Dolemite is My Name : O Eddie Murphy επιστρέφει σε Blaxploitation ρυθμούς και με …Κουνγκ Φου !

by Αντρέι Κοτσεργκίν

‘Know how many mule miles I had to drive cross this country to get my name in people’s mouth? I got to get up on that light. If I get up in that light, with my own movie, I could be everywhere. I could be everywhere all at once. ‘

Στο Dolemite is My Name ο Eddie Murphy μπαίνει στις γούνες, τα φανταχτερά πουκάμισα , τα καπέλα του ‘νταβατζή‘ και κυρίως στην αστείρευτη ματαιοδοξία του Rudy Ray Moore, ενός κωμικού που στα 70s κατόρθωσε να χτίσει τον μύθο του μέσα από παραστάσεις stand-up, Blaxploitation ταινίες αλλά και ηχογραφήσεις δίσκων.

Μέσα από αυτούς τους δίσκους ο Moore έχοντας υιοθετήσει την περσόνα του ‘Dolemite‘ , ενός γραφικού ,’swag‘ και αθυρόστομου νταβατζή / ιδιοκτήτη νυχτερινού club, συστήθηκε στο (κυρίως) Αφροαμερικάνικο κοινό του Λος Άντζελες της δεκαετίας του 70 και κατόρθωσε να κάνει μια καριέρα στον χώρο του ‘θεάματος‘ η οποία αν και δεν επεκτείνονταν ‘πέρα από μερικά τετράγωνα της γειτονίας του‘ για εκείνον τότε φάνταζε ως η αρχή μιας πανεθνικής διασημότητας.

Όμως πολύ σύντομα η ματαιοδοξία του κωμικού χτύπησε κόκκινο και έτσι μια μέρα ο Moore αποφάσισε να διαδώσει παντού ‘το φως του’ γυρνώντας μια κινηματογραφική ταινία. O Moore πήρε ότι λεφτά είχε μαζέψει από τους δίσκους του και τα stand-up, δανείστηκε από εδώ και κει , πούλησε τα δικαιώματα για ΟΛΕΣ τις μετέπειτα δισκογραφικές δουλειές που θα έκανε στο μέλλον και με αυτά νοίκιασε ένα ξενοδοχείο / τεκέ , μια κάμερα , μερικά καρούλια φιλμ και ένα συνεργείο. Ο άντρας αυτός ήταν αποφασισμένος να διαδώσει τις πρόστυχες και καυστικές ρίμες του ‘Dolemite‘ σε όλες τις άκρες της χώρας και υπό την συνοδεία όλων εκείνων των ‘συστατικών‘ που παραδοσιακά ‘επιθυμούν‘ να δουν οι θεατές μέσα σε μια ταινία :

Πιστολίδι , βρισίδι, γυμνό και μεγάλα βυζιά και φυσικά…Κουνγκ Φου !

Το γεγονός ότι δεν είχε την παραμικρή γνώση ή εμπειρία γύρω από το σινεμά ή έστω τις πολεμικές τέχνες δεν τον απασχολούσε τότε και ιδιαίτερα…

‘Μια Blaxploitation απάντηση στο The Disaster Artist… ‘

Κάπως έτσι έχει χαρακτηριστεί το Dolemite is My Name , του σκηνοθέτη Craig Brewer, και δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα ! Θα προσθέσω ότι εδώ έχουμε και την μελέτη / εξύμνηση ενός εκκεντρικού αλλά και υπέρμετρα φιλόδοξου δημιουργού η οποία διακατέχεται από έναν γλυκόπικρο ρομαντισμό παρόμοιο με εκείνον που επέδειξε στα 90s o Tim Burton στον σκηνοθέτη Ed Wood μέσα από την ομώνυμη , και υπέροχη, ταινία του..,

Στο Dolemite…παρακολουθούμε την ιστορία του Moore να εκτυλίσσεται σαν κάποιο αστικό παραμύθι απαξίωσης και καταξίωσης μονάχα που εδώ αντί για ‘ιππότες, πριγκίπισσες εν απόγνωση , κάστρα και δράκους ‘ έχουμε νταβατζήδες, πουτάνες, ερειπωμένα ξενοδοχεία που βαφτίζονται ξαφνικά ως ‘κινηματογραφικά πλατό’ και …Κουνγκ Φου !

Οι παραλληλισμοί ανάμεσα στις ιστορίες των Rudy Ray Moore, Ed Wood και Tommy Wiseau είναι απλά αναπόφευκτο να συμβούν. Και οι τρεις τους υπέφεραν από το σύνδρομο της διασημότητας και της αποδοχής αλλά παρά όλα τα εμπόδια που συνάντησαν μπροστά τους ποτέ τους δεν έχασαν εντελώς την πίστης τους στο ‘Αμερικάνικο Όνειρο’ και το Hollywood. Τόσο ο Moore όσο και οι Ed Wood και Wiseau ανέκαθεν βρίσκονταν σε μια απόλυτη και σχεδόν αστεία πλάνη γύρω από του που έφτανε το ‘ταλέντο‘ και οι ικανότητες τους. Ικανότητες που περιλάμβαναν την σκηνοθεσία, την συγγραφή σεναρίων , την υποκριτική και την παραγωγή ταινιών !

Η τουλάχιστον έτσι πίστευαν οι τρεις τους…

Και όμως κατά έναν διαολεμένο τρόπο και οι τρεις αυτοί δημιουργοί τα κατάφεραν να καταξιωθούν και να γνωρίσουν την πολυπόθητη αγάπη και αποδοχή ενός κοινού που βλέποντας τα ‘πονήματα‘ τους μέχρι και σήμερα ξεκαρδίζεται από τα γέλια.

Βέβαια υπάρχει και μια σημαντική διαφορά εδώ καθώς αντίθετα με τον Wiseau , που μέσω του ανεκδιήγητου και υπερ-Cult πλέον THE ROOM επιθυμούσε να γίνει ο ...’επόμενος Τενεσί Γουίλιαμς !’…, o Moore ήταν απόλυτα συνειδητοποιημένος το τι είδους ταινία ήθελε να γυρίσει και σε τι κοινό θα απευθύνονταν. Και παρά το γεγονός ότι οι δυο δημιουργοί διακατέχονταν από μια παρόμοια ματαιοδοξία και εκκεντρικότητα ο Moore ποτέ δεν επέτρεψε στον εγωισμό του να τον κυριεύσει κατά την διάρκεια των γυρισμάτων του ‘DOLEMITE‘ φιλμ του.

Αντίθετα με τον Wiseau ,που από ένα σημείο και ύστερα το έπαιζε ντίβα και την έλεγε στους, κατά πλειοψηφία ερασιτέχνες, συνεργάτες / υπαλλήλους του , ο Moore φρόντιζε συνεχώς να διατηρεί ένα καλό κλίμα μέσα στο ‘στούντιο‘ του και παρά το γεγονός ότι η ταινία του ‘σφυρηλατήθηκε‘ μέσα από αντίξοες και ερασιτεχνικές συνθήκες στην πορεία κατόρθωσε όχι μόνο να καπαρώσει καμιά δεκαριά εκατομμύρια στο τότε Box Office (τεράστιο ποσό για ένα Blaxploitation φιλμ που κόστισε το πολύ …100 χιλιάρικα ώστε να φτιαχτεί ! ) αλλά τα κατάφερε τελικά να χτίσει και τον προσωπικό του ‘Μύθο‘ για τον οποίο ρίσκαρε την (λιγοστή) περιουσία του και έδωσε όλο του το είναι !

Πάντως ακριβώς όπως και ο ‘συνάδελφος‘ Ed Wood έτσι και ο Moore δεν κώλωνε να παίζει ‘βρώμικα και φτηνά’ ώστε να επιτύχει την εκπλήρωση του ‘οράματος‘ του ενώ ποτέ του δεν φάνηκε να μην ενδιαφέρεται και για τα οικονομικά οφέλη που θα συνόδευαν την ‘επιτυχία‘ του. Ο Moore στο ξεκίνημα τις καριέρας του πλήρωνε …αστέγους και μεθύστακες ώστε να του λένε τα πρόστυχα και λαϊκίστικα αστεία και τις μπαλάντες τους και στην συνέχεια τα προσάρμοζε στην περσόνα του νταβατζή ‘Dolemite‘. Ακούγοντας σήμερα τις ρίμες του δύσκολα θα βρεις κάποια αληθινή καλλιτεχνική αξία εκεί μέσα καθώς διακρίνονται μονάχα η χυδαιότητα και η φτηνιάρικη πρόκληση. Και όμως στα 70s η συνταγή αυτή έπιασε διότι ο ‘μάγειρας‘ της απευθύνονταν σε ένα Αφροαμερικάνικο κοινό το οποίο έχοντας γεννηθεί και γαλουχηθεί μέσα στην σκληράδα και την ευθύτητα των φτωχογειτονιών αδυνατούσε να ταυτιστεί με τις αποστειρωμένες κωμωδίες της εποχής όπου ο , πάντοτε, λευκός πρωταγωνιστής δεν τολμούσε καν να πει ένα ‘FUCK‘…

Η επιτυχία του DOLEMITE , το γραφικό και ‘swag‘ ύφος αλλά και οι χυδαίες ρίμες του Rudy Ray Moore πέρα από μια τίμια καριέρα στην βιομηχανία του θεάματος του προσέδωσε και το παρατσούκλι του ‘Νονού της Ραπ’ μιας και η ‘ποίηση‘ την οποία απήγγειλε μέσα από τους δίσκους του, και η οποία μιλούσε για την ζωή στα γκέτο, τα σκηνικά μέσα στα νυχτερινά clubs όπου εργάζονταν , για πουτάνες , νταβατζήδες , ‘Players‘ και ‘Hustlers‘ , αποτέλεσε ύψιστη επιρροή για τους μετέπειτα Ραπ καλλιτέχνες, τόσο για τους στίχους όσο και για την εξωτερική εμφάνιση που υιοθετούσαν. Μάλιστα η μορφάρα ο Snoop Dog έχει δηλώσει ότι δίχως την κληρονομιά του Moore πιθανότατα ο ίδιος δεν θα υπήρχε !

Ο Snoop κάνει και ένα cameo μέσα σε αυτή την ταινία η οποία μπασταρδεύει υπέροχα την βιογραφία με την κωμωδία και το δράμα και όλα αυτά μέσα από νοσταλγικούς Blaxploitation ρυθμούς οι οποίοι φαντάζουν γραφικοί και γαμάτοι ταυτόχρονα .

Και όμως παρά όλες τις πρόστυχες ρίμες , τα βυζιά και το όλο Κουνγκ Φου το My Name is Dolemite σε μερικά σημεία κατορθώνει και σου βγάζει όμορφο ρομαντισμό και στιβαρό δράμα.

Πέραν της σκηνοθεσίας του Brewer το κατόρθωμα αυτό πιστώνεται σε τεράστιο βαθμό στον πρωταγωνιστή Eddie Murphy...

O Murphy εδώ από την μια αποδίδει έναν γλυκόπικρο και στιλάτο φόρο τιμής σε μια από τις μεγαλύτερες επιρροές του ενώ παράλληλα εμφανώς και ταυτίζεται με τον χαρακτήρα του.

Ο Moore ήταν ένας κωμικός που έκανε καριέρα βασιζόμενος στην βωμολοχία και το ‘pimpύφος του όμως η καριέρα αυτή ξεκίνησε από τα χαμηλά πεζοδρόμια των γκέτο και στην πορεία της είχε πολλά σκαμπανεβάσματα. Ακριβώς όπως και ο Moore έτσι και ο Eddie Murphy αφού γνώρισε την καταξίωση και την αγάπη του κοινού τις δεκαετίες των 80s και 90s στην συνέχεια υπέστη έναν αναπάντεχο και θλιβερό καλλιτεχνικό και επαγγελματικό ξεπεσμό. Να όμως που μέσα από την συμμετοχή του στο Dolemite is My Name ο κωμικός κάνει ένα εντυπωσιακό comeback παραδίδοντας αν όχι την ‘καλύτερη τότε σίγουρα την πιο σύνθετη ερμηνεία της καριέρας του.

Επί σχεδόν σαράντα χρόνια ο Eddie Murphy έχει υπάρξει ένας αστέρας του Hollywood. Και όμως το αδιαμφισβήτητο χάρισμα και το κωμικό του ταλέντο πολλές φορές έχει επισκιαστεί τόσο από την ματαιοδοξία του όσο και την απληστία του.

Διάολε ο τύπος αυτός σε μια φάση αποφάσισε ότι θα μπορούσε να παίζει σχεδόν μόνος του όλους τους ρόλους στις ταινίες του…

Και έτσι αναπόφευκτα από ένα σημείο και ύστερα η καριέρα και η φήμη του κωμικού οδηγήθηκαν σε έναν θλιβερό εκφυλισμό. Να όμως που το Dolemite is My Name φαντάζει ως ο ‘Εξορκισμός‘ που θα ξεριζώσει μέσα από τα σωθικά του Murphy αυτή την , σχεδόν καταστροφική, ματαιοδοξία και θα τον οδηγήσει σε ένα νέο μονοπάτι πειραματισμού και αρτιστικής πρόκλησης.

Τουλάχιστον έτσι ελπίζω διότι υπάρχει πάντοτε το ενδεχόμενο η επόμενη ταινία του Eddie Murphy να είναι ‘μια από τα παλιά’ καθώς εκείνος θα βολευτεί στα σίγουρα ‘μεροκάματα‘ που μπορεί να του προσφέρει το NETFLIX

Κάνοντας λόγο για μεροκάματα εδώ ο Wesley Snipes κάνει μια ολιγόλεπτη εμφάνιση και παραδίδει μια απολαυστική ερμηνεία που από την μια με την εκκεντρικότητα της φαίνεται να λειτουργεί ως εντελώς κόντρα ρόλος για τον macho ‘BLADE ‘ μας όμως από την άλλη κρύβει μέσα της και πολλά meta στοιχεία

Ο Snipes υποδύεται τον D’Urville Martin , έναν ηθοποιό ‘Θρύλο‘ του Blaxploitation σινεμά, τον οποίο ο Moore επιθυμεί διακαώς να τον έχει ως ηθοποιό , σκηνοθέτη και σύμβουλο στην ταινία τους μιας και είναι ο μοναδικός άνθρωπος που γνωρίζει ότι έχει κάποια εμπειρία επάνω στην τέχνη του κινηματογράφου . Ο Martin όμως αποδεικνύεται πέρα από εκκεντρική παρουσία και μια ‘ντίβα‘ που η συμπεριφορά της αγγίζει τα όρια του απόλυτου Μαλάκα

Ο ηθοποιός συνεχώς κριτικάρει και χλευάζει το υπόλοιπο crew για την έλλειψη εμπειρίας του , σκάει μονίμως σουρωμένος στα γυρίσματα ενώ δεν παραλείπει να τονίζει συνεχώς ότι έχει παίξει σε ταινία του Ρόμαν Πολάνσκι !

Για την ακρίβεια όντως είχε παίξει τον …θυρωρό / χειριστή ασανσέρ στο ανυπέρβλητο Μωρό της Ρόζμαρι

H ειρωνεία είναι ότι ο D’Urville Martin υιοθετεί συμπεριφορά ντίβας και ας αναγνωρίζει και ο ίδιος ότι η πιο ‘ποιοτική‘ στιγμή ολόκληρης της καριέρας του ήταν η παρουσία του ως κομπάρσος στην ταινία ενός διάσημου και λευκού σκηνοθέτη. Και όμως ο Martin θα συνεχίσει τα καπρίτσια και τις ιδιοτροπίες του σε όλη την διάρκεια των γυρισμάτων επειδή η απειρία όλων των υπολοίπων απλά του επιτρέπει να το κάνει …

Όπως και ο Murphy έτσι και ο Wesley Snipes έχει ξεπέσει εδώ και πάνω από μια δεκαετία τόσο σε καλλιτεχνικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο. Διάολε έφτασε μέχρι και στο σημείο να περάσει λίγο καιρό στην στενή για φοροδιαφυγή ! Τα τελευταία χρόνια της ελευθερίας του ο ηθοποιός έχει παίξει σε μια σωρεία από ανεκδιήγητα B-Movies και να που εδώ κάνει επίσης μια θεαματική και ποιοτική επιστροφή.

Ο Snipes ανασύρει ξανά στην επιφάνεια τον αστείρευτο εγωισμό / ψωνισμό από τον οποίο διακατέχονταν στις ‘χρυσές εποχές’ του όμως αυτή τη φορά αντί να ‘σαμποτάρει’ μια παραγωγή τα διοχετεύει στον χαρακτήρα και την ερμηνεία του με τα αποτελέσματα να είναι άκρως ψυχαγωγικά !

Οι δυο ‘έκπτωτοι αστέρες’ πλαισιώνονται με ένα άρτιο cast αλλά και με μουσικάρες της εποχής των 70s αλλά και με άσματα που έχουν γραφτεί τόσο από τον ίδιο τον Moore όσο και από τους συντελεστές αυτής της ταινίας. Η απόδοση του Λος Άντζελες εκείνης της εποχής γίνεται με όμορφο και σταράτο τρόπο από τον σκηνοθέτη ενώ οφείλουμε να δώσουμε και τα εύσημα στο απλό αλλά ταυτόχρονα και σύνθετο σενάριο των Alexander και Karaszewski  .

Το Dolemite is My Name ακολουθώντας τα περιορισμένα μοτίβα μιας βιογραφικής ταινίας κατορθώνει με έναν δικό του μοναδικό και πανέμορφο τρόπο όχι μόνο να μην περιοριστεί αλλά και στο τέλος να λειτουργεί αποτελεσματικά ως πολλά πράγματα ταυτόχρονα !

Το φιλμ αυτό είναι μια υπέροχη και εις βάθος μελέτη ενός χαρακτήρα που διακρίνονταν από μια ματαιοδοξία που ενώ υπερείχε αισθητά του ταλέντου του στο τέλος τον οδήγησε στην εκπλήρωση των ονείρων του. Αφού φυσικά πρώτα τον πέρασε ‘κόσκινο‘ μέσα από τους χειρότερους εφιάλτες του. Παράλληλα η ταινία σατιρίζει και κριτικάρει τον τρόπο που αντιμετώπιζε το Hollywood των 70s τους Αφροαμερικανούς σκηνοθέτες και ηθοποιούς αλλά και εξυμνεί το Blaxploitation σινεμά της εποχής και τον ανεξάρτητο κινηματογράφο…

Στην τελική όμως το Dolemite is My Name είναι και η λαμπερή αλλά και ουσιώδης επιστροφή του Eddie Murphy κάτω από τους προβολείς της βιομηχανίας του θεάματος αλλά και μια ταινία που μας δείχνει ότι οι διαχρονικές πρακτικές των μεγάλων στούντιο και των λευκών παραγωγών δεν διαφέρουν και πολύ από εκείνες που συναντώνται ανάμεσα στους νταβατζήδες των μαύρων γκέτο.

Τα μοναδικά πράγματα που αλλάζουν είναι η ‘γυαλάδα‘ και τα χρώματα των κοστουμιών και των παπουτσιών τους και η απόχρωση του δέρματος. Από κει και ύστερα οι ιδεολογίες και οι πρακτικές είναι ακριβώς οι ίδιες :

‘ Ματαιόδοξε και επίδοξε ‘αστέρα’ μου λυπάμαι αλλά η ‘τέχνη’ σου δεν είναι ένα προϊόν το οποίο μπορούμε να το πουλήσουμε αυτή την στιγμή στο κοινό. Βρες έναν , οποιοδήποτε, τρόπο ώστε να τραβήξεις την προσοχή επάνω σου και τα ξαναλέμε τότε….Α ανακαλύψαμε τελικά ότι αν είσαι μαύρος και βρίζεις μπορείς να πουλήσεις σε ορισμένες γειτονιές και σε συγκεκριμένα κοινά, έλα από τα γραφεία μας να υπογράψουμε τα συμβόλαια ! ‘

Στο Dolemite is My Name ο Eddie Murphy δείχνει επιτέλους να συνειδητοποιεί το πως λειτουργεί το Status Quo του Hollywood και να αναλογίζεται όλα όσα του πρόσφερε η βιομηχανία του θεάματος και όλα όσα του πήρε πίσω στην συνέχεια. Και στο φινάλε ο ‘Dolemite‘ του μαθαίνει επιτέλους ότι όση δόξα και όσα λεφτά και αν περάσουν από μπροστά σου στο τέλος δεν πρέπει ποτέ σου να ξεχάσεις εκείνο το πρώτο κοινό που αναγνωρίζοντας την αξία σου, όποια και αν ήταν αυτή, με την στήριξη του σε βοήθησε να σκαρφαλώσεις μέχρι εκεί ψηλά στο ‘φως‘.

Μένει να δούμε αν και ο Eddie Murphy πήρε το ίδιο ακριβώς μάθημα με την συμμετοχή του εδώ…

Βαθμολογία : Μια εξαίρετη μελέτη χαρακτήρα, μια θεαματική επιστροφή και μια γαμάτη ωδή στο Blaxploitation σινεμά περασμένων δεκαετιών…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: