DEMONS : Εις το όνομα του Πατρός…

by Αντρέι Κοτσεργκίν

‘Dario Argento Presents…DEMONS. ‘

Παρά το γεγονός ότι επάνω στο πόστερ του κουβαλά το βαρύ όνομα του ‘μάστορα‘ του Giallo σινεμά, Dario Argento, το DEMONS του 1985 είναι μια ταινία που ανήκει εξ ‘ ολοκλήρου στον δημιουργό της , τον Lamberto Bava.

O Argento μπορεί να προσυπογράφει το σενάριο όμως ουσιαστικά ο ρόλος του εδώ είναι να δώσει μια ώθηση σε έναν σκηνοθέτη που θα οδηγούσε το Ιταλικό σινεμά τρόμου στην νέα εποχή του. Η τουλάχιστον έτσι έδειχναν τα σημάδια και οι γραφές πίσω στα 80s.

Παράλληλα ο Dario Argento εδώ λειτουργώντας ως ‘ μέντορας‘ ξεπληρώνει και το ‘χρέος‘ του απέναντι στον σκηνοθέτη που τον γαλούχησε, τον Bava τον πρεσβύτερο, καθώς ο θρυλικός Mario Bava θεωρούνταν , δικαίως, ως ένας από τους θεμελιωτές του ιταλιάνικου Horror σινεμά.

Lucio Fulci, Federiko Fellini, John Carpenter, Martin Scorsese , Nicolas Winding Refnh και αμέτρητοι άλλοι κλασσικοί αλλά και σύγχρονοι σκηνοθέτες , ανάμεσα στους οποίους συναντάμε φυσικά και τον Dario Argento, οφείλουν τα πάντα στον Mario Bava του οποίου το σκηνοθετικό ύφος, η ικανότητα στο να στήνει ατμόσφαιρα και φωτισμούς που κυμαίνονται ανάμεσα στο μυστηριώδες, το απόκοσμο και το τρομακτικό αλλά και η μαστοριά του στα πρακτικά εφέ αποτέλεσαν ύψιστη επιρροή για τους μετέπειτα δημιουργούς, σε όλες τις άκρες της γης.

Και όμως πίσω στα 50s και 60s πολλά από τα πονήματα του πρεσβύτερου Bava επικρίθηκαν και κατηγορήθηκαν ότι προωθούν την βία, τον μισογυνισμό , μέχρι και τον βιασμό

Με το DEMONS ο γιος Bava δεν συνέχισε μόνο την σπουδαία και Cult κληρονομιά της φαμίλιας του αλλά ταυτόχρονα δημιούργησε μια ‘ δαιμονική’ γραμμή υπεράσπισης εις το όνομα του πατέρα του και της τόσο μακάβριας αλλά και γοητευτικής τέχνης του.

Πως τα κατόρθωσε όλα αυτά ο Lamberto Bava ?

Με έναν τρόπο εξαιρετικά απλό αλλά και συνάμα άκρως ευρηματικό.

Στο DEMONS o σκηνοθέτης στήνει μια ταινία μέσα στην ταινία και μέσω αυτής της τακτικής υπερασπίζεται αλλά και εξυμνεί το Giallo σινεμά.

Η πλοκή είναι εξαιρετικά απλή :

Μια ομάδα, τυχαίων, ανθρώπων παίρνει προσκλήσεις για μια ‘ αποκλειστικήπρεμιέρα που θα διεξαχθεί μετά τα μεσάνυχτα στο αναπαλαιωμένο σινεμά ‘METROPOL‘ που βρίσκεται σε μια παλιά συνοικία του Βερολίνου.

Κανένας από τους καλεσμένους δεν ξέρει τι σόι ταινία θα παρακολουθήσουν. Καθώς τα φώτα πέφτουν και ο προβολέας ανάβει θα βρεθούν να παρακολουθούν ένα Horror φιλμ που περιστρέφεται γύρω από τις περιβόητες ‘ προφητείες‘ του Νοστράδαμου σχετικά με τους ‘ δαίμονες‘ που μια νύχτα θα εμφανιστούν στην κοινωνία μας και θα φέρουν τον θάνατο, την φρίκη και το χάος.

Ενώ η ταινία παίζει οι θεατές , ένας προς ένας, αρχίζουν να εμφανίζουν σημάδια ‘ δαιμονισμού‘. Καθώς η ‘ μόλυνση’ εξαπλώνεται ανάμεσα τους ο κινηματογράφος αρχίζει να διαστρεβλώνεται σε μια αρένα τρόμου και επιβίωσης…

Το DEMONS τεχνικά δεν είναι ένα ‘Giallo‘ φιλμ.

Στον αντίποδα η ‘ ταινία‘ που βλέπουμε μέσα στην ταινία παρουσιάζει όλα τα στοιχεία μιας Giallo παραγωγής. Ψυχολογικός τρόμος, μυστήριο, μεταφυσικό και Slasher στοιχείο, ατμοσφαιρική μουσική… Όλα τα γνώριμα και αγαπημένα χαρακτηριστικά του είδους δηλώνουν το παρών.

Όταν οι θεατές αρχίζουν να βιώνουν καταστάσεις που φαντάζουν παρόμοιες με τα μεταφυσικά γεγονότα που διαδραματίζονται στην ταινία που βλέπουν κατευθείαν η πρώτη τους σκέψη είναι να ρίξουν όλο το φταίξιμο, γύρω από την παράνοια και την βία που βιώνουν, επάνω στην ταινία. Οι τύποι αυτοί κυριολεκτικά γκρεμίζουν την πόρτα από την αίθουσα όπου βρίσκεται το μηχάνημα προβολής έτοιμοι να εξαπολύσουν όλη τους την οργή και την αγανάκτηση επάνω στον μηχανικό προβολής και τον προβολέα του !

Σύντομα όμως διαπιστώνουν έκπληκτοι ότι ΔΕΝ οφείλεται στην ταινία το ‘ Κακό‘ που τους καραδοκεί και τους πετσοκόβεί. Η αιτία αυτού του Κακού δεν είναι η τέχνη.

Αντίθετα πηγάζει από έναν τόπο εντελώς απροσδιόριστο, όπως ακριβώς πηγάζει και στην πραγματική ζωή…

Επιστρατεύοντας ‘ αληθινούς δαίμονες‘ ο Lamberto Bava πασχίζει να ξορκίσει τους ‘ δαίμονες‘ που επί δεκαετίες ολόκληρες πλανιόνταν επάνω από το κεφάλι του πατέρα του και του σινεμά που επέλεξαν να υπηρετήσουν και να αναδείξουν οι δυο τους.

Το μήνυμα εδώ είναι ξεκάθαρο :

Ο κινηματογράφος, και η τέχνη γενικότερα, δεν δημιουργεί το ‘ Κακό‘ που μαστίζει την κοινωνία μας εδώ και αιώνες.

Και το μήνυμα αυτό αποδίδεται με υπέροχα φριχτό και αποτελεσματικό τρόπο. Δυστυχώς κρίνοντας και από τα σημερινά δεδομένα θα λέγαμε ότι παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο καθώς δεν είναι και λίγοι εκείνοι που απλά αδυνατούν να το δεχτούν και να το κατανοήσουν…

Πέρα από μια υπεράσπιση / διευκρίνηση το DEMONS λειτουργεί και με άλλους τρόπους. Η τουλάχιστον μπορεί να ερμηνευτεί από τον εκάστοτε θεατή με ποικίλους τρόπους.

Το φιλμ αυτό σατιρίζει υπέροχα τα διαφορετικά ‘ είδηθεατών που συναντώνται μέσα στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Επίσης είναι και μια εξύμνηση του σινεμά και της μυσταγωγίας που πρέπει να διακρίνει την προβολή μιας ταινίας.

Η ‘ δαιμονική μόλυνση’ θα μπορούσε άνετα να ερμηνευτεί ως μια εξαιρετικά επιθετική αλληγορία γύρω από την έξαρση του AIDS στα 80s ενώ και το φινάλε της ταινίας κρύβει την δική του ερμηνεία , και προφανώς ακολουθεί SPOILER :

Στην τελευταία σκηνή του DEMONS οι δυο μοναδικοί επιζώντες, ο macho νεαρός και μια συμμαζεμένη και ‘ κουλτουρέ‘ κοπέλα , κατορθώνουν να το σκάσουν από το σινεμά φρίκης. Βγαίνοντας έξω διαπιστώνουν έντρομοι ότι η ‘ μόλυνση‘ έχει ξεκινήσει να διαδίδεται και στον υπόλοιπο κόσμο. Η πηγή της δεν γίνεται ποτέ γνωστή. Ίσως απλά οι ‘ δαίμονες‘ να βρίσκονταν εξαρχής μέσα σε όλους μας και απλά περίμεναν την ‘ κατάλληλη στιγμή‘ ώστε να ξεπηδήσουν στην επιφάνεια. Σε μια φάση μια ορδή από αιμοδιψείς δαίμονες στριμώχνει τους δυο ήρωες μας. Ξαφνικά όμως εμφανίζεται ως από μηχανής θεός ένα τζιπ και οι επιβάτες του σώζουν το ζευγάρι. Οι επιβάτες αυτοί είναι μια καθημερινή, λευκή και ‘φυσιολογική’ αστική οικογένεια. Ο μπαμπάς είναι ο τυπικός άντρας με καράφλα, κοιλιά και σωβρακοφανέλα και μας παραπέμπει στην εργατική τάξη. Η μαμά και ο γιος έχουν κατάξανθα μαλλιά και όμορφα πρόσωπα σαν και αυτά που βλέπουμε σε καμία διαφήμιση οδοντόκρεμας ή σοκολάτας. Όλοι τους κραδαίνουν περίστροφα και καραμπίνες…

Καθώς οι επιζήσαντες κινούνται προς τα όρια της πόλης η ‘κουλτουριάρα’ ηρωίδα μας μεταμορφώνεται ξαφνικά σε δαίμονα. Τότε ένα από τα μέλη της φαμίλιας της φυτεύει μια σφαίρα στο κεφάλι και την πετάει από το τζιπ…

Και τότε είναι που ακούμε τον πατριάρχη να λέει κάτι σχετικά ‘με την μολυσμένη πόλη που δεν έχει πλέον χώρο για φυσιολογικούς ανθρώπους όπως είναι εκείνοι‘. Για αυτή την φαμίλια η ‘ σωτηρία‘ βρίσκεται κάπου εκεί έξω, μακριά από τις ορδές των ‘ δαιμόνων‘ που εδώ δείχνουν να καταλαμβάνουν κυρίως ανθρώπους με σκουρόχρωμη επιδερμίδα ή εκείνους που έχουν μια έφεση προς αισθητικές και συνήθειες που στην κοινωνία μας κρίνονται ως ‘ διαφορετικές‘ , ‘αναρχικές‘ ή ακόμη και ‘ επικίνδυνες‘…

Ίσως για τον Bava τελικά μια ‘ δαιμονική πανδημία‘ να λειτουργεί όχι ως ‘ καταδίκη‘ αλλά σαν μια ΄σωτηρία‘.

Στο ενδιάμεσο ο σκηνοθέτης ίσως προβαίνει και σε μια σάτιρα απέναντι στον καταναλωτισμό και την εξάρτηση που έχουμε μαζί του , επιστρατεύοντας μια παρέα από τελειωμένα πρεζόνια που αρέσκονται να σνιφάρουν την κοκαΐνη τους μέσα από ένα κουτάκι κοακόλα !

H σκηνή αυτή , που ίσως οφείλει την ύπαρξη της και στον μύθο που θέλει την κοκαΐνη να αποτελεί συστατικό της περίφημης ‘μυστικής συνταγής’ της Coca-Cola, απαγορεύτηκε να προβάλλεται σε πολλές χώρες !

Όμως στην τελική, πέρα από την αλληγορία και την σάτιρα του, το DEMONS είναι ένα εξαιρετικά γαμάτο και μοχθηρό φιλμ τρόμου και επιβίωσης.

Ο Bava αντλεί έμπνευση από τον πατέρα του αλλά και τον μέντορα του Dario Argento ενώ λοξοκοιτάζει και προς Αμερική μεριά μιας και οι πινελιές από τα ζόμπι έργα του George Romero και το ‘Καταραμένο Άσμα’ των Sam Raimi και Bruce Campbell είναι απόλυτα ευδιάκριτες εδώ μέσα.

O Lamberto Bava αποδεικνύεται λαϊκό μαστόρι στο μακιγιάζ, τα πρακτικά εφέ, στο Slasher και το Gore , το μαύρο χιούμορ αλλά και στο στήσιμο ατμόσφαιρας και φωτισμών.

Προτιμώντας τους δαίμονες από τα ζόμπι ο σκηνοθέτης δίνει στην ταινία του έναν εξαιρετικά γρήγορο και αμείλικτο ρυθμό. Οργιάζει στο κομμάτι της βίας αλλά χωρίς ποτέ του να πνίγει το μυστήριο που κατακλύζει την ιστορία του. Οι synth και Prog μουσικάρες του Claudio Simonetti, μέλος της θρυλικής μπάντας με το όνομα GOBLIN , τσοντάρει τα μέγιστα στο χτίσιμο της ατμόσφαιρας και του σασπένς. Όταν πάλι ο σκηνοθέτης θέλει να αναδείξει την δράση και το Gore καταφεύγει σε Heavy άσματα των 80s από μπαντάρες όπως είναι οι ACCEPT και SAXON ενώ φυσικά από το Playlist δεν γίνονταν να απουσιάζει και το White Wedding του Billy Idol !

Ειδικά η σεκάνς όπου ο ήρωας της ταινίας, ένας Urbano Barberini που αντλεί το machismo του κατευθείαν από τις διδαχές του Ash Williams του Bruce Campbell, καβαλά μια μηχανή και κραδαίνοντας ένα κατάνα ξίφος εξελίσσεται σε έναν ‘ εξαγνιστή / σαμουράι‘ του 1980 , και όλα αυτά υπό τους ήχους του ξέφρενου Fast as a Shark των ACCEPT, αποτελεί ένα αξέχαστο οφθαλμόλουτρο για τους οπαδούς αυτού του είδους σινεμά…

‘They will make cemeteries their cathedrals and the cities will be your tombs.’

Το DEMONS είναι ένα εξαίρετο και άκρως ‘ ζουμερόCreature-Feature κεφάλαιο των 80s. Αλλά επεκτείνεται και παραπέρα από αυτό.

Τα περισσότερα από τα ορόσημα του Ιταλικού σινεμά τρόμου κάνουν την μακάβρια και αποκρουστική εμφάνιση τους εδώ μέσα. Αλλά ο Bava , προς τιμήν του, ποτέ δεν πασχίζει να γεννήσει έναν ακόμη ‘ κλώνο’ του Giallo σινεμά.

Το DEMONS είναι ένα φιλμ που παρά όλες του τις επιρροές και τις προθέσεις έχει σκοπό να παίξει με τους δικούς του μοχθηρούς και αποτρόπαιους κανόνες. Παρόλα αυτά στην εποχή του το φιλμ κατηγορήθηκε από τους κριτικούς ως μια ‘ απόπειρα μίμησης του Dario Argento’.

Εξύμνηση αλλά και εξέλιξη.

Το DEMONS ακολουθώντας τις ανίερες διδαχές του παρελθόντος κατόρθωσε να γράψει την δική του ιστορία και στην συνέχεια έδωσε το πάτημα σε σκηνοθέτες όπως είναι οι Peter Jackson και Wes Craven να χαρίσουν στο κοινό τα δικά τους αιματοβαμμένα και εφιαλτικά κεφάλαια. Ειδικά μια σκηνή όπου ο ήρωας χρησιμοποιεί τους έλικες ενός ελικοπτέρου ως εργαλείο τιμωρίας και εξαγνισμού αποτέλεσε ύψιστη επιρροή για ταινίες όπως το BRAINDEAD.

Όπως και οι Progressive και Heavy Metal μουσικάρες που το ντύνουν έτσι και το φιλμ του Lamberto Bava σήμερα εκπέμπει την γοητεία του νοσταλγικού αλλά και μια δυναμική που όχι μόνο δεν έχει εκφυλιστεί αλλά κατά έναν διαολεμένο τρόπο φαντάζει ενισχυμένη.

Σήμερα το σινεμά ‘METROPOL‘ , μέσα στο οποίο ο Bava γύρισε το ανίερο πόνημα του, όχι μόνο διατηρείται όρθιο αλλά έχει εξελιχθεί σε ένα χώρο όπου διεξάγονται κάθε χρόνο αμέτρητα συνέδρια και εκδηλώσεις γύρω από το Horror σινεμά. Θα μπορούσαμε να το χαρακτηρίσουμε ως ένα ‘ σχολείο τρόμου‘.

Ακριβώς έτσι λειτουργεί σήμερα και η ταινία του Lamberto Bava…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: