THE FLY : Το Body Horror πείραμα του David Cronenberg έφερε πολλά αποτελέσματα…

By Αντρέι Κοτσεργκίν

“I’m saying, I’m an insect who dreamt he was a man and loved it, but now that dream is over, and the insect is awake.”

Διανύω την δεύτερη μέρα μου ως εμβολιασμενος και “προνομιούχος” πολίτης. Η πρώτη δόση δεν επέφερε παρενέργειες επάνω μου, τουλάχιστον όχι ευδιάκριτες, αλλά αν τυχόν ξεκινήσω να μεταμορφωνομαι τις επόμενες μέρες σε κάτι το τερατώδες πήρα την απόφαση να γράψω ένα “τελευταίο” άρθρο, τώρα που διατηρώ ακόμη την νηφαλιοτητα μου . Τώρα που εξακολουθώ να έχω την ικανότητα να βάλω λέξεις και σκέψεις σε μια λογική σειρά…

Στην περίπτωση που αυτές είναι οι τελευταίες μου “καθαρές” ανθρώπινες σκέψεις οφείλω να τις αφιερώσω σε έναν μάστορα των σωματικών, και όχι μόνο, μεταμορφωσεων.

O όρος “remake” είναι λίγος και “φτηνός” ώστε να περιγράψει την αναβίωση που έκανε ο David Cronenberg στο THE FLY φιλμ, των 50s. Η πλειοψηφία των remakes λειτουργεί με “φτηνους” τρόπους και μεθόδους. Τα περισσότερα προβαίνουν απλά σε αναμάσημα του αυθεντικού, και σχεδόν πάντοτε καλύτερου, υλικού και απλά προσθέτουν μερικές αλλαγές όσον αφορά τους χαρακτήρες και τις ιστορίες. Πολλές φορές οι αλλαγές αυτές είναι άστοχες ή ανόητες ή και εντελώς αχρείαστες.

Αντίθετα ο Cronenberg εδώ παίρνει ένα B~Movie υλικό, το αναθεωρεί ριζικά αλλά και το εξελίσσει με τρόπους θεαματικούς και φρικιαστικους ταυτόχρονα. Η ορίτζιναλ “Μύγα” ήταν απλά η ιστορία ενός επιστήμονα που σταδιακά μεταμορφώνεται σε ένα τέρας , εξαιτίας ενός πειράματος που πήγε στραβά. Και αυτό ήταν όλο. Αντίθετα η “Μύγα” του Cronenberg πέρα από τον σωματικό τρόμο που σου προκαλεί φροντίζει να σε συνταραξει ξεδιπλωνοντας ορισμένες άκρως ευρηματικές και δυναμικές αλληγορίες γύρω από την ανθρώπινη φύση.

H αναβίωση του THE FLY βρισκόταν στα σκαριά του Hollywood από τις αρχές των 80s όμως τελικά κατέληξε στα χέρια του Cronenberg προς τα μέσα της δεκαετίας και αφού εκείνος έχασε το TOTAL RECALL μέσα από τα χέρια του. Ο σκηνοθέτης δέχτηκε το πρότζεκτ υπό την προϋπόθεση ότι θα έκανε αλλαγές επάνω στο σενάριο του Charles E. Pogue, το οποίο ήταν αρκετά συμβατικό και ουσιαστικά λειτουργούσε ως μια μοντέρνα μεταφορά της “Μύγας” των 50s. O Chris Wallas, ο άνθρωπος που σχεδίασε τα θρυλικά GREMLINS, ανέλαβε τα ειδικά εφέ και εδώ πραγματικά διέπρεψε περισσότερο από ποτέ άλλοτε. O Cronenberg τίμησε την δουλειά του βάζοντας το όνομα του πρώτο στους τίτλους τέλους. Την ταινία έντυσε ιδανικά με τις ατμοσφαιρικες του συνθέσεις ο Howard Shore. Οι παραγωγοί θέλοντας και ένα πιο “πιασαρικο” τραγούδι ανέθεσαν στον μουσικό Bryan Ferry να συνθέσει κάτι ώστε να “σπρώξουν” εμπορικά το φιλμ. Το κομμάτι “Help Me” άρεσε στον σκηνοθέτη όμως έκρινε, σοφά, ότι δεν ταίριαζε στο ύφος της ταινίας του και έτσι απλά το έβαλε να παίζει, με την ένταση χαμηλά, στην σκηνή όπου ο Jeff Goldblum μοιράζει ΠΟΝΟ σε έναν σφιχτη, μέσα σε κάποιο παρακμιακό μπαρ.

Ο Goldblum εδώ είναι απλά εξαιρετικός, τόσο στην εξωτερική όσο και στην εσωτερική μετάλλαξη του.

Ταινίες όπως τα JURASSIC PARK και INDEPENDENCE DAY μπορεί να τον κατέστησαν σε nerd είδωλο και σε κεφάλαιο της Pop κουλτούρας αλλά στο THE FLY ο σκηνοθέτης του αφήνει όλο τον χώρο και τον χρόνο ώστε να “αναπνεύσει” ερμηνευτικά. Η ομιλία, το Body Acting όλα παίζουν έναν ρόλο μέσα στην μεταμόρφωση του πρωταγωνιστή. Εδώ έχουμε ένα υπέροχο αμάλγαμα εκκεντρικότητας, γοητείας αλλά και δράματος. Ο χαρακτήρας του, ο Seth, είναι ένας επιστήμονας που αρχικά φαντάζει εντελώς μποέμ, cool και καλοσυνατος. Όλα του τα όμορφα στοιχεία εκδηλώνονται μέσα από μια ερωτική σχέση που αναπτύσσει με μια ρεπόρτερ, ονόματι Veronica. Ο φιλόδοξος και ενίοτε αυτάρεσκος αυτός άντρας επιθυμεί να “αλλάξει τον κόσμο” εφευρισκοντας ένα μηχάνημα που θα τηλεμεταφερει πράγματα και ανθρώπους από το σημείο Α στο σημείο Β. Και τα καταφέρνει!

Όμως ένα συμβάν θα επιφέρει ολέθριες συνέπειες επάνω στον ίδιο και στην σχέση του με την Veronica. Μια μέρα ο Seth αποφασίζει να δοκιμάσει ο ίδιος το μηχάνημα του (το οποίο ακόμη δεν έχει δοκιμαστεί επάνω σε ανθρώπους) αλλά μπαίνοντας σε αυτό δεν προσέχει ότι μαζί του έχει εισέλθει και μια Μύγα. Ύστερα από μερικές ώρες ο επιστήμονας διαπιστώνει ότι η τηλεμεταφορα είχε ως αποτέλεσμα να ενωθεί το DNA του με εκείνο ενός έντομο. Ύβρις, τιμωρία και ατυχία. Στο THE FLY συναντάμε και τα τρία.

Προφανώς μια τέτοια εξέλιξη δεν γινόταν να μην έχει παρενέργειες. Και τις παρενέργειες αυτές ο Cronenberg μας τις παρουσιάζει με τρόπους αποκρουστικους και τρομερούς…

Στο THE FLY o David Cronenberg κερδίζει και επίσημα τον τίτλο του “μάστορα” του Body Horror. Ο Cronenberg ήταν γοητευμένος από τις έρευνες των επιστημόνων επάνω στο ανθρώπινο DNA και αποφάσισε να διεξάγει και ένα δικό του “πείραμα“.

Η δουλειά που έχει γίνει από τον ίδιο και τον Wallas επάνω στην σταδιακή “μεταμόρφωση” του Goldblum είναι ανεπανάληπτη. Από τα πρώτα στάδια της, με τα δόντια του πρωταγωνιστή να πέφτουν, μέχρι και την τελική εικόνα του τέρατος το φιλμ αυτό προσφέρει φοβερά θεάματα στον θεατή.

Θεάματα που σίγουρα ανακάτεψαν τα στομάχια των ανυποψίαστων θεατών του 1986…

Βγαίνοντας στις αίθουσες το THE FLY “μόλυνε” το Box Office βγάζοντας γύρω στα 60 εκατομμύρια δολάρια. Διόλου άσχημο κέρδος αν αναλογιστεί κάνεις ότι ο Cronenberg ποτέ του δεν υπήρξε mainstream και εμπορικός σκηνοθέτης. Διαολε το THE FLY παίζει να ναι η πιο “mainstream” ταινία του και μιλάμε για ένα φιλμ που περιλαμβάνει φουλ γκροτεσκικες σκηνές.

Οι κριτικοί της εποχής αποθέωσαν το φιλμ για τα εκπληκτικα, καινοτόμα και φυσικά πρακτικά εφέ του (τα οποία κέρδισαν Όσκαρ) αλλά και τον Jeff Goldblum για την ερμηνεία του. Όμως δεν πρέπει να παραβλεψουμε και την άρτια δουλειά που έκανε και η Geena Davis ενσαρκωνοντας τον χαρακτήρα της Victoria.

Αφού ο Seth διαπιστώνει ότι το DNA του αλλάζει σταδιακά και ραγδαία αφιερώνει όλο του το είναι ώστε να βρει μια θεραπεία. Σύντομα όμως συνειδητοποιει ότι η κατάσταση του είναι μη αναστρέψιμη. Η σκέψη αυτή αντί να τον κλονισει ανεπανόρθωτα τελικά τον σπρώχνει στο να κάνει ότι θα έκανε ένας πραγματικά αποφασισμένος επιστήμονας :

Στο να παρατηρεί και να καταγραφεί, από στάδιο σε στάδιο, την εξέλιξη του.

Το πείραμα του τηλεμεταφορεα εξελίσσεται σε ένα εντελώς διαφορετικό πείραμα του Seth και στο οποίο καλείται να λειτουργήσει τόσο ως ερευνητής όσο και σαν το πειραματόζωο. Βέβαια όσο αλλάζει το σώμα του άλλο τόσο αλλάζουν και οι εγκεφαλικές του λειτουργίες. Σταδιακά η λογική και το συναίσθημα υποκύπτουν στο κτηνωδες ένστικτο. Από ένα σημείο και ύστερα η ματιά του επιστήμονα θολώνει σε τόσο μεγάλο βαθμό που το πείραμα διαστρεβλωνεται σε φεστιβάλ παραξενιάς και θυμίζει περισσότερο μίνι “μουσείο του γκροτεσκικου”.

Η Geena Davis παρατηρεί επίσης αυτό το “πείραμα” αλλά σε αντίθεση με τον Goldblum αδυνατεί να το διακρίνει με την ψυχρή / κλινική ματιά ενός επιστήμονα ή με τα ένστικτα μιας μύγας. Η αγάπη της για αυτόν τον άντρα δεν της το επιτρέπει. Λειτουργεί ως η τελευταία σύνδεση μας με αυτό το τραγικό “τέρας“.

Το ρομάντζο που σχηματίζεται ανάμεσα σε Davis και Goldblum μοιάζει βγαλμένο από τα θρυλικά Monster Movies της Universal πίσω στα 40s και 50s. Τέρατα που στην όψη τους ήταν τρομακτικά και οι πράξεις τους τις περισσότερες φορές ήταν βίαιες. Και όμως πολλές φορές μέσα στα σωθικά τους κρύβονταν η ανθρωπιά και η τραγικότητα διότι είχαν την ανάγκη να αγαπήσουν και να αγαπηθούν.

Η Davis συμβολίζει αυτή την τόσο πολύτιμη αγάπη. Παράλληλα εξελίσσεται και σε μελέτη της μητρότητας. Στην τρίτη πράξη ανακαλύπτει, έντρομη, ότι έμεινε έγκυος από τον Seth. Η πρώτη της σκέψη είναι να “ρίξει” το παιδί, καθώς φοβάται ότι το μεταλλαγμένο DNA του Seth θα έχει εξίσου τρομερές επιπτώσεις επάνω στο βρέφος. Ύστερα από μια βίαιη παρέμβαση του “Μύγα” Seth η έκτρωση παίρνει αναβολή. Τελικά μετά από μια “αναμέτρηση” η Victoria βρίσκει το κουράγιο να αφήσει τον άντρα που αγάπησε.

O Cronenberg κλείνει την ταινία του με ένα φινάλε ανοιχτό και αμφιλεγόμενο. Πότε μας δεν μαθαίνουμε αν η Victoria υπέκυψε στους εφιάλτες της με αποτέλεσμα να “ρίξει” το αγέννητο παιδί της ή αν αποφάσισε να το κρατήσει, διατηρώντας έτσι ζωντανή την αγάπη της για τον Seth και δίνοντας στην ζωή μια δεύτερη ευκαιρία.

Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα δωθηκε το 1989 μέσω ενός sequel.

O Cronenberg δεν είναι ένας σκηνοθέτης που θα αναλωθεί με την δημιουργία sequels των “Greatest Hits” του και έτσι την σκηνοθεσία του THE FLY II ανέλαβε ο Chris Wallas. Προφανώς ο Wallas διέπρεψε και πάλι στο κομμάτι των εφέ όμως απέτυχε να πάρει μαθήματα από την συνεργασία του με τον Cronenberg σχετικά με το πως να στήνεις ιστορίες και χαρακτήρες που θα έχουν βάθος και θα είναι προβοκατορικα.

Το δεύτερο κεφάλαιο του THE FLY θα το εξετάσουμε κάποια άλλη φορά. Για την ώρα ας αρκεστούμε να πούμε ότι το sequel αυτό απέτυχε παταγωδώς στο να κατανοήσει πως λειτουργεί (ή πιο σωστά ΔΕΝ λειτουργεί) η “Πολιτική” μιας “Μύγας”…

Στον αντίποδα THE FLY του David Cronenberg λειτουργεί ως κύκνειο άσμα της φουλ Body Horror περιόδου του σκηνοθέτη. Ναι ο σωματικός τρόμος έκανε την εμφάνισή του στις περισσότερες από τις μετέπειτα ταινίες του όμως ήταν πιο μετρημένος και ενώθηκε μαζί με άλλα είδη τρόμου. Δεν τους έκλεβε τον προβολέα αλλά αντίθετα τα σιγονταριζε. Η ένωση αυτή υπάρχει και εδώ και σε προηγούμενες ταινίες του σκηνοθέτη όμως από το 1988 και ύστερα ο Cronenberg ένιωσε την ανάγκη να εστιάσει λιγότερο στο σώμα και να κοιτάξει περισσότερο την ψυχή και μέσα στο μυαλό των “ηρώων” του. Μαζί με το DEAD RINGERS, που το διαδέχτηκε, το THE FLY είναι η τελευταία “καθαρήHorror ταινία του σκηνοθέτη.

Θεματολογικά το φιλμ λειτουργεί ως μια αλληγορία γύρω από το AIDS και την εξάπλωση του στα 80s. Η ασθένεια είχε απασχολήσει και στο παρελθόν τον Cronenberg, μέσα από ταινίες όπως το RABID, όμως εδώ επιτέλους “μολύνει” την οθόνη ολοκληρωτικά.

Η αποκρουστική μεταμόρφωση του Seth ξεκινά ύστερα από μια νύχτα έρωτα με την Veronica. Μόλις ο πρώτος αντιλαμβάνεται τι του συμβαίνει ένα από τα πρώτα πράγματα που κάνει είναι να αναρωτηθεί αν η πάθηση του είναι μεταδοτική.

Η αλληγορία του THE FLY δεν αποκλείεται να έχει διττή σημασία και να αναφέρεται επίσης στην εξάρτηση σε ναρκωτικά όπως η κοκαινη. Με το που μας συστήνεται για πρώτη φορά ο Seth φαίνεται ότι είναι “σπιρτοζος” τύπος αλλά παράλληλα είναι και εξαιρετικά cool. Καθώς όμως η ενασχόληση του με το πείραμα γίνεται όλο και πιο έντονη αρχίζει να αντιδρά και ο ίδιος πιο έντονα. Μιλάει ακατάπαυστα ή χάνει τα λόγια του, γίνεται υπερκινητικος και στην συνέχεια μέχρι και επιθετικός. Όταν νιώθει ότι το πείραμα του ” απειλείται” από την παρουσία τρίτων δεν θα διστάσει να καταφύγει στην ωμή βία. Στα τελευταία στάδια της μεταμόρφωσης / εξάρτησης του ακόμη και η γυναίκα που αγαπά δεν φαίνεται να είναι ασφαλής απέναντι του.

Το ξέσπασμα του Seth μέσα σε μια καφετέρια αποτελεί την πιο ενδεικτική σκηνή της ψυχολογικής και σωματικής κατρακύλας του. Μια κατρακύλα που ξεκινάει με την αίσθηση της ανόδου, μια ενεργειακή “εκτόξευση”, όμως αναπόφευκτα θα τον οδηγήσει σε μια μοιραία πτώση…

“It’s like a drug, but a perfectly benign and benevolent drug… I don’t even need to sleep anymore.”

Η ενασχόληση του με τον τηλεμεταφορεα αρχικά φαίνεται να έχει θεαματικές επιπτώσεις στην ψυχοσύνθεση και τον οργανισμό του. Ακριβώς όπως συμβαίνει στα πρώτα στάδια της χρήσης κοκαινης.

Σκηνές όπως η παραπάνω ή διάλογοι τύπου :

Seth Brundle : What’s there to take? The disease has just revealed its purpose. We don’t have to worry about contagion anymore… I know what the disease wants.

Ronnie : What does the disease want?

Seth Brundle : It wants to… turn me into something else. That’s not too terrible is it? Most people would give anything to be turned into something else.

Φανερώνουν έναν εθισμένο άντρα.

Από την πλευρά της η Veronica, διακρίνοντας από νωρίς τον “εθισμό“, πασχίζει να κάνει μια σωτηρία παρέμβαση. Προφανώς ο Seth δεν είναι διατεθειμένος να κάτσει να την ακούσει. Πλέον το μοναδικό πράγμα που απασχολεί, μέρα και νύχτα, το μυαλό του είναι το “πείραμα” του. Μάλιστα όταν εκείνη επιμένει, λέγοντας του ότι δείχνει “άρρωστος“, η διάθεση του αλλάζει απότομα και γίνεται για πρώτη φορά επιθετικός απέναντι της…

Ιδού ένας κοκακιας στο αποκορύφωμα της εξάρτησης του.

Και στο φινάλε έρχεται μια τρομαχτική στιγμή αλλά και η ατάκα που μας αποκαλύπτει πόσο πολύ έχει χαθεί ο Seth μέσα στο “πείραμα” του, ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί και ως μια τελευταία ένδειξη της αγάπης του για την Veronica :

I’ll Hurt You if You Stay…”

O Seth το ξέρει ότι δεν υπάρχει η δυνατότητα για μια επιστροφή στην κανονικότητα . Πλέον έχει μεταμορφωθεί ολοκληρωτικά σε Κτήνος και φροντίζει να διώξει μακριά του την αγαπημένη του. Η τελευταία νηφάλια πράξη ενός άντρα που ποτέ του δεν θα είναι νηφάλιος ξανά.

Βέβαια η νηφαλιοτητα δεν κράτησε και πολύ. Καθώς η μεταμόρφωση του Seth έχει “ολοκληρωθεί” και μαθαίνει ότι η Veronica κουβαλά στα σπλάχνα της το παιδί τους αποφασίζει ότι πρέπει όχι μόνο να την κρατήσει πάση θυσία δίπλα του αλλά και να την φέρει μέσα στην τωρινή του κατάσταση :

“We’ll be the ultimate family. A family of three joined together in one body. More human than I am alone.”

Ο πόνος του να αγαπάς κάποιον και σταδιακά να τον βλέπεις να εξελίσσεται σε κάτι το αγνώριστο και το τρομαχτικό. Ο πόνος του να πρέπει να τον εγκαταλείψεις για πάντα ή του να ξέρεις ότι πρέπει να τον διώξεις μακριά σου αλλά να μην μπορείς να το κάνεις…

Πραγματικά δεν θα εκπλαγώ αν ο Cronenberg στο παρελθόν είχε αποκτήσει μια σχέση εξάρτησης με την κοκαινη και δεν έδωσε την δική του μάχη απέναντι της.

Οι εξαρτήσεις, είτε σε ουσίες είτε σεξουαλικες ή οτιδήποτε άλλο ανέκαθεν αποτελούσαν μια ενδιαφέρουσα μελέτη για τον Cronenberg. O σκηνοθέτης εδώ πειραματιζεται με αυτές και τις εξέλιξε με πανέξυπνο και τρομερό τρόπο δύο χρόνια αργότερα, μέσω του DEAD RINGERS φιλμ του.

Όσον αφορά την AIDS εκδοχή ο ίδιος ο σκηνοθέτης ξεκαθαρίζει ότι δεν ήταν στο μυαλό του όταν γυρνούσε το φιλμ όμως κατανοεί απόλυτα τους λόγους για τους οποίους ένας θεατής θα μπορούσε να δει την ιστορία του και υπό αυτό το πρίσμα.

Για τον δημιουργό οι θεματολογίες που τον απασχολούσαν ενώ “πειραματιζονταν” με την “Μύγα” του ήταν δύο και είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ανθρώπινη ζωή :

“Aging and Death. Something all of us have to deal with.”

Ανάμεσα στα παραπάνω το THE FLY είναι και μια μελέτη του σκηνοθέτη επάνω στα γηρατειά και τον θάνατο. Μια εξέλιξη αναπόφευκτη που “στοιχειώνει” τον Cronenberg, ίσως διότι ξέρει ότι κάποτε θα έρθει εκείνη η μέρα που θα τον αναγκάσει να διακόψει τα δικά του κινηματογραφικα “πειράματα“.

Το THE FLY πέρα από ένα εξαίρετο sci~fi / Horror movie είναι και μια ταινία που σε κλονίζει δίνοντας σου ένα εντελώς θνητο μάθημα :

Την γνώση ότι ασχέτως με το πόσα “σπουδαία” πράγματα θα επιτυχείς και όσο σφόδρα και αν ερωτευτείς, μια μέρα απλά θα χαθείς και ότι δεν θα μπορείς να κάνεις απολύτως τίποτα ώστε να το αποτρέψεις αυτό.

Όπως και να χει ο David Cronenberg συνεχίζει μέχρι και σήμερα τα “πειράματα” του. Το σινεμά του δεν λειτουργεί ως μάχη ενάντια στον χρόνο. Κάτι τέτοιο θα ήταν μάταιο άλλωστε. Είναι η προσπάθεια του να τον εκμεταλλευτει όσο καλύτερα και πιο παραγωγικά μπορεί.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: