σαν κάτι ‘ αιθέριες ζελατίνες‘ που κατοικούν σε έναν ‘νεκρό‘ πλανήτη, μια εικόνα που προσδίδει νότες από κοσμικό τρόμο στην πλοκή, όμως πολύ γρήγορα εξελίσσονται σε κάτι άλλο…

‘Well why not a space flower ? Why do we always expect metal ships ?’

Ο Kaufman αρνείται να δώσει στο κοινό του μια ακόμη κλισέ ιστορία με ‘ ιπτάμενους δίσκους’ και επιστρατεύει μια απειλή που ενώ είναι αρχικά απόκοσμη στην πορεία καταλήγει να μας φαντάζει σαφώς πιο οικεία και φυσική.

Τα πλάσματα του Invasion… σχεδιάζουν να ‘γεννήσουν‘ τα αντίγραφα των ανυποψίαστων γήινων, μια διαδικασία παρασιτική και σιχαμερή που έχει εξαιρετικά άσχημες συνέπειες για τους ανθρώπους / ξενιστές.

Ποίο όμως είναι το κίνητρο πίσω από αυτή την εξαιρετικά ύπουλη εισβολή ?

Μα φυσικά το πιο αρχέγονο και έντονο από όλα :

Η επιβίωση.

Οι εισβολείς της ταινίας μπορεί να ξεκινάνε ως κάτι space-αμοιβάδες που φαντάζουν παντελώς ακίνδυνες όμως σταδιακά εξελίσσονται σε κάτι το πραγματικά ύπουλο και το απειλητικό. Έχουν μέθοδο και λογική ενώ είναι και αρκετά έξυπνες ώστε να στήσουν ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό σχέδιο που θα τους βοηθήσει να ολοκληρώσουν με επιτυχία την εισβολή τους. Μέσα σε λίγες μόνο μέρες κατορθώνουν να παρεισφρήσουν μέσα στην αστυνομία, τις δημοτικές αρχές, στους κλάδους υγείας και την Κυβέρνηση. Κάνουν ακριβώς όλα όσα χρειάζονται ώστε να μην τραβήξουν υποψίες επάνω τους και για να αποτρέψουν το ενδεχόμενο μιας ‘ καραντίνας‘.

Η ταχύτητα με την οποία εξαπλώνεται η εισβολή σήμερα μπορεί άνετα να οδηγήσει τους θεατές σε συγκρίσεις ανάμεσα στα γεγονότα της ταινίας και σε όλα όσα διαδραματίζονται στην δική μας κοινωνία. Και αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο επίτευγμα του σκηνοθέτη.

Ναι το Invasion μέχρι και σήμερα συντηρεί άκρως αποτελεσματικά την εικόνα και την αισθητική του ενώ και οι ερμηνείες, ενός φοβερού cast που αποτελούνταν από τους Donald Sutherland, Brooke Adams, Veronica Cartwrigth , την μορφάρα Jeff Goldblum και τον εμβληματικό Leonard Nimoy ( το ότι ο Kaufman του δίνει ‘ δουλειά’ ως ψυχολόγος μόνο τυχαίο δεν είναι…) δεν έχουν χάσει καθόλου σε δυναμισμό και γοητεία. Αλλά εκεί που εντοπίζεται η μεγαλύτερη δύναμη του φιλμ, και το στοιχείο που το διατηρεί εξαιρετικά επίκαιρο, είναι στην θεματολογία και τις αλληγορίες του.

‘We came here from a dying world. We drift through the universe, from planet to planet, pushed on by the solar winds. We adapt and we survive. The function of life is survival.’

Το Invasion… είναι ένα φιλμ που μπορεί να ‘ μιλήσει‘ με διαφορετικούς τρόπους στον κάθε θεατή ξεχωριστά και το τι θα ‘ ακούσει‘ ο καθένας μας εξαρτάται κατά πολύ από τις ατομικές μας ιδεολογίες και πεποιθήσεις και την προσωπικότητα μας.

Προσωπικά αντιλαμβανόμουν την ταινία ως μια αλληγορία για τον συντηρητισμό που στα τέλη των 70s ξεκινούσε να κατακλύζει την Αμερικάνικη κοινωνία.

Μια κοινωνία που από την ‘ γέννηση‘ της αποτελούνταν από άτομα εντελώς διαφορετικών εθνικοτήτων , αντιλήψεων και ιδεολογιών και τα οποία αφού εγκατέλειψαν, είτε ηθελημένα είτε αναγκαστικά, τις πατρίδες τους κατέληξαν να αποκτήσουν ένα νέο ‘ σπίτι‘ στο οποίο θα έπρεπε να βρουν τους τρόπους ώστε να μπορέσουν να ζήσουν αρμονικά με τους διάφορους συγκατοίκους τους.

Προφανώς η ιστορία μας έχει αποδείξει ότι μια τέτοια συγκατοίκηση έχει τις εντάσεις της. Όμως όπως και να χει για πολλά χρόνια οι Η.Π.Α. όντως πρέσβευαν έναν τόπο όπου διάφοροι πολιτισμοί μπορούσαν να συνυπάρξουν κάτω από μια στέγη, να προσφέρουν στην συντήρηση και την εξέλιξη της και χωρίς τον κίνδυνο να στερηθούν τις παραδόσεις και τις ιδεολογίες τους και πάνω απ ‘ όλα τις ατομικές τους ελευθερίες.

‘There’s nothing to be afraid of. They were right. It’s painless. It’s good. Come. Sleep. ‘

Όταν ένας από τους ‘Body Snatchers’ παρακινεί ψύχραιμα τους ανθρώπινους ήρωες μας να υποκύψουν και να παραδοθούν στην ‘ νέα τάξη πραγμάτων’ και να απαρνηθούν κατά συνέπεια την ελευθερία και την ανθρωπιά τους το φιλμ αυτό και ο δημιουργός του μας δείχνουν τα αληθινά τους ‘ δόντια‘.

Ο Kaufman δεν αποδίδει την εισβολή του με κάποιον εξωφρενικό και βίαιο τρόπο. Αντίθετα την στρώνει μεθοδικά και μουλωχτά. Δεν υπάρχει η παραμικρή πολυπλοκότητα σε αυτήν. Είναι απλή και απόλυτα ελεγχόμενη. Οι εισβολείς προβάλλουν στην ανθρωπότητα, σε ότι έχει απομείνει τουλάχιστον από αυτή, την παρείσφρηση τους ως μια ‘ ευλογία‘. Υπόσχονται να τους απαλλάξουν από τον πόνο και την σύγχυση που επιφέρουν τα ανθρώπινα συναισθήματα και ότι θα τους στρέψουν σε εκείνα τα πράγματα ‘ που πραγματικά μετράνε’

Τρία χρόνια μετά την κυκλοφορία του The Invasion of The Body Snatchers ο Ρόναλντ Ρήγκαν έμπαινε στο Οβάλ γραφείο του Λευκού Οίκου πανέτοιμος να ξεκινήσει μια εποχή απόλυτου συντηρητισμού για το Αμερικάνικο έθνος. Όσοι θα εναντιωνόταν στις πολιτικές του ήταν καταδικασμένοι να πέσουν για τα επόμενα χρόνια σε ένα υπαρξιακό αδιέξοδο καθώς θα ήταν αναγκασμένοι να κρατάνε της ‘ φιλελέ‘ και ‘ επικίνδυνες‘ απόψεις για τους εαυτούς τους και καλά κρυμμένες. Μια κατάσταση που άνετα μπορεί να γεμίσει άγχος, αμφιβολία και φόβο όσους την βιώνουν και ενίοτε να τους οδηγήσει και στην απόλυτη παράνοια. Μόνο τυχαίο δεν είναι που οι μολυσμένοι ‘ άνθρωποι‘ της ταινίας μόλις εντοπίσουν κάποιον συμπολίτη τους να εκδηλώνει ακόμη και την παραμικρή υποψία συναισθήματος ξεκινούν αμέσως να κραυγάζουν με φριχτό και απόκοσμο τρόπο και να στρέφουν την προσοχή όλων των υπόλοιπων ‘ αντιγράφων‘ επάνω στους ‘ παραβάτες‘. Εδώ δεν αντιλαμβάνονται μονάχα οι φυσιολογικοί άνθρωποι τα ‘ αντίγραφα‘ ως μια απειλή που πρέπει να εξαλειφθεί αλλά συμβαίνει και το ακριβώς αντίστροφο.

Και ακριβώς όπως και οι ‘ αμοιβάδες‘ , τα ‘ σπόρια‘ , οι ‘ κάψουλες‘ , τα ‘ παράσιτα‘, χαρακτήρισε τα όπως θες τέλος πάντων, έτσι και ο Ρήγκαν ποτέ του δεν χρειάστηκε να καταφύγει στον εντυπωσιασμό, την υπερβολή ή την βία ώστε να περάσει την εξουσία του στον λαό. Το μόνο που έκανε ήταν να παρουσιάσει τις συντηρητικές και αυστηρές πολιτικές του θέσεις και ιδεολογίες σαν κάτι που ήταν ‘ λογικό και απαραίτητο‘ για την ασφάλεια και την ευημερία της Αμερικής των 80s. Ήταν σαν κάποιος να σε βρίσκει μέσα στο καταχείμωνο ‘ γυμνό‘ και φοβισμένο και να σου προσφέρει μια ζεστή κουβέρτα ζητώντας μονάχα ως αντάλλαγμα την απόλυτη υπακοή σου σε εκείνον και τις αρχές του.

Στο τέλος το ερώτημα εδώ είναι ένα :

Είναι μεγάλη θυσία το να απαρνηθείς τα συναισθήματα και τις ιδεολογίες σου ώστε να νιώσεις επιτέλους απόλυτα ασφαλής ?

‘You have to. You have to stay awake.’

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: