NEONOMICON : O Alan Moore ‘βιάζει’ την κληρονομιά του H.P.Lovecraft.

by Αντρέι Κοτσεργκίν

Το 1994 ο Alan Moore έβαλε το λιθαράκι του ώστε να αποδοθεί ένας φόρος τιμής στον συγγραφέα H.P.Lovecraft με το ‘THE COURTYARD’, ένα comic που φιλοξενήθηκε στις σελίδες μιας ανθολογίας , με τίτλο THE STARRY WISDOM, μέσω της οποίας διάφοροι αγαπημένοι και καταξιωμένοι συγγραφείς τιμούσαν με τις ιστορίες τους την κληρονομιά του ανθρώπου που μας δίδαξε το πως φέρνεις τον ‘τρόμο‘ μέσα από το ‘απέραντο άγνωστο‘.

Στο THE COURTYARD ένας ρατσιστής ντετέκτιβ, που παράλληλα λειτουργεί και ως ο (μάλλον) αναξιόπιστος αφηγητής μας, καλείται να εξιχνιάσει μια σειρά από αποτρόπαιος φόνους που λαμβάνουν μέρος σε μια περιοχή γνωστή ως Red Hook

H έρευνα θα οδηγήσει τον μπάτσο στα άδυτα ενός νυχτερινού club που οι πάνκηδες θαμώνες του θυμίζουν κάποια αίρεση τρελών. Οι τύποι αυτοί εθίζουν τον ντετέκτιβ σε μια άσπρη σκόνη που τον ταξιδεύει σε εφιαλτικά τοπία και καταστάσεις τα οποία είναι ξεριζωμένα κατευθείαν μέσα από τα σύμπαντα του Lovecraft.

Στο φινάλε της ιστορίας βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα Plot Twist το οποίο αρμόζει απόλυτα στις παρανοϊκές και υπαρξιακές διδαχές του H.P. Χωρίς να είναι κάτι το σπουδαίο το THE COURTYARD εκπλήρωσε ιδανικά τον σκοπό του μιας και μέσα από αυτό το comic o Moore κάνει μια ξεκάθαρη δήλωση αγάπης απέναντι σε έναν από τους αγαπημένους του συγγραφείς.

Να όμως που το THE COURTYARD δεν θα ήταν και η τελευταία αναφορά του Alan Moore στον H.P. Το 2011 , και πλέον υπό την αιγίδα της AVATAR COMICS, o συγγραφέας επέστρεψε σε Λοβκραφτιανά μονοπάτια δίνοντας μας μια συνέχεια με τίτλο ‘NEONOMICON‘ και η οποία αρίθμησε συνολικά τέσσερα τεύχη.

Όμως αυτή τη φορά δεν ήταν τόσο η ‘αγάπη‘ που παρότρυνε τον Moore να επισκεφτεί ξανά το ‘απόλυτο άγνωστο’ του εμβληματικού και διαχρονικού ‘μέντορα‘ του αλλά ήταν κυρίως η ανάγκη του να βγάλει μερικά δολάρια

Στο NEONOMICON δυο πράκτορες του FBI πασχίζουν να ανακαλύψουν την αλήθεια που κρύβεται πίσω από το παραλήρημα των εξιστορήσεων του ντετέκτιβ που γνωρίσαμε μέσα από την υπόθεση του THE COURTYARD.

Οι πράκτορες αφού κάνουν μια επίσκεψη στον , έγκλειστο σε ίδρυμα πλέον, μπάτσο αποφασίζουν να ξεπατικώσουν τα βήματα της έρευνας τους και κατά συνέπεια θα οδηγηθούν σε εκείνο το μέρος από το οποίο ξεβράστηκε όλος ο τρόμος και η παράνοια την πρώτη φορά.

Ο Moore ενώ στρώνει την πλοκή του με τρόπο που θυμίζει Χολυγουντιανό σενάριο κατορθώνει να παραμείνει πιστός στο τόσο μοναδικό και ανατρεπτικό του ύφος και από τις πρώτες κιόλας σελίδες του τίτλου γραπώνει τις όποιες προσδοκίες μας και τις διαμελίζει με τα αόρατα πλοκάμια του !

‘He’s scary, but not how I thought he was gonna be…I thought he was gonna be like Hannibal Lecter, you know? Scary as in, ‘what’s he gonna do?’ Instead, it’s more like ‘what the fuck happened to him ?’

Καθώς ακούμε τα παραπάνω λόγια να ξεστομίζονται από έναν εκ των δυο πρακτόρων, αφού έχουν συναντηθεί για πρώτη φορά με τον πρώην ντετέκτιβ και νυν τρόφιμο ασύλου, ως αναγνώστες συνειδητοποιούμε ότι ο Moore ακόμη και όταν πατάει επάνω σε κλισέ θα κατορθώσει με κάποιον παρανοϊκό τρόπο να κεντρίσει το ενδιαφέρον μας.

Από την μέση και ύστερα της ιστορίας του το NEONOMICON μοιάζει να διαστρεβλώνεται σε κάποιο ακραίο και χυδαίο ‘Κθουλικό Πορνό‘.

Καθώς ένα απόκοσμο πλάσμα/τέρας βιάζει την ηρωίδα μας ανάμικτες σκέψεις πέρασαν από το μυαλό μου. Από την μια ένιωσα μια απόλυτη αποστροφή η οποία όμως σε καμία περίπτωση δεν πηγάζει από τις εικόνες βιασμού και μεταφυσικής φρίκης που εκτυλίσσονται στις σελίδες του τίτλου. Αντίθετα η αποστροφή μου αυτή στρέφεται κυρίως ενάντια στον ίδιο τον συγγραφέα και την αντιμετώπιση που έχει απέναντι στην κληρονομιά που άφησε πίσω του ο H.P.Lovecraft…

Ως άνθρωπος αλλά και σαν δημιουργός ο H.P. , παρά την κοινή πεποίθηση που επικρατεί σήμερα, φάνταζε παντελώς ασέξουαλ. Ναι, ναι οι ‘διασταυρώσεις‘ ανάμεσα στους ανθρώπους και τις απόκοσμες οντότητες του υπήρχαν μέσα σε κάποιες ιστορίες του όμως αυτές ποτέ δεν μας παρουσιάζονταν μέσα από κεφάλαια που θα περιέγραφαν τίποτε υποβρύχια γαμήσια ανάμεσα σε κοινούς θνητούς, καυλωμένους εξωγήινους και ξεχασμένες θεότητες ή αποκρουστικά πειράματα. Ο Lovecraft ποτέ του δεν θα τολμούσε να διανοηθεί να περιγράψει όργια με πλοκάμια να εισέρχονται σε διάφορες από τις ανθρώπινες εσοχές μας επειδή ο ίδιος ως προσωπικότητα αγνοούσε το σεξ ή ακόμη και απωθούνταν από την ιδέα του. O συγγραφέας δεν είχε έστω καν μια ερωτική περιγραφή στις ιστορίες του ενώ μα τους Μεγάλους Παλαιούς οι γυναίκες σπανίως αναφέρονταν μέσα σε αυτές και ποτέ δεν είχαν κάποιον κεντρικό ρόλο. Οι γυναικείοι χαρακτήρες περιορίζονταν πάντοτε σε ρόλο τύπου ‘η μάνα κάποιου…’ !

Και να που οι σύγχρονοι δημιουργοί, είτε συγγραφείς είτε σκηνοθέτες, ξαφνικά αποφάσισαν να ταυτίσουν τα πλάσματα του H.P. με εξωσυμπαντικά και τερατώδη γαμήσια ώστε να δημιουργήσουν εντυπώσεις και να κάνουν τα δικά τους έργα πιο ‘πιασάρικα‘…

Το γεγονός ότι ο Moore στο NEONOMICON ‘εξελίσσεται‘ σε έναν από αυτούς τους τύπους αρχικά με απογοήτευσε βαθύτατα.

Και όμως να που μέσω των μετέπειτα δηλώσεων του ίδιου του Moore ανακαλύπτουμε ότι μέσα σε όλη αυτή την τρέλα υπήρχε και μια ‘μέθοδος‘ αλλά και ένας ‘σκοπός‘ !

Αρχικά, και προς τιμήν του, ο συγγραφέας με σταράτο τρόπο ομολόγησε ότι το NEONOMICON είναι ένα comic που δημιουργήθηκε έχοντας ως πρωταρχικό στόχο το κέρδος :

‘ Κατά αστείο τρόπο είναι ένα από τα πιο δυσάρεστα πράγματα που έχω συγγράψει. Προέκυψε την εποχή που έφευγα από την DC ύστερα από ένα φοβερό περιστατικό που εκτυλίχθηκε γύρω από το WATCHMEN φιλμ. Αφού αποχωρήσαμε μαζί με τον Kevin O’Neill διαπιστώσαμε ότι υπήρχαν καθυστερήσεις στις πληρωμές μας. Είχα να πληρώσω έναν φόρο στην εφορία και είχα επειγόντως ανάγκη από χρήματα. Λίγο καιρό αργότερα ενώ μιλούσα με τον William Christensen από την AVATAR εκείνος μου πρότεινε να γράψω για λογαριασμό τους μια μίνι σειρά και έτσι και έπραξα…’

Απόλυτα ειλικρινής και τίμιος ο Moore μας αποκαλύπτει το παρασκήνιο πίσω από την , απότομη και εξαναγκαστική, ‘γέννηση‘ του comic του. Και κάπου εδώ θα μου πεις ‘Μα καλά γιατί δεν έγραψε οτιδήποτε άλλο ? Ο γαμημένος ο Alan Moore είναι όχι κάνας συγγραφέας της σειράς ! Έπρεπε σώνει και καλά να καπηλευθεί την αθάνατη δημοτικότητα του Lovecraft ?’ !

H απάντηση σε ένα πιθανό τέτοιο ερώτημα μας έρχεται και πάλι δια στόματος του Alan Moore :

‘ O τίτλος αυτός περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία που παραδοσιακά μας δίνονταν λουστραρισμένα στις ιστορίες του Lovecraft : Τον ρατσισμό, το καταπιεσμένο σεξ. Ο Lovecraft ανέκαθεν αναφέρονταν σε ακατανόμαστες τελετουργίες οι οποίες αν και ξεκάθαρα σεξουαλικής φύσεως δεν κατανομάζονταν ποτέ έτσι από εκείνον. Εγώ απλά ξανάχωσα μέσα όλα αυτά που πάσχισε να καλύψει. Υπάρχει σεξουαλικότητα εδώ μέσα, μια βίαιη σεξουαλικότητα η οποία είναι εξαιρετικά δυσάρεστη…’

Μήπως ο Moore παρεξήγησε / παρερμήνευσε τις διδαχές και τις ιστορίες του H.P. ?

Δεν αποκλείεται.

Αλλά από την άλλη αυτό είναι το δικαίωμα ενός δημιουργού. Ο Moore πήρε και διαστρέβλωσε την ασέξουαλ αισθητική του H.P. σε κάτι το εξαιρετικά τρομαχτικό, αποκρουστικό και ‘βρώμικο‘ επειδή απλά ένιωθε τότε την ανάγκη να εκφραστεί με έναν τέτοιο τρόπο.

Εδώ το τρομερό και καυλωμένο Κτήνος της ιστορίας μοιάζει να συμβολίζει την οργή αλλά και την ανάγκη για ελευθερία και έκφραση την οποία ένιωθε εκείνη την εποχή ο πικραμένος και τσαντισμένος δημιουργός του.

‘ Μετά από λίγο καιρό και αφού διάβασα ότι είχα γράψει μέχρι τότε έκατσα και αναλογίστηκα ‘ χμμ αυτό ήταν υπερβολικά σιχαμένο. Ίσως να μην έπρεπε να το είχα κάνει αυτό.’, όμως μόλις είδα την δουλεία που είχε κάνει ο (σχεδιαστής)  Jacen Burrows τελικά σκέφτηκα ότι δεν ήταν και τόσο άσχημο !’

Στην τελική το NEONOMICON είναι ίσως μια επιθετική και βλάσφημη δήλωση του Alan Moore απέναντι στην βιομηχανία των mainstream comics. Ένα παράδοξο και ακραίο ‘κωλοδάχτυλο‘ που ενώ ως αναγνώστες δεν μπορούμε να ερμηνεύσουμε πλήρως την σκοπιμότητα ή την λογική του όμως οφείλουμε να το αποδεχτούμε μιας και συμβολίζει την ανάγκη ενός δημιουργού να βγάλει στο χαρτί όλη του την αγανάκτηση

Σεναριακά και θεματολογικά το NEONOMICON κρίνεται άνισο και πατάει επάνω σε γνώριμα κλισέ. Και όμως τα ίδια κλισέ δεν διστάζει σε αρκετές περιπτώσεις να τα μασήσει και να τα φτύσει.

Ίσως το μοναδικό πραγματικά δυνατό κομμάτι του τίτλου να είναι το σχέδιο του Burrows. Οι κλειστοφοβικοί διάδρομοι, τα αποπνικτικά κελιά, τα ψυχεδελικά οράματα, οι αποτρόπαιοι φόνοι…Όλα εναρμονίζονται με άρτιο τρόπο στην μυθολογία που έχτισε ο ‘αρχιτέκτονας του τρόμου’ H.P.Lovecraft. Όπως διάβασα, πολύ εύστοχα κάπου αλλού, ο καλλιτέχνης αποδίδει κομμάτια της ιστορίας λες και σκηνοθετεί κάποιο  snuff φιλμ με αποτέλεσμα το comic να λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούσε η περιβόητη ‘τεχνική του Λουδοβίκου’ στο Κουρδιστό Πορτοκάλι του τιτάνα Stanley Kubrick.

Οι σελίδες αυτού του comic ‘ξεφλουδίζουν‘ τα μάτια σου και σε αποτρέπουν από το να απομακρύνεις το βλέμμα σου από αυτές παρά την φρίκη που εκτυλίσσεται μέσα τους…

Σήμερα το NEONOMICON μπορεί να ερμηνευθεί και ως μια μελέτη / κριτική του δημιουργού του απέναντι στον βιασμό. Που να πάρει η οργή εδώ παρατηρούμε μια γυναίκα να βιάζεται συστηματικά από ένα Τέρας για μια ολόκληρη βδομάδα και οι Μπάσταρδοι που την εγκλώβισαν σε μια τόσο αδιανόητη και αισχρή κατάσταση συμπεριφέρονται λες και δεν τρέχει κάστανο ! Να που για ακόμη μια φορά μέσα από μια ιστορία με ‘τέρατα‘ φρικάρουμε περισσότερο με την σκέψη του τι πόνο και απόγνωση μπορεί να προκαλέσει ένας κοινός θνητός επάνω σε έναν συνάνθρωπο του… Από την άλλη όμως και οι όποιες κατηγορίες περί ‘μισογυνισμού‘, από μεριάς του συγγραφέα, εύκολα κάνουν την εμφάνιση τους λόγω της θεματολογίας και του τρόπου με τον οποίο αποδίδεται εδώ μέσα.

Για μένα πάλι το NEONOMICON θα συμβολίζει πάντα μια ένδοξη εποχή όπου ο Alan Moore ακόμη και στις αρπαχτές του είχε την τόλμη και την ευρηματικότητα να δώσει ιστορίες που θα έτρεφαν τόσο το μάτι όσο και την σκέψη των αναγνωστών του. Εδώ ο συγγραφέας μας δίνει γνήσιο τρόμο που αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στο μεταφυσικό και το θνητό , εκδηλώνει την απέχθεια του για το Status Quo της βιομηχανίας της ένατης τέχνης και στο φινάλε εξελίσσει και εμπλουτίζει περαιτέρω τον μύθο του Κθούλου.

Και ναι η ‘εξέλιξη‘ αυτή σίγουρα ξένισε ή και τσάντισε πολλούς από τους ελιτιστές του H.P. Μέχρι και ο ίδιος ο Moore το αναγνώρισε αυτό :

‘ Θεωρώ ότι είναι μια ασυνήθιστη προσέγγιση στον Lovecraft που θα αναστατώσει ορισμένους από τους θιασωτές του. Η απλά θα αναστατώσει και μερικούς απόλυτα φυσιολογικούς ανθρώπους !’

Ίσως τελικά το NEONOMICON είναι ένα ακόμη παράδειγμα ενός έργου τέχνης που η αξία του συναντάται όχι τόσο στο ίδιο το έργο αλλά στον καλλιτέχνη που του δημιούργησε και σε όλα όσα ήθελε να μας δηλώσει μέσα από αυτό…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: