JURASSIC PARK : Διανύουμε τις πύλες του υπέροχου αλλά και τρομερού πάρκου του Spielberg.

By Αντρέι Κοτσεργκίν

“Dr. Grant, my dear Dr. Sattler, welcome… to Jurassic Park.”

Χαρούμενος αλλά και γεμάτος έπαρση ο John Hammond προσκαλεί τους καλεσμένους του σε ένα θεματικό πάρκο “θαυμάτων“. Το μέρος αυτό χτίστηκε με αποκλειστικό σκοπό να συναρπάσει τα πλήθη. Οι καλεσμένοι του Hammond, ένας μαθηματικός και μελετητής της θεωρίας του χάους, ένας παλαιοντολογος και μια βοτανολόγος, βρίσκονται εκεί ώστε να αξιολογησουν το πάρκο. Η τουλάχιστον έτσι τους λέει ο οικοδεσπότης τους. Στην πραγματικότητα ο Hammond είναι απόλυτα σίγουρος ότι το δημιούργημα του θα τους αφήσει άφωνους και εκστασιασμενους.

Εν μέρει δεν είχε και άδικο…

Η τουρνέ ξεκινάει όμως εξαιτίας ενός βιομηχανικού σαμποτάζ τα “εκθέματα” του Hammond το σκάνε από τα κελιά τους και είναι όλα τους πεινασμένα. Σύντομα το “ρολερ κοστερ θαυμάτων και συγκινησεων” θα διαστρεβλωθει σε ανελέητο “τρενάκι του τρόμου”.

Η ύβρις που διέπραξε ο John Hammond απέναντι στην φύση δεν θα μπορούσε να μείνει ατιμώρητη. Και όμως ενώ το crew και οι καλεσμένοι του τιμωρήθηκαν για την συμμετοχή τους με τους πιο επιπονους και βίαιους τρόπους στο τέλος ο ίδιος βγήκε αλώβητος μέσα από την προϊστορική “Κόλαση” που δημιούργησε. Και ναι η πραγματική του τιμωρία είναι ότι είδε το όνειρο της ζωής του να διαστρεβλωνεται σε εφιάλτη και να γκρεμίζεται ολοσχερώς. Όμως η αίσθηση που σου αφήνει το φινάλε του JURASSIC PARK είναι ότι ο αρχιτέκτονας του “την γλίτωσε φτηνά “.

Ο Steven Spielberg απλά δεν είχε το κουράγιο να “τιμωρήσει” αυτόν τον χαρακτήρα. Ένιωθε υπερβολικά κοντά του. Αλλά θα επανέλθουμε σε αυτή την σύνδεση στον επίλογο…

Το JURASSIC PARK μπορεί να εισέβαλε στις αίθουσες και τις οθόνες μας το καλοκαίρι του 1993 όμως μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να “δαγκώνει “τον θεατή, τόσο με τα θεάματα που σου προσφέρει όσο και με την ουσία που τα περικλείει. Ένα μπλοκμπαστερ με βάθος. Μια ταινία σπάνια τόσο για την εποχή της όσο και για την σημερινή.

Το φιλμ αυτό επανέφερε τους δεινοσαύρους όχι μόνο στην συνείδηση μας αλλά και μέσα στην pop κουλτούρα. Ήταν ένα τεράστιο άλμα για τα οπτικά εφέ. Έφερε ένα σκασμό λεφτά και γέννησε μια σωρεία από sequels. Κανένα τους δεν μας “δάγκωσε” με τον ίδιο τρόπο. Είναι επίσης η απόλυτη αντανάκλαση του ταλέντου, των ικανοτήτων και του οράματος του Steven Spielberg.

Προφανώς και οι δεινόσαυροι παραμένουν η βασική ατραξιόν της ταινίας. Και ας εμφανίζονται μόλις γύρω στα 20 λεπτά στην οθόνη. Και όμως τα νοήματα της ιστορίας πηγάζουν μέσα από τις καρδιές και τα λόγια των ανθρωπίνων χαρακτήρων.

Ο δόκτωρ Alan Grant, του Sam Neil, εισέρχεται στο πάρκο με σκοπό να μελετήσει τα εκθέματα του αλλά και με την ελπίδα ότι θα επιβεβαιώσει επιτέλους μια, φαινομενικά εξωφρενική, θεωρία που έχει ότι οι δεινόσαυροι εξελίχθηκαν σε… πτηνά! Και να που το ταξίδι του θα εξελιχθεί σε κάτι το λιγότερο επιστημονικό αλλά σαφέστατα πιο ανθρώπινο. Μέσα από την συνεργασία του με δύο ορφανά θα μάθει πως να αποδέχεται ναι να αγαπά τα παιδιά που μέχρι πρότινος του προκαλούσαν άγχος με την σκέψη ότι θα μπορούσαν να εισβάλλουν στην ζωή του. Ακριβώς όπως και ένα προϊστορικό κτήνος έτσι και ο επιστήμονας θα καταλήξει να λειτουργεί με βάση τα ένστικτα του ώστε να μπορέσει να σώσει αυτά τα παιδιά από μια τρομερή απειλή. Οι παραλληλισμοι ανάμεσα στον άνθρωπο και τα κτήνη δεν τελειώνουν εδώ. Στην εισαγωγή του φιλμ βλέπουμε τον Allan να μάχεται με την ζώνη ασφαλείας ενός αεροπλάνου. Μια ζώνη που “έχει φτιαχτεί για μια γυναικεία μέση” οπως ισχυρίζεται κάποιος από την παρέα . Τελικά βρίσκει έναν τρόπο να παρακάμψει αυτό το εμπόδιο. Προσαρμόζεται στις περιστάσεις ακριβώς όπως θα ξεκινήσουν να προσαρμόζονται και οι Raptors που τον καταδιώκουν στην τρίτη πράξη της ταινίας . Ο Allan Grant ίσως είναι η αντανάκλαση του ίδιου του Spielberg που την εποχή που γύρναγε το E. T. αποφάσισε ότι ήταν έτοιμος να γίνει πατέρας, καθώς παρατηρούσε τα παιδάκια πρωταγωνιστές στο σετ.

Στο πλευρό του Allan Grant συναντάμε την Ellie Suttler της Laura Dern να λειτουργεί όχι απλά ως ένα κλισέ “Love Interest” αλλά να προσδίδει στην ιστορία γνήσιο και δυναμικό φεμινισμο, σε εποχές μάλιστα που δεν ήταν “must” στις μεγάλες παραγωγές του Hollywood. Πέρα από το ότι είναι αξία και ισότιμη συνεργάτης του Grant έχει και διαλόγους που αναδεικνύουν την δύναμη της, όπως πχ την στιγμή που οι ήρωες μας στήνουν ένα μικρό ντιμπειτ σχετικά με το ποιος θα ρισκάρει το τομάρι του ώστε να δώσει την ευκαιρία στους υπόλοιπους να γλιτώσουν :

John Hammond It ought to be me really going.

Dr. Ellie Sattler : Why?

John Hammond : Well, I’m a… And you’re, um, a

Dr. Ellie Sattler : Look… We can discuss sexism in survival situations when I get back.

Ανάμεσα τους συναντάμε έναν κυνηγό σαφάρι που κάνει το μοιραίο λάθος να πιστέψει ότι μπορεί να σκοτώσει ένα αρχέγονο αρπακτικό και έναν άπληστο λεχριτη που αποφασίζει να σαμποταρει το πάρκο και να κλέψει τα πολύτιμα δείγματα DNA του Hammond, ώστε να τα πουλήσει στους ανταγωνιστές του. Μέσα από αυτόν τον δεύτερο χαρακτήρα ο Spielberg φαίνεται να σατιρίζει τον “φτηνό” ανταγωνισμό που συναντάται στην βιομηχανία του Hollywood και που οδηγεί στην δημιουργία ripoff ταινιών. Και φυσικά έχουμε και έναν γλιτσερο καράφλα να έχει άποψη για τα πάντα, δίχως να έχει κάποια επιστημονική ιδιότητα ή κάποιες σχετικές γνώσεις επάνω στο αντικείμενο. Διόλου συμπτωματικά θυμίζει παραγωγό του Hollywood που πάει να επιβάλλει σε έναν σκηνοθέτη το πως θα γυρίσει την ταινία του, ώστε να την κάνει πιο εμπορική και safe για το κοινό.

Στον τύπο αυτό ο σκηνοθέτης χαρίζει έναν θάνατο που είναι ο πιο γραφικός και βίαιος αλλά ταυτόχρονα και ο πιο γελοίος ολόκληρης της ταινίας…

μια απεικόνιση που επίσης δεν φαίνεται να είναι συμπτωματική. Ίσως για τον Spielberg ο μοναδικός τρόπος ώστε να γλιτώσεις από έναν τόσο παρεμβατικό Μαλακα είναι να τον ρίξεις στα σαγόνια του T~Rex!

Και φυσικά έχουμε τον δόκτωρ Ian Malcolm να λειτουργεί ως ο “ροκ σταρ” του cast και παράλληλα και ως η φωνή της λογικής μέσα στην ιστορία.

Ο Jeff Goldblum δεν κλέβει μονάχα την παράσταση, με το χάρισμα και την εκκεντρικότητα του, όσον αφορά τους ανθρώπινους χαρακτήρες. Είναι και εκείνος που ρίχνει στο τραπέζι την θεματολογία του JURASSIC PARK. Όντας θιασωτης της θεωρίας του χάους προβλέπει τις τρομερές επιπτώσεις που θα επιφέρει το πρότζεκτ του Hammond επάνω στην ανθρωπότητα.

Η επιμονή του ανθρώπινου είδους να παρεμβαίνει, να χειραγωγει αλλά και να “εξελίσσει” την φύση είναι μια υπόθεση ανεύθυνη και εξαιρετικά επικίνδυνη. Ο άνθρωπος δεν γίνεται να το παίζει “Θεός” και να μένει ατιμώρητος.

Ολόκληρη η φιλοσοφία του JURASSIC PARK αιχμαλωτίζεται μόλις σε μια φράση του Malcolm :

Life Finds a Way…”

Το κυνικό και σαρκαστικό ύφος του Goldblum λειτουργεί ως αντίβαρο ώστε η ταινία να μην αναλωθεί απλά σε μια sci~fi και αιματηρή ψυχαγωγία. Το εξελίσσει σε θέαμα με νοήματα.

Βέβαια για να βρει η ζωή τον δρόμο της θα πρέπει πρώτα κάποιος να την δημιουργήσει. Ο Spielberg και το crew του φρόντισαν να δώσουν “ζωή” στα κτήνη τους σπρώχνοντας την FX τεχνολογία των 90s στο επόμενο λεβελ…

“Spared No Expense! “

Όπως και ο Hammond έτσι και ο Spielberg δεν λογάριασε τα έξοδα ώστε να χτίσει τα αξιοθέατα του. Το JURASSIC PARK περιλαμβάνει ελάχιστο CGI και όμως “καταβροχθιζει” στο οπτικό κομμάτι ακόμη και σύγχρονα μπλοκμπαστερ. Η ιστορική συνεργασία ανάμεσα στο στούντιο ILM και τον “μάγο των εφέStan Winston όρισε την μετέπειτα πορεία ενός σινεμά που και πάλι τις περισσότερες φορές αδυνατεί να ακολουθήσει τις διδαχές τους. Ίσως και να αποφεύγει να το κάνει διότι απαιτείται φαντασία, κόπος και μαστορια.

Οι δεινόσαυροι του JURASSIC PARK μοιάζουν “αληθινοί” επειδή βρίσκονται κυριολεκτικά στην οθόνη σου. Ένα σπουδαίο πάντρεμα ανάμεσα σε Animatronics και πρακτικά εφέ. Δεν μοιάζουν μονάχα ρεαλιστικοί αλλά κινούνται με ρεαλιστικους τρόπους, ένα κέρδος που βγήκε μέσα από τους τεχνικούς περιορισμούς των 90s.

Η μοναδική σκηνή που χτίστηκε με CGI είναι εκείνη όπου οι βραχιόσαυροι κάνουν την εμφάνισή τους. Ένα κοπάδι “τιτάνων” που ακόμη και με τα δεδομένα της σύγχρονης εποχής απλά δεν γίνεται να σε αφήσει ασυγκίνητο.

Στον αντίποδα τα πρακτικά Raptors του Spielberg εκπέμπουν τρόμο, απειλή αλλά και μια μεθοδικοτητα που συναγωνιζονται μέχρι και τον “Κυνηγό” του John McTiernan, στο PREDATOR φιλμ του.

Και φυσικά έχεις τον μεγάλο πρωταγωνιστή αυτής της ταινίας. Εν ετει 2021 ο T~Rex του JURASSIC PARK εξακολουθεί να φαντάζει ως ένας “Βασιλιάς” που προκαλεί τρόμο αλλά και δέος. Ένα προϊστορικό αρπακτικό που εδω παίζει τον ρόλο τόσο της απειλής όσο και του ήρωα!

Η έμφαση που έδωσαν οι τεχνικοί και ο Spielberg στις λεπτομέρειες των δεινοσαύρων αποτελεί πρότυπο σπουδαίου σινεμά. Αρκεί απλά να ακούσεις την, εκκωφαντική κραυγή του T~Rex ή να τον κοιτάξεις στο μάτι ώστε να μείνεις με το στόμα ανοιχτό!

Ακόμη και αν κάποιοι δεινόσαυροι δεν ταιριάζουν οπτικά με τις αληθινές εκδοχές τους (τουλάχιστον όσα γνωρίζουμε για αυτές) και πάλι το σενάριο δεν αφήνει κενά, καθώς πρόκειται για μεταλλάξεις / δοαδταυρωσεις που στηρίχθηκαν στο απολιθωμένο DNA τους!

Δεν γίνεται να μην τιμήσουμε και την δουλειά του John Williams που ντύνει όλες αυτές τις σκηνές με τις ενορχήστρωσεις του. Η μουσική του αναδεικνύει τόσο την αίσθηση της περιπέτειας όσο και του τρόμου.

Ο Spielberg από την μεριά του φρόντισε αυτός ο τρόμος να αποδώθει με όλους τους (α)κατάλληλους τρόπους. Μπορεί να έχουμε συνδέσει τον σκηνοθέτη με τις επικές περιπέτειες, τον ρομαντισμό και τς θετικά μηνύματα όμως ο Spielberg από τα πρώτα χρόνια της καριέρας του είχε αποδείξει ότι ξέρει να χειρίζεται μαεστρικα και το Horror στοιχείο.

Μέσα από την κατασκευή του JAWS o Steven Spielberg πήρε ένα πολύτιμο μάθημα γύρω από τον τρόμο :

“Less is More.”

O σκηνοθέτης δεν αφήνει τα κτήνη του να αλωνίζουν ανεξέλεγκτα στην οθόνη, έστω και αν θα μπορούσε άνετα να το κάνει. Αντίθετα μας τα παρουσιάζει σε μικρές δόσεις. Το αποτέλεσμα είναι σε κάθε τους εμφάνιση να εκπέμπουν απειλή αλλά και δέος. Τα jump scares και τα Kills διακρίνονται από ανελέητη ωμότητα, είτε τα βλέπουμε στην οθόνη είτε όχι.

Πχ μια από τις πιο τρομαχτικες σεκάνς της ταινίας είναι όταν το κομμένο χέρι του Samuel Jackson απλά πέφτει επάνω στην έντρομη Laura Dern. Πότε μας δεν βλέπουμε πως κατέληξε νεκρός αλλά η φαντασία μας είναι αρκετή ώστε να σχηματίσουμε στο μυαλό μας τα πιο φριχτά σενάρια…

Βγαίνοντας στις αίθουσες, το καλοκαίρι του 93, το JURASSIC PARK “κατασπαραξε” τόσο το Box Office όσο και τον ανταγωνισμό. Ταινίες όπως το THE LAST ACTION HERO ποδοπατηθηκαν από τον T~Rex του Spielberg. Η ταινία ξεπέρασε τα 900 εκατομμύρια δολάρια σε εισπράξεις. Ένα αδιανόητο ρεκόρ για τα δεδομένα της εποχής. Χρειάστηκε να ξεκινήσει το ταξίδι του ο Τιτανικός του James Cameron ώστε να ξεπεραστεί.

Η επίδραση που άσκησε και εξακολουθεί να ασκεί το JURASSIC PARK στο σινεμά, την βιομηχανία του Hollywood αλλά και στην Pop κουλτούρα είναι τεράστια και απλά ανεκτίμητη. Θα χρειαζόμουν δεύτερο, ίσως και τρίτο, άρθρο ώστε να την αναλύσω.

Στο φινάλε όμως ολόκληρη η αξία και η σημασία του JURASSIC PARK μπορεί να αιχμαλωτίστει σε μια αίσθηση :

Βγαίνοντας από την αίθουσα, πίσω στα 90s, έφευγες με την εντύπωση ότι μόλις είχες δει ένα “αληθινό δεινόσαυρο“…

Και ήρθε η ώρα να κλείσουμε το αφιέρωμα μας ακριβώς από εκεί που ξεκινήσαμε. Τον John Hammond.

O Spielberg βασισε την ταινία του επάνω στην ομώνυμη νουβέλα του συγγραφέα Michael Crichton. Μάλιστα ξόδεψε 1,5 εκατομμύριο δολάρια ώστε να αποκτήσει τα δικαιώματα. Η ιστορία του βιβλίου ακολουθούσε ένα εντελώς διαφορετικό ύφος. Ήταν ουσιαστικά ένα WESTWORLD με δεινοσαύρους. Ένα πείραμα που πήγε εξαιρετικά στραβά με αποτέλεσμα μια ομάδα από επιστήμονες να καταδιωκεται από προϊστορικα και αιμοδιψή κτήνη. Ήταν ένα φεστιβάλ του Splatter και του Gore. Σε αυτό το πάρκο οι εκκεντρικοί και σπασικλες μαθηματικοί δεν είχαν την παραμικρή ελπίδα επιβίωσης. Μονάχα macho άντρες, όπως εκείνος ο Κυνηγός σαφάρι, είχαν την ελπίδα και τις ικανότητες ώστε να βγουν ζωντανοί από κει μέσα.

Ο Crichton στο βιβλίο του σκότωσε τον μεγαλομανή John Hammond. Ιδού η ύβρις, ιδού και η τιμωρία. Στον αντίποδα ο Spielberg αρνήθηκε να το κάνει. Ίσως για τον σκηνοθέτη η μεγαλύτερη τιμωρία που μπορεί να υποστεί ένας φιλόδοξος δημιουργός είναι να δει το δημιούργημα του να αποτυγχάνει, να στρέφεται εναντίον του και να ζήσει το υπόλοιπο της ζωής του με την σκέψη της αποτυχίας του…

Η ίσως απλά ο Spielberg ταυτίστηκε υπερβολικά με τον χαρακτήρα του Hammond και δεν είχε το κουράγιο να τον τιμώρησε πραγματικά για το λάθος του.

“You know the first attraction I ever built when I came down south from Scotland? It was a Flea Circus, Petticoat Lane. Really quite wonderful. We had a wee trapeze, and a merry-go… carousel and a seesaw. They all moved, motorized of course, but people would say they could see the fleas. “Oh, I see the fleas, mummy! Can’t you see the fleas?” Clown fleas and high wire fleas and fleas on parade… But with this place, I wanted to show them something that wasn’t an illusion. Something that was real, something that they could see and touch. An aim not devoid of merit.”

Ο μονόλογος που απαγγέλει ο John Hammond, καθώς διαπιστώνει το ποσό στραβά εξελίχθηκε το εγχείρημα του, συμβολίζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται ο Steven Spielberg το σινεμά, τις ταινίες και την τέχνη του. Ιδού ένας μεγαλομανής της μεγάλης οθόνης που επιθυμεί διακαώς να εξελίσσει την τέχνη του και να εφευρίσκει συνεχώς νέους τρόπους ώστε να συναρπάζει το κοινό του.

Η μοναδική διαφορά είναι ότι ο Spielberg τα κατάφερε! Μέσα από το δικό του πάρκο βγήκαμε αλώβητοι, γεμάτοι συγκινήσεις και σίγουρα δεν θα χάσουμε την ευκαιρία να το επισκεφτούμε ξανά και ξανά και ξανά, σε κάθε ευκαιρία που μας παρουσιάζεται…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: