SHIVERS : O David Cronenberg ξεκινάει τα πειράματα του.

By Αντρέι Κοτσεργκίν

“A combination of aphrodisiac and venereal disease that will, hopefully, turn the world into one beautiful mindless orgy”.

To SHIVERS, του 1975, αποτέλεσε την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του David Cronenberg. Ενός σκηνοθέτη που σταδιακά θα εξελίσσονταν σε μάστορα του σωματικού, και όχι μόνο, τρόμου.

Βλέποντας το φιλμ σήμερα δύσκολα θα το κατατάξεις στο πλευρό μεγάλων επιτυχιών του, όπως τα VIDEODROME, DEAD RINGERS και THE FLY. Το SHIVERS κινείται περισσότερο στα στενά πλαίσια ενός B~Movie. Μια ταινία άρρηκτα επηρεασμένη από θρυλικά κεφάλαια του σινεμά όπως είναι τα NIGHT OF THE LIVING DEAD και INVASION OF THE BODY SNATCHERS. Και όμως μέσα σε αυτό το αγουρο υλικό εύκολα διακρίνεις συστατικά, σκηνοθετικά και θεματολογικά, που θα στελεχωναν την μετέπειτα φιλμογραφια του σκηνοθέτη.

Παραδόξως η ίδια ακριβώς ταινία κόντεψε να “ασελγησει” επάνω στην καριέρα του δημιουργού της…

Η ιστορία του SHIVERS μας μετακομίζει στα Stateline Towers. Ένα ιδιωτικό ” νησί” , έξω από το Μόντρεαλ του Καναδά, που προσφέρει κατοικίες στους γιάπηδες και που φαντάζει σχεδόν αυτόνομο. Μια μέρα ένας από τους ενοίκους θα αρχίσει να υποφέρει από στοματικες διαταραχές. Σύντομα η αρρώστια του θα μεταδοθεί και στους γείτονες του…

Ερευνωντας την πηγή της μόλυνσης ο γιατρός της κατοικίας, Roger St. Luc, θα ανακαλύψει ότι αυτή οφείλεται στα πειράματα ενός συναδέλφου του.

Τι ήθελε να επιτύχει ο τελευταίος?

Μα φυσικά να “εξελίξει” τον κόσμο μας σε ένα τεράστιο… όργιο, το οποίο θα έκανε μέχρι και τον Καλιγούλα να κοκκινησει από ντροπή, με την βοήθεια ενός μεταλλαγμένου παρασίτου!

Ο Cronenberg πατάει ευλαβικά στις διδαχές σκηνοθετών όπως ο George Romero. Μονάχα που εδώ οι “ζωντανοί νεκροί” εξελίσσονται σε φυσιολογικους ανθρώπους που εξαιτίας ενός παρασίτου παθαίνουν σεξουαλικη φρενίτιδα. Χάνουν όλες τους τις αναστολές και ξεκινάνε να βιάζουν όποιον συναντήσουν στο διάβα τους.

Η θεματολογία του SHIVERS πάρα του ότι κινείται στην αισθητική ενός B~Movie τρόμου αποκτά αρκετές προεκτάσεις. Σε αντίθεση με το RABID (ένα άλλο φιλμ του Cronenberg με παρόμοιο σενάριο και το οποίο λειτουργεί ως μια αλληγορία για την εξάπλωση του AIDS στα 80s) εδώ τα παράσιτα φαντάζουν ως η προφητεία του ερχομού της αρρώστιας. Είναι μια καυστική ματιά του σκηνοθέτη στην σεξουαλικη απελευθέρωση των 70s και η οποία αναπόφευκτα θα οδηγούσε στην διάδοση των αφροδισιων νοσημάτων. Στο SHIVERS ο ερωτισμός και η σεξουαλικοτητα εξελίσσονται / διαστρεβλωνονται σε ένα παράσιτο το οποίο προκαλεί μια μίνι πανδημία και είναι έτοιμο να συνεχίσει να εξαπλώνεται με ραγδαιους ρυθμούς μέσα στην ανυποψίαστη κοινωνία.

Το παράσιτο αυτό αποτελεί το δημιούργημα ενός ανεύθυνου επιστήμονα. Η ανευθυνότητα και η ξιπασια που διακρίνει ενίοτε επιστήμονες και γιατρούς είναι μια θεματολογία που απασχόλησε τον σκηνοθέτη στο μεγαλύτερο κομμάτι της καριέρας του. Εδώ ο Cronenberg κάνει την πρώτη του τομή επάνω στο σενάριο “επιστημονική ύβρις και τιμωρία”.

Το χέρι του “χειρουργού” / σκηνοθέτη δεν είναι ακόμη απόλυτα σταθερό, μιας και του λείπουν τόσο η εμπειρία όσο και τα εφόδια. Τα πρακτικά εφέ αποτελούσαν ακόμη ανεξερεύνητη περιοχή για το σινεμά του Καναδά. Ο Cronenberg κατέφυγε σε διάφορες αλχημείες ώστε να στήσει τις Body Horror σεκάνς του. Σε ορισμένες σκηνές μπορείς να διακρίνεις τα σύρματα με τα οποία κινούσε τα παράσιτα του!

Και όμως μέχρι και σήμερα ο σκηνοθέτης ποτέ δεν σκέφτηκε να μπει στην διαδικασία ενός “λίφτινγκ” :

“Σε αντίθεση με τον George Lucas δεν επιθυμώ να επιστρέψω και να διορθώσω την ταινία μου με την χρήση μοντέρνας τεχνολογίας. Ας την αφήσουμε να ζήσει στην εποχή που ανήκει μαζί με όλα της τα λάθη. Εκεί ανήκει άλλωστε.”

Ως έμπειρος “γιατρός” πλέον ο Cronenberg αναγνωρίζει ότι μονάχα μέσα από τα νεανικά μας λάθη και μελετώντας τα εμπόδια του παρελθόντος μπορούμε να μάθουμε και να βελτιωθούμε.

Το μοναδικό παράπονο του σκηνοθέτη είναι απέναντι στον σεναριογράφο Dan O’Bannon, μιας και θεωρεί ότι ξεπατικωσε τα καυλωμενα παράσιτα του ώστε να γράψει το σενάριο του ALIEN…

Στην τελική πέρα από τα οποία ατοπήματα το SHIVERS οπτικά εξακολουθεί να μας χαρίζει μερικές άκρως στιβαρες Body Horror σεκάνς.

Πειράματα” έγιναν και εις βάρος των ηθοποιών. Έχοντας στην διάθεση του ένα, σχετικά, ερασιτεχνικό cast ο σκηνοθέτης αναγκάστηκε να καθαρίζει μέχρι και κρεμμύδια ώστε να μπορέσει να κάνει την πρωταγωνιστρια του Susan Petrie να βάλει τα κλάματα για λογαριασμό μιας σκηνής!

Οι ηθοποιοί πάντως την δουλειά τους την κάνουν μια χαρά ενώ στο φινάλε μάλλον αφέθηκαν και ολοκληρωτικά στην ερωτική και πρωτόγονη δύναμη της ταινίας, καθώς στην τελευταία σκηνή πολλοί από αυτούς γδυθηκαν, ενστικτωδώς, ώστε να ριχτουν σε μια πισίνα και όλοι μαζί να ξεδιπλωσουν εκείνο το “υπέροχο όργιο” που οραματιζοταν ένας τρελαμένος επιστήμονας!

Πέραν του σωματικού και σεξουαλικου τρόμου η ταινία κρύβει και μια άκρως καυστική σάτιρα στα σωθικά της.

Τα διαμερίσματα των Stateline Towers μας παρουσιάζονται μέσα από ένα τηλεοπτικό σποτ, στην εισαγωγή του φιλμ, ως μια ουτοπία για όσους θέλουν να ζήσουν την γιαπικη ζωή. Αλλά με μια ματιά μέσα στα διαμερίσματα γρήγορα διαπιστώνεις ότι κρύβεται μια “σαπίλα” πίσω από τα ατσαλακωτα προσωπεία των κατοίκων αυτού του μέρους. Ακόμη και οι κίτρινοι ή ξεθωριασμενοι τοίχοι μας θυμίζουν ότι πολλές φορές η εξωτερική εικόνα ενός τόπου ή ατόμου μας λέει ψέματα. Ιδού τα σαθρά θεμέλια μιας κοινωνίας που θέλει συνεχώς να δείχνει αψεγάδιαστη.

Ειλικρινά παρατηρώντας κάποιους από τους “καθαρούς “ενοικιαστές θα νιώσεις μια “σύνδεση” με τα παράσιτα που τους απειλούν. Στην τελική τα παράσιτα αυτά δεν υποκρινονται. Κάνουν ακριβώς αυτό το πράγμα για το οποίο σχεδιάστηκαν :

Απελευθερωνουν τους ξενιστες τους από μια κάλπικη και γεμάτη υποκρισία καθημερινότητα.

Σεξουαλικη καταπίεση / απελευθέρωση / κακοποίηση…στο SHIVERS o Cronenberg φροντίζει, έστω και κάπως άγαρμπα, να εξετάσει τις εξαρτήσεις αλλά και τις φοβίες που έχουμε γύρω από το σεξ και τα σώματα μας.

Το SHIVERS είναι μια από τις πρώτες ταινίες που γύρισε ο David Cronenberg παίρνοντας επιδότηση από το υπουργείο πολιτισμού του Καναδά. Βγαίνοντας στις αίθουσες εξελίχθηκε στην, μέχρι τότε, πιο κερδοφόρα ταινία της χώρας. Και όμως η θεματολογία και η αισθητική του ξεσήκωσαν τόσο μεγάλη αντιπαράθεση που σύντομα το SHIVERS έφτασε μέχρι την Βουλή και γύρω του στήθηκε ολόκληρο πολιτικό ντιμπειτ…

Η σεξουαλικη ένταση που διακρίνει την ταινία διχασε τους κριτικούς. Πολλοί το πλασαραν, λανθασμένα, ως “Exploitation Movie“. Ο δημοσιογράφος Robert Fulford καταδίκασε την ταινία και τον σκηνοθέτη μέσα από ένα άρθρο του στο περιοδικό Saturday Night :

“Crammed with Blood, Violence and Depraved Sex…”

“The most repulsive Movie I’ve ever seen…”

“You Should know how Bad this film is. After all, you’ve paid for it…”

Η κριτική του Fulford λειτουργούσε περισσότερο ως αντιπολίτευση, κυνήγι μαγισσών και βεντέτα πάρα σαν μια αντικειμενική ματιά επάνω σε ένα φιλμ. Μάλιστα είχε τόσο μεγάλο αντίκτυπο που ο τότε σπιτονοικοκυρης του Cronenberg έφτασε στο σημείο να… του κάνει έξωση από το διαμέρισμα του επειδή ” παραβιάζε την ρήτρα ηθικής” που βρισκόταν στο συμβόλαιο το οποίο είχε υπογράψει!

Προφανώς όλος αυτός ο ντόρος ζόρισε αρκετά τον σκηνοθέτη καθώς στην συνέχεια δυσκολεύτηκε να εξασφαλίσει επιχορήγηση για το επόμενο πρότζεκτ του.

THEY COME FROM WITHIN, THE PARASITE MURDERS… το SHIVERS είναι ένα πείραμα που πέρασε από πολλές ονομασίες και στάδια ώστε να διεξαχθεί. Ξεπέρασε οικονομικά εμπόδια αλλά και άδικη κριτική. Εφτασε μέχρι και τα έδρανα της Βουλής. Τελικά όχι μόνο επιβίωσε αλλά αν αναλογιστουμε ότι προκάλεσε παροξυσμό, τόσο με τις εικόνες όσο και με την θεματολογία του, μπορούμε να πούμε ότι έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα! Και ναι δεν ήταν τα “τέλεια” αποτελέσματα όμως έθεσε τις κατάλληλες, αλλά και “ακατάλληλες”, βάσεις ώστε ένας επιστήμονας του σινεμά να συνεχίσει, μεθοδικά, τα προβοκατορικα πειράματα του επάνω στην κινηματογραφικη τέχνη.

Να που ο David Cronenberg αποδείχθηκε πιο ευέλικτος και ανθεκτικός και από τα παράσιτα του. Όχι μόνο συνέχισε την πορεία του στο σινεμά αλλά με κάθε νέα του ταινία εξελίσσει θεαματικά την τέχνη του και συνεχίζει αδιάκοπα να πειραματιζεται μαζί της.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: