CAPTAIN FANTASTIC : Μια πριβέ ‘ουτοπία’ δίχως φονικές γάτες ή σπασμένους κυνόδοντες.

by Αντρέι Κοτσεργκίν

Στο CAPTAIN FANTASTIC ο σκηνοθέτης Matt Ross βοηθά τον Viggo Mortensen να χτίσει μια ‘Εδέμ‘ στους αγριότοπους έξω από την Ουάσινγκτον μέσα στην οποία ο δεύτερος θα μπορέσει να στεγάσει τρία πράγματα :

Α. Τις αριστερές / αναρχικές του πεποιθήσεις.

Β. Την απέχθεια και απαξίωση του απέναντι στον καπιταλισμό και ‘ το σύστημα’.

Γ. Την επταμελή οικογένεια του.

Ο Ben Cash , οικολόγος / ακτιβιστής και πρώην καθηγητής πανεπιστημίου , πασχίζει με όλο του το είναι να δημιουργήσει μια ‘ ουτοπία‘ τόσο για εκείνον όσο και για την φαμίλια του όσο το δυνατόν πιο μακριά γίνεται από το ‘Αμερικάνικο Όνειρο’ , και τις πολιτικές και τον καπιταλισμό των Η.Π.Α.

Για κάτι παραπάνω από μια δεκαετία ο άντρας αυτός κρατά την οικογένεια του σε μια ‘ φούσκα‘ η οποία προστατεύεται από την άγρια φύση, τις αναρχικές ιδεολογίες, την φιλοσοφία, την λογοτεχνία αλλά και τα κυνηγετικά τόξα και μαχαίρια.

Όμως μια μέρα ο πατριάρχης Ben μαθαίνει ότι η γυναίκα του, η οποία έπασχε από ψυχολογικές διαταραχές και νοσηλεύονταν σε ίδρυμα , αυτοκτόνησε κόβοντας τις φλέβες της.

Τώρα ο Ben Cash καλείται να αποφασίσει αν αξίζει να ρισκάρει τον ‘ παράδεισο‘ που έχτιζε επί τόσα χρόνια ώστε να εκπληρώσει την τελευταία επιθυμία της γυναίκας που αγάπησε…

Γυρισμένο με χιούμορ , καρδιά αλλά και θράσος το CAPTAIN FANTASTIC είναι ο ορισμός του καλού indie σινεμά.

Ο Matt Ross με κάτι λιγότερο από πέντε εκατομμύρια στην διάθεση του χτίζει έναν οικολογικό ‘ παράδεισο‘ αναρχίας και ομορφιάς που όμως ίσως και να έχει οικοδομηθεί επάνω σε εξαιρετικά εύθραυστα θεμέλια.

Ένας σκληρός θάνατος αρχίζει να τρίζει για πρώτη φορά αυτά τα θεμέλια και οι αντιδράσεις των μελών της φαμίλιας των Cash σε καμία περίπτωση δεν θα σε αφήσουν απαθή. Το φιλμ αυτό έχει ένα από τα καλύτερα αλλά και πιο συμπαθητικά νεανικά cast . Το κάθε παιδί της οικογένειας έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά . Αλλά στο τέλος εκείνος που φυσικά ξεχωρίζει είναι ο ‘ πατριάρχης Viggo Mortensen.

Ανέκαθεν συμπαθούσα και εκτιμούσα τον Viggo σαν ηθοποιό. Ο τύπος αυτός πέραν του ταλέντου που κατέχει ποτέ του δεν βολεύτηκε σε νόρμες και καλούπια. Ακόμη και ύστερα από την κολοσσιαία επιτυχία της τριλογίας του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών ο Viggo Mortensen αρνήθηκε να αναλωθεί σε μπλοκμπαστερικές ταινίες. Αντίθετα φαίνεται να επιδιώκει συνεχώς συνεργασίες με οραματιστές σκηνοθέτες ενώ δεν κωλώνει να στηρίζει, και φυσικά να αναδεικνύει , τολμηρές και πρωτότυπες Indie παραγωγές.

Στο CAPTAIN FANTASTIC o Mortensen παραδίδει μια ακόμη δυνατή και σύνθετη ερμηνεία. Από την μια μας παρουσιάζει έναν ‘χίπη‘ που εκτός από τις αναρχικές του ιδεολογίες διατηρεί ένα υψηλότατο επίπεδο μόρφωσης και φροντίζει να μεταδώσει όλες του τις γνώσεις και αξίες στα παιδιά του με μεθόδους που μπορεί να φαντάζουν εκκεντρικές , καμιά φορά ίσως και επικίνδυνες, όμως από την άλλη είναι και εξαιρετικά ευφάνταστες και συναρπαστικές. Ο άντρας αυτός διδάσκει στα παιδιά του όχι μια φλύαρη και κενή ‘ παπαγαλία’ αλλά τους μαθαίνει πως να ζουν και να πορεύονται με κριτική σκέψη.

H σεκάνς όπου η μια κόρη αναλύει στον Ben το τι αποκόμισε από την ανάγνωση της νουβέλας ‘Λολίτα’ , του συγγραφέα Βλάντιμιρ Ναμπόκοφ, σε κάνει σχεδόν να θλίβεσαι που πίσω στο Λύκειο δεν είχες έναν καθηγητή που θα σε προτρέψει να αντιλαμβάνεσαι την λογοτεχνία με τον ίδιο τρόπο που δίδαξε ο Ben στα παιδιά του…

Οι Cash’s ξεκάθαρα είναι μια ενωμένη και αγαπημένη οικογένεια. Όμως το ζήτημα είναι ότι τα μέλη της έχουν μάθει να είναι ενωμένα και αγαπημένα μονάχα μέσα στα όρια που έχει χαράξει ο πατριάρχης Ben για εκείνα.

Το ερώτημα είναι αν οι δεσμοί της φαμίλιας μπορούν να διατηρηθούν ανέπαφοι όταν τα μέλη της καλούνται να περιπλανηθούν σε έναν ‘ έξω κόσμο’ για τον οποίο ουσιαστικά η μόνη γνώση που έχουν περιορίζεται στα βιβλία που έχουν διαβάσει αλλά και μέσα από τις διδαχές του πατέρα τους…

Το CAPTAIN FANTASTIC είναι ένα φιλμ γεμάτο σάτιρα και κοινωνικοπολιτικό σχολιασμό γύρω από… σχεδόν τα πάντα !

Και όμως η ταινία ποτέ της δεν φαντάζει ‘ παραφορτωμένη‘. Η σάτιρα του Ross αποδίδεται μέσα από καλό και εύστροφο χιούμορ. Αλλά παρά το ‘ ανάλαφρο’ ύφος σχεδόν πάντοτε βρίσκει στόχο.

Η μοναδική ένσταση που έχω είναι γύρω από την άδικη επίθεση που εξαπολύει ο σκηνοθέτης απέναντι στην κοακόλα…

Πέραν της διαφωνίας που έχω όσον αφορά την ποιότητα αυτού του σπουδαίου αναψυκτικού μπορώ να πω ότι λάτρεψα παθολογικά το CAPTAIN FANTASTIC.

Οπτικά το φιλμ είναι χάρμα οφθαλμών . Η φωτογραφία του Stéphane Fontaine είναι πανέμορφη ενώ και οι μουσικές του Alex Somers θα σε ταξιδέψουν τόσο με τον ρομαντισμό όσο και με την ψυχεδέλεια τους.

Σκηνοθετικά ο Matt Ross κάνει τόσο αξιόλογη δουλειά που πραγματικά χαίρεσαι που δεν τον πετσόκοψε ο ψυχάκιας ο Patrick στο American Psycho !

Σε επίπεδο θεματολογίας τα πράγματα είναι ακόμη καλύτερα.

Η ταινία αυτή λειτουργεί σχεδόν σαν ένας αντεστραμμένος Κυνόδοντας . Εκεί που η απομονωμένη πατριαρχία του Λάνθιμου χτίστηκε επάνω στο ψέμα , την βία και τον εκφοβισμό αυτή του Ross οικοδομείται επάνω στην ειλικρίνεια και την αγάπη.

Και όμως να που στο τέλος και στο CAPTAIN FANTASTIC τα παιδιά της οικογένειας θα κληθούν να αποφασίσουν αν θέλουν να ‘ σπάσουν τον κυνόδοντα τους’.

Απλά εδώ ΔΕΝ χρειάζεται να το κάνουν κυριολεκτικά…

Στον Κυνόδοντα ο αυταρχικός πατριάρχης της ιστορίας κρατούσε δέσμια την οικογένεια του χάρη σε μια ακραία μυθολογία την οποία έπλασε ο ίδιος.

Στο CAPTAIN FANTASTIC από την άλλη ο πατριάρχης κάνει το ίδιο πράγμα όμως επιστρατεύοντας την ωμή αλήθεια.

Εκεί που στον Κυνόδοντα ο μπαμπάς μάθαινε στα παιδιά του να τρέμουν τις…γάτες ο μπαμπάς του Captain πάλι τους διδάσκει ότι είναι προτιμότερο να γιορτάζουν την ημέρα ενός σπουδαίου ανθρωπιστή όπως υπήρξε ο Νόαμ Τσόμσκι παρά ένα ψέμα καταναλωτισμού , υποκρισίας και υποδούλωσης όπως είναι τα Χριστούγεννα.

Η τουλάχιστον ο Ben επιστρατεύει την δική του αλήθεια γύρω από έναν έξω κόσμο που ενώ τα δικά του παιδιά γνωρίζουν την ύπαρξη του και έχουν δει κομμάτια του στην τελική δεν έχουν την πραγματική εμπειρία σχετικά με το πως λειτουργεί και κινείται αυτός ο κόσμος.

Παρατηρώντας την φαμίλια του CAPTAIN FANTASTIC να ζει στην απομονωμένη ‘Εδέμ‘ της σίγουρα μπορείς να διακρίνεις ότι εκεί κρύβονται και αρκετά ‘ αγκάθια‘ και κατανοείς απόλυτα ότι κρατώντας αυτά τα παιδιά εκεί μέσα καταλήγεις να τους στερείς εκείνη την εμπειρία που κάθε άνθρωπος επάνω στον πλανήτη δικαιούται να την έχει :

Να εξερευνήσει από μόνος του τον κόσμο, να γευτεί εμπειρίες και μέσα από αυτή την διαδικασία να αποφασίσει τι σόι άνθρωπος θέλει να είναι.

Και όμως στον αντίποδα δεν γίνεται να μην θαυμάσεις ή να ζηλέψεις, έστω και λίγο, την ‘ ουτοπία‘ που έχτισε ο Ben Cash. Ένα μέρος που το να χορεύεις και να τραγουδάς σε καθημερινή βάση είναι εφικτό σενάριο, ένα μέρος όπου μπορείς ακόμη να γίνεις ένα με την φύση και να εξασφαλίσεις το φαγητό και την επιβίωση σου δίχως να εξαρτάσαι από εργοδότες και ‘συστήματα’, ένα μέρος όπου μπορείς να κυκλοφορείς γυμνός και να λιάζεις τα αρχίδια σου δίχως να αισθάνεσαι σαν τρομοκράτης που προκαλεί μαζικό πανικό και υστερία, αλλά και ένα μέρος όπου μπορείς πάντοτε να κοιτάς τον απέναντι σου στα μάτια και να του μιλήσεις με απόλυτη ειλικρίνεια.

Σε μια σκηνή του CAPTAIN FANTASTIC η 8χρονη κόρη του Ben τον ρωτάει τι σημαίνει η λέξη ‘ βιασμός‘. Χωρίς την παραμικρή ένδειξη δισταγμού εκείνος της εξηγεί ακριβώς το τι σημαίνει αυτή η λέξη . Εκείνη την στιγμή δεν γίνεται παρά να μην θαυμάσεις την αμεσότητα και την ειλικρίνεια αυτού του πατέρα και το πως έχει κατορθώσει να σφυρηλατήσει τα παιδιά του.

Όμως παράλληλα δεν μπορείς να αποφύγεις και μια άλλη σκέψη :

Στην τελική ο Ben μπορεί να μιλάει άνετα για τέτοια πράγματα επειδή μέσα στην ‘ουτοπία‘ που έχει χτίσει αισθάνεται ‘ οχυρωμένος‘. Εκεί μέσα πρακτικές όπως ο βιασμός υποτίθεται ότι δεν πρόκειται να συμβούν ποτέ τους. Όμως όταν έχεις οχυρωθεί απέναντι σε ολόκληρο τον υπόλοιπο κόσμο πως μπορείς να εγγυηθείς ότι τα κακά του στοιχεία, τα οποία με τόσο πείσμα και πάθος παλεύεις να τα αποφύγεις, δεν θα βρουν έναν τρόπο ώστε να εισβάλλουν στο σπίτι σου ?

Επίσης μπορεί ο Ben να μας εγγυηθεί την αιώνια “καθαρότητα” του μικρόκοσμου του? Δεν είναι αναπόφευκτο κάθε πολιτεία, είτε μεγάλη είτε μικρή, να αναπτύσσει και τα σκοτεινά ή σάπια στοιχεία της?

Στο, υπέροχο, CAPTAIN FANTASTIC οι Ross και Mortensen αποδεικνύονται εξαιρετικοί ‘ καπετάνιοι’ καθώς από την μια μας δείχνουν το πόσο σημαντικό είναι να μένουμε πιστοί στις ιδεολογίες και τους εαυτούς μας αλλά παράλληλα μας θυμίζουν ότι ένας συμβιβασμός με τον ‘ έξω κόσμο’ είναι αναγκαίος ώστε να μπορέσουμε να διευρύνουμε τις εμπειρίες μας και μέσα από αυτή την διεύρυνση να ανακαλύψουμε το ποίοι πραγματικά είμαστε.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: