Design a site like this with WordPress.com
Get started

A Nightmare on Elm Street : Από το 84 μέχρι και σήμερα οι εφιάλτες που δημιούργησε ο Wes Craven εξακολουθούν να μας στοιχειώνουν…

by Αντρέι Κοτσεργκίν

‘What is seen is not always what is real. According to Shakespeare, there was something operating in nature, perhaps inside human nature itself, that was rotten.’

Τα όνειρα, είτε είναι καλά είτε διαστρεβλώνονται σε εφιάλτες, αποτελούν μια αλλόκοτη και μυστήρια υπόθεση…

Μπορεί να είναι εντελώς διακριτικά είτε απίστευτα έντονα. Καμιά φορά τα ξεχνάμε ενώ άλλες φορές αδυνατούμε να τα βγάλουμε μέσα από το κεφάλι μας. Κάποια είναι πολύ συγκεκριμένα ενώ άλλα λειτουργούν με σαφώς πιο ελεύθερο και σουρεαλιστικό τρόπο. Αρκετά από αυτά ενώ τα θυμόμαστε κάπως στο τέλος ποτέ μας δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε το τι ακριβώς μας έδειξαν και ποία είναι η σημασία τους.

Το A Nightmare on Elm Street, του σκηνοθέτη Wes Craven, είναι ένα φιλμ που λειτουργεί ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούν τα όνειρα και οι εφιάλτες μας.

Και από το 1984, όταν και βγήκε η ταινία στις αίθουσες, μέχρι και σήμερα οι εφιάλτες που δημιούργησε στο κοινό του ο Wes όχι μόνο δεν έχουν ξεχαστεί από εμάς αλλά εξακολουθούν και να μας στοιχειώνουν με τους πιο αμείλικτους και αποκρουστικούς τρόπους…

‘Everybody’s got to dream, young girl. If you don’t dream…you go.’

Για να βιώσουμε εκείνο τον πρώτο Εφιάλτη στον Δρόμο με τις Λεύκες χρειάστηκαν μονάχα 1.8 εκατομμύρια δολάρια από το στούντιο αλλά μπόλικο ταλέντο, θράσος και μεράκι από πλευράς του σκηνοθέτη.

Εδώ ο Wes Craven εξελίσσεται σε έναν Μορφέα του σινεμά τρόμου ο οποίος είναι αμείλικτος αλλά ταυτόχρονα και ευρηματικός. Ο Wes άντλησε έμπνευση για την ιστορία του μέσα από τα παιδικά του βιώματα αλλά και από κοινωνικοπολιτικά γεγονότα που τον προβλημάτισαν στο παρελθόν. Πίσω στα ταραχώδη 70s η εφημερίδα Los Angeles Times δημοσίευσε ένα άρθρο που έγραφε ότι ορισμένοι από τους Ασιάτες πρόσφυγες που έρχονταν από τις πατρίδες τους στις Η.Π.Α. , εξαιτίας ενός φριχτού και παράλογου πολέμου στο Βιετνάμ, υπέφεραν από εφιάλτες και έφταναν στο σημείο να αρνούνται να κοιμηθούν !

Μάλιστα ορισμένοι από αυτούς κατέληξαν να πεθάνουν από αυτή την ‘ αρρώστια‘ που κατοχυρώθηκε με την ονομασία Asian Death Syndrome

Η είδηση αυτή σε συνδυασμό με διάφορες διδαχές που συνέλεξε από θρησκείες της Ανατολής αλλά και με το άκουσμα του τραγουδιού Dream Weaver του καλλιτέχνη Gary Frank λειτούργησαν ως οι βάσεις επάνω στις οποίες θα έχτιζε τον κινηματογραφικό εφιάλτη του ο Wes.

Ένας εφιάλτης που θα διακρίνονταν από Slasher πινελιές, πετυχημένα Jump Scares, βίαια αλλά και έξυπνα μηνύματα γύρω από τις εφηβικές τραυματικές εμπειρίες που πηγάζουν μέσα από το κοινωνικό άγχος, μια σκληρή αλληγορία για τον βιασμό και την κακοποίηση , τις θαμμένες ενοχές στις τάξεις των οικογενειών, ένα γαμάτο μουσικό theme, τρομοκρατημένους εφήβους και φυσικά έναν Villain που έμελλε να εξελιχθεί σε μια από τις πιο σήμα κατατεθέν μούρες του σινεμά τρόμου…

‘Come to Freddy.’

Ο ηθοποιός Robert Englund ήταν εξαρχής καταδικασμένος να ταυτίσει το όνομα και την καριέρα του με τον εμβληματικό ρόλο του stalker και φονιά Freddy Krueger. Η ειρωνεία είναι ότι την πρώτη φορά που πήγε να φορέσει το αιχμηρό γάντι του χαρακτήρα του κατέληξε να κοπεί άσχημα !

O Englund προσάρμοσε τις κινήσεις του χαρακτήρα του με τρόπο που παρέπεμπε στην μέθοδο που είχε ακολουθήσει ο συνάδελφος του, και επίσης αδιανόητα τεράστια φυσιογνωμία, Klaus Kinski όταν έπαιζε τον Κόμη Δράκουλα στο NOSFERATU του σκηνοθέτη Werner Herzog. Η δουλεία που κάνει εκφραστικά εδώ ο Englund είναι ανατριχιαστική και γοητευτική ταυτόχρονα. Χωρίς να λέει πολλά με τα λόγια του κατορθώνει να ‘ μιλήσει’ στον θεατή μέσα από τις σπασμωδικές και ελαστικές κινήσεις του αλλά φυσικά κανείς μας δεν γίνεται να ξεχάσει και την creepy φωνή του χαρακτήρα του…

Για την ιστορία αξίζει να σημειωθεί ότι σε μια φάση ο Wes σκεφτόταν να δώσει τον ρόλο στον Kane Hodder , δηλαδή τον άντρα που αργότερα έπαιξε τον εξίσου εμβληματικό φονιά Jason Voοrhees στο σύμπαν του Παρασκευή και 13 ! Αλλά ο Englund με το πείσμα και την παρουσία του δεν επέτρεψε να γίνει κάτι τέτοιο και έτσι το κάθε franchise πήρε το ‘ τέρας‘ που του αναλογούσε !

‘Guys can have nightmares too, you know. You haven’t got a corner on the market or something.’

Βέβαια για να αποτυπωθεί τόσο έντονα και ανεξίτηλα η εικόνα του Freddy στα υποσυνείδητα και τους εφιάλτες μας δεν αρκούσε μονάχα η εξαιρετικά αλλόκοτη και creepy ερμηνεία του Englund. O Wes Craven φρόντισε και αυτός με την σειρά του να μετατρέψει τον ανώμαλο και σαδιστή ‘ μπαμπούλα‘ του σε μια αξέχαστη υπόθεση για τον θεατή.

Ο Wes ντύνοντας τον κακό της ιστορίας του με ένα πολύχρωμο / κακόγουστο ριγέ πουλόβερ, οπλίζοντας τον με ένα γάντι από το οποίο προεξέχουν κοφτερά ξυράφια αλλά και ‘ καίγοντας‘ τον ζωντανό συνέβαλε τα μέγιστα ώστε η εικόνα του Freddy να μην συμβαδίζει με τις εικόνες που είχαμε από τους άλλους δημοφιλείς σινε-φονιάδες των αιματηρών 80s.

Επίσης πολύ συμβολικά η περσόνα του Freddy Krueger ουσιαστικά συμβολίζει και αντανακλά τους προσωπικούς ‘ εφιάλτες’ του ίδιου του δημιουργού του μιας και ο Craven τον βάσισε επάνω σε έναν νταή που του έκανε δύσκολη την ζωή όταν ήταν παιδί ! Από την πλευρά του ο Englund στήριξε την ερμηνεία του σε γνήσιους Serial Killers όπως ήταν ο διαβόητος Ted Bundy.

Μιλώντας περί ‘ παιδιών‘ το πρώτο Nightmare είχε στην διάθεση του και ένα εξαιρετικά μάχιμο cast από νεαρούς ηθοποιούς των 80s…

‘I’m into survival.’

H Heather Langenkamp παίζοντας την Nancy Thompson μας έδωσε ένα από τα πιο γαμάτα αλλά και ουσιώδη ‘ Final Girls’ του σινεμά τρόμου. Από ένα τρομοκρατημένο κορίτσι σταδιακά εξελίσσεται σε μια δυναμική γυναίκα που είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει κατάμουτρα τον χειρότερο εφιάλτη της. Προς το φινάλε της ιστορίας την βλέπουμε να εξελίσσεται σε ένα κράμα μεταξύ του Charles Bronson στο DEATH WISH III και του Macaulay Culkin από το Μόνος στο Σπίτι καθώς συναρμολογεί κάτι αυτοσχέδιες παγίδες με σκοπό να δώσει στον Stalker της μια γεύση από τον δικό της σαδισμό. Μάλιστα η Nancy έχτισε τις δικές της παγίδες πολύ πιο πριν τις κάνουν κινηματογραφική μόδα οι άντρες συνάδελφοι της !

Αλλά ο δυναμισμός, η αξία και η ουσία του χαρακτήρα της δεν συναντώνται μέσα στην σωματική αντεπίθεση ενάντια στον Freddy αλλά στις επιλογές και την ψυχοσύνθεση της. Από την στιγμή που η Nancy τολμά και αποφασίζει να γυρίσει την πλάτη της σε αυτό το αποκρουστικό και τρομερό ‘ τέρας‘ και κατά συνέπεια αρνείται να υποκύψει στον τρόμο που αρέσκεται να προκαλεί ο Freddy στα υποψήφια θύματα του τότε και μόνο τότε έχουμε μπροστά μας μια αληθινή ηρωίδα.

Πέραν της Heather πολύ αξιόλογη δουλειά κάνουν και οι νεαροί συνεργάτες της. Φυσικά εκείνος που μας έχει μείνει περισσότερο είναι ο πρωτάρης Johnny Depp που εδώ κάνει το κινηματογραφικό ντεμπούτο του ! Ο Wes Craven του έδωσε ένα ρόλο παρακινούμενος από την κόρη του που όταν τον είδε για πρώτη φορά τον χαρακτήρισε ως ‘ Dreamy‘ !

Βέβαια ο Wes αν και υπέκυψε στα παρακάλια της κόρης του στην συνέχεια φρόντισε να τσαλακώσει ανεπανόρθωτα τον μορφονιό Johnny Depp…

Ένα ωραίο trivia σχετικά με το συγκεκριμένο casting είναι ότι ο Depp αρχικά πήγε στην οντισιόν μόνο και μόνο ώστε να κάνει παρέα στον ηθοποιό και φίλο του Jackie Earle Haley μιας και ο δεύτερος ήλπιζε να καπαρώσει κάποιον ρόλο !

Τελικά αν και ο Depp του έφαγε το όνειρο ο Haley δικαιώθηκε αρκετά χρόνια αργότερα όταν κλήθηκε να διαδεχτεί τον Robert Englund και με την σειρά του να φορέσει τα θρυλικά γάντια / ξυράφια και το πουλόβερ του Freddy Krueger.

Εκείνοι πάντως που ΔΕΝ επωφελήθηκαν από αυτή την εξέλιξη ήταν οι απανταχού σινεφίλ και οι οπαδοί του franchise. Αλλά επιτρέψτε μου να μιλήσουμε για το τραγικά εφιαλτικό , σε όλα επίπεδα, remake του 2010 κάποια άλλη νύχτα…

Κάπου εδώ να κάνω μια παρένθεση καθώς οφείλω να αποδώσω τα εύσημα και στους ηθοποιούς που παίζουν τους ενήλικες γονείς της ιστορίας.

Ναι, ναι ο εμβληματικός ‘ μπαμπούλας’ και οι έφηβοι / θηράματα μονοπωλούν την προσοχή μας όμως και οι γονείς παίζουν κρίσιμο ρόλο ως προς την απόδοση των μηνυμάτων που θέλε να μας περάσει ο Craven.

Ειδικά η Ronee Blakley ως μαμά Thomspon ζέχνει συνεχώς όχι μόνο από αλκοολισμό αλλά και από καταπιεσμένη ενοχή…

Όπως είχε επισημάνει πολύ εύστοχα στο παρελθόν ο Robert Englund ‘ οι γονείς της ιστορίας είναι όλοι τους προβληματικοί. Είναι αλκοολικοί ή παίρνουν χάπια. Και ποτέ τους δεν είναι κοντά στα παιδιά τους όταν εκείνα τους χρειάζονται…’.

Οι αμαρτίες των γονιών αργά ή γρήγορα θα πέσουν επάνω στα παιδιά τους. Αυτό είναι ένα από τα μηνύματα που μας έρχεται μέσα από την επιθυμία ενός σκηνοθέτη να βάλει τους ήρωες του αντιμέτωπους με ένα ‘Κακό‘ το οποίο πρακτικά είναι αδύνατον να νικηθεί με συμβατικούς τρόπους και προφανώς δεν γίνεται να το αποφεύγεις για πολύ καιρό καθώς αργά ή γρήγορα θα υποκύψεις στην ανάγκη του ύπνου.

Φυσικά δεν γίνεται να μην κάνουμε αναφορά και στην αθέατη, και ίσως και πιο σκληρή , θεματολογία αυτού του εφιάλτη…

‘I’m your boyfriend now, Nancy.’

Στο αρχικό σενάριο του ο Wes Craven ο χαρακτήρας του Freddy παρουσιάζονταν σταράτα ως ένας άντρας που κακοποιούσε (και) σεξουαλικά ανήλικα παιδιά. Τελικά η ιδέα αυτή δεν αποτυπώθηκε ξεκάθαρα στο πανί εξαιτίας κάτι αληθινών υποθέσεων παιδικής κακοποίησης που εκείνο το καιρό απασχολούσαν την Καλιφόρνια. Και όμως ο πανούργος σκηνοθέτης και πάλι κατόρθωσε μέσω βίαιων και ανατριχιαστικών αλληγοριών να θίξει ζητήματα περί σωματικής και ψυχολογικής κακοποίησης και βιασμού.

Ο Freddy Kruger ουσιαστικά λειτουργεί ως μια τρομερή ενσάρκωση των πιο ποταπών και σκοτεινών παρορμήσεων ενός προβληματικού άντρα. Ναι είναι ένας ‘ μπαμπούλας’ όμως ποτέ του δεν θα σου επιτρέψει να αποτινάξεις από επάνω σου την σκέψη ότι τέτοιοι ‘ μπαμπούλες‘ κυκλοφορούν πολλές φορές και μέσα στον δικό μας αληθινό κόσμο και έτοιμοι να προξενήσουν στα υποψήφια θηράματα τους πολύ πιο σκληρούς εφιάλτες…

‘One, two, Freddy’s coming for you…’

Τώρα όσον αφορά το τεχνικό σκέλος, την διαδικασία των γυρισμάτων , την αποδοχή από κοινό και κριτικούς αλλά κυρίως την συνεισφορά του A Nightmare on Elm Street στο σινεμά τρόμου (και όχι μόνο…) αλλά και γενικότερα στην βιομηχανία του κινηματογράφου και την λεγόμενη pop κουλτούρα πραγματικά θα αναγκαστώ να γράψω και δεύτερο αφιέρωμα διότι πολύ απλά δεν χωράνε εδώ !

Αυτό το χαμηλού μπάτζετ φιλμ καπάρωσε σχεδόν 60 εκατομμύρια στο Box Office και έσωσε το στούντιο της New Line Cinema από την χρεωκοπία. Γέννησε μια σωρεία από sequels και spin-offs σε διάφορα είδη, από ταινίες μέχρι comics, αλλά και ένα remake που καλύτερα να μην είχε βγει ποτέ του. Καθιέρωσε τον Wes Craven ως έναν από τους μάστορες του τρόμου έστω και αν στην πορεία σε αρκετές περιπτώσεις ο ίδιος δεν δικαίωσε και τόσο αυτόν τον τίτλο. Όπως και να χει αυτός ο πρώτος εφιάλτης ευθύνεται και για τον ερχομό πολλών άλλων κινηματογραφικών εφιαλτών. Αγαπημένες ταινίες και franchises όπως πχ είναι το CHILD’S PLAY οφείλουν πραγματικά πολλά στον Wes Craven και τον ‘ μπαμπούλα‘ του…

Επίσης είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο ότι μέσα σε τόσα χρόνια το φιλμ αυτό δεν έχει χάσει ούτε ένα ψήγμα του τρόμου που μπορεί να προκαλέσει στον θεατή. Σε αντίθεση με άλλες 80s ταινίες του είδους που αν τις δεις σήμερα μπορεί να σου φανούν όχι πια τρομαχτικές αλλά απλά ακραίες ή και γραφικές τούτος ο εφιάλτης συνεχίζει να σε στοιχειώνει με τις μεθόδους και την αισθητική του και εξακολουθεί να έχει μια επίδραση επάνω στον ψυχισμό σου παρά όλες τις επαναλήψεις που του έχεις ρίξει κατά καιρούς.

Μέσα σε όλα αυτά ο Wes μας έδειξε το πόσο cool τύπος είναι αποδίδοντας σε μια σκηνή έναν γαμάτο φόρο τιμής στον Sam Raimi και την ταινία του με τίτλο EVIL DEAD !

Ο Wes Craven ξεκίνησε την καριέρα του σαν σκηνοθέτης γυρνώντας ταινίες X-Rated πορνό και τελικά κατέληξε να αναθεωρήσει το σινεμά τρόμου για αρκετά χρόνια και μάλιστα με παραπάνω από μια ταινίες. Και τούτη είναι σίγουρα μια από αυτές.

Αλλά στο τέλος , και για μένα προσωπικά, ίσως το πιο σπουδαίο κατόρθωμα του Wes Craven είναι ότι η ταινία του, και ειδικά προς το φινάλε, μοιάζει και η ίδια να διαδραματίζεται και να λειτουργεί σαν ένα ‘ όνειρο‘ , σαν κάποιος απροσδιόριστος ‘ εφιάλτης‘…

Στο A Nightmare on Elm Street ως θεατές πέσαμε στα χέρια ενός κινηματογραφικού Μορφέα και εκείνος μας βύθισε σε μια ταινία όπου ποτέ μας δεν θα είμαστε απόλυτα σίγουροι το τι είναι όνειρο και τι πραγματικότητα. Ακριβώς όπως και η ηρωίδα αυτού του εφιάλτη θα αναζητούμε συνεχώς μια ένδειξη ότι ‘ είμαστε ξύπνιοι’ και θα πασχίσουμε με όλο μας το είναι να γαντζωθούμε από αυτή. Ασχέτως αν τα καταφέρουμε ή όχι στο τέλος της προβολής τίποτε δεν μας εγγυάται ότι θα μπορέσουμε να κοιμηθούμε ήσυχοι.

Την πρώτη φορά που είδα πιτσιρικάς τον Εφιάλτη στον Δρόμο με τις Λεύκες σε κάποια μεταμεσονύχτια προβολή της τηλεόρασης δεν μπόρεσα να κλείσω μάτι μέχρι το πρωί. Σήμερα και όντας ενήλικας πλέον μπορεί να είμαι σαφώς πιο έμπειρος και υποψιασμένος όμως και πάλι κάθε φορά που το νανούρισμα του Freddy τραγουδιέται στους τίτλους τέλους αυτής της ταινίας ομολογώ ότι εξακολουθώ να το ξανασκέφτομαι αν θα πάω κατευθείαν για ύπνο…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: