Welcome to The Limit : Το SCARFACE παραμένει ένα σαγηνευτικό και συναρπαστικό μουνάκι…

by Αντρέι Κοτσεργκίν

‘You guys are great but be prepared, because they’re going to hate it in Hollywood … because it’s about them.’

H παραπάνω ατάκα ανήκει στον Martin Scorsese και ο ‘γκάνγκστερ‘ του σινεμά την ξεστόμισε έχοντας ως αποδέκτη τον ηθοποιό Steven Bauer, καθώς οι δυο τους παρακολουθούσαν την πρεμιέρα της ταινίας του δεύτερου με τίτλο SCARFACE

Ναι όσο οξύμωρο και αν μας ακούγεται σήμερα πίσω στα 80s το γκανγκστερικό έπος του σκηνοθέτη Brian De Palma δεν γνώρισε και την καλύτερη αποδοχή από τους κριτικούς αλλά και γενικότερα την βιομηχανία του κινηματογράφου. Διάολε η υποδοχή της ταινίας του από το Hollywood παίζει να ταν πιο ψυχρή και από εκείνη που επιφύλασσαν οι μπάτσοι και οι χαρτογιακάδες του Προέδρου Jimmy Carter στον Κουβανό πρόσφυγα πολιτικό μετανάστη Tony Montana καθώς εκείνος πατούσε για πρώτη φορά το πόδι του στις Η.Π.Α

Το φιλμ συγκέντρωσε στην πλειοψηφία τους αρνητικές κριτικές οι οποίες εστίαζαν στην ‘γραφική και στερεοτυπική’ ερμηνεία του πρωταγωνιστή του , Al Pacino, ενώ αποτέλεσε αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης όσον αφορά την βία και το λεξιλόγιο του.

Εξαιτίας αυτών των δυο τελευταίων οι συγγραφείς και σεναριογράφοι Kurt Vonnegut και John Irving αποχώρησαν από την προβολή της ταινίας στην περίφημη πλέον σκηνή με το αλυσοπρίονο !

Τι ακριβώς σήμαινε όμως η ατάκα του Scorsese ?

Η απάντηση που έδωσε πριν μερικά χρόνια ο αποδέκτης της, Steven Bauer , ίσως να είναι και η πιο σωστή :

‘ Δεν υπάρχει τίποτε το μεμπτό στο να κυνηγάς το Αμερικάνικο Όνειρο. Όμως αν γίνεις άπληστος θα πέσει μέσα από τα χέρια σου. Θα καταλήξεις να αυτοκαταστραφείς…Ο Scorsese το ήξερε ότι υπήρχαν τάσεις στο Hollywood οι οποίες ξεπερνούσαν κατά πολύ τα όρια…’

Πολύ εύστοχα ο Bauer με αυτή του την δήλωση μας δίνει και μια σταράτη περιγραφή της ταινίας του. Το SCARFACE είναι ένα φιλμ που συνεχώς περιστρέφεται γύρω από την ιδέα του περιβόητου ‘Αμερικάνικου Ονείρου‘ αλλά και έναν χαρακτήρα που θα το γραπώσει δια της βίας , θα επωφεληθεί όσο περισσότερο γίνεται από αυτό και θα πασχίσει να το διατηρήσει με (σχεδόν) κάθε κόστος. Και φυσικά όταν θα φτάσει μέχρι τα όρια της προσπάθειας του πιέζοντας τα θα καταλήξει να χάσει όλα όσα απέκτησε και ακόμη περισσότερα.

Με βάση αυτή την εικόνα μόνο τυχαίο δεν κρίνεται το γεγονός ότι το σενάριο της ταινίας το υπογράφει ο Oliver Stone

O Stone συνέγραψε το σενάριο του SCARFACE σε μια εποχή όπου οι νηφάλιες μέρες του αποτελούσαν ένα σπάνιο φαινόμενο. Έχοντας εθιστεί στην κοκαΐνη και έχοντας γράψει (μαζί με τον John Milius) και μόλις έναν χρόνο πριν το σενάριο του CONAN THE BARBARIAN o ανερχόμενος σκηνοθέτης ετοιμάζονταν να ζήσει το δικό του ‘Αμερικάνικο Όνειρο’ στις τάξεις του Hollywood. Ένα όνειρο που μετά από σχεδόν μια δεκαετία θα εξελισσόταν σε έναν εφιάλτη αυτοκαταστροφής και δημιουργικού εκφυλισμού εξαιτίας των καταχρήσεων του δημιουργού. Όμως αυτή είναι μια άλλη ιστορία που θα την αναλύσουμε κάποια άλλη φορά…

Αρχικά ο Stone δεν είχε καμία διάθεση να συνθέσει ένα remake της αυθεντικής και ομώνυμης ταινίας του 1932. Όταν όμως η θεματολογία της πλοκής άλλαξε και από ένα crime / δράμα της περιόδου των 20s και της ποτοαπαγόρευσης εξελίχθηκε σε ένα σύγχρονο και ‘βρώμικο‘ φιλμ που θα κινούνταν στους φρενήρεις ρυθμούς της κοκαΐνης ο Stone άλλαξε ριζικά ρότα μιας και ήταν πεπεισμένος ότι μέσω της διαδικασίας της συγγραφής του σεναρίου θα κατόρθωνε να καταπολεμήσει την δική του εξάρτηση.

Μάλλον τελικά η ‘θεραπεία‘ είχε τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα…

Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο Stone έχει παραδεχθεί ότι η χρήση κοκαΐνης σε καμία περίπτωση ΔΕΝ βοηθάει στο να κάτσεις και να γράψεις ένα σενάριο να που τελικά οι εμπειρίες του με το συγκεκριμένο ναρκωτικό είχαν θετικό αντίκτυπο στο τελικό αποτέλεσμα.

Ο Stone το ξέρει πως νιώθει και το πως κινείται ένας εθισμένος αλλά και το που θα οδηγηθεί ύστερα από ένα μεγάλο διάστημα συστηματικής χρήσης και ρίχνει το βάρος των εμπειριών του επάνω στους ώμους του χαρακτήρα του Tony Montana. Ουσιαστικά στο SCARFACE o Stone αντικαθιστά το παράνομο αλκόολ του αυθεντικού φιλμ με την παράνομη ουσία που αποτέλεσε το (όχι και τόσο) κρυφό χόμπι της Αμερικάνικης αφρόκρεμας των 80s. Όπως συνέβη και με την ποτοαπαγόρευση πίσω στα 20s έτσι και εκείνη την εποχή ο πόλεμος των αρχών ενάντια στην κοκαΐνη αποτέλεσε την αφορμή ώστε να γεννηθεί μια νέα τάξη εγκληματιών. Στο SCARFACE o Stone μας μπάζει στις βίλες και τα φανταχτερά clubs μιας νέας γενιάς γκάνγκστερ που φάνταζε ακόμη πιο επικίνδυνη και αμείλικτη από την Μαφία μιας και δεν φαινόταν να υπακούει στον παραμικρό ‘κώδικα τιμής‘ …

Βέβαια για να αποδώσουμε τα Καίσαρος Καίσαρι η εξέλιξη αυτή του σεναρίου οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στην συνεισφορά του σκηνοθέτη Sidney Lumet. O Lumet, που πριν μερικά χρόνια μας είχε δώσει το υπέρτατο και ανατρεπτικό DOG DAY AFTERNOON, ήταν αρχικά να αναλάβει την σκηνοθεσία του SCARFACE όμως κατάληξε να συγκρουστεί με τον παραγωγό Martin Bregman και τελικά αποχώρησε λόγω ‘δημιουργικών διαφορών’. O Lumet οραματίζονταν το SCARFACE ως μια αμιγώς πολιτική ταινία που θα επέρριπτε ευθύνες απέναντι στην τότε Κυβέρνηση για την εισροή της κοκαΐνης στην χώρα. Προφανώς μια τόσο ηχηρή ‘δήλωση‘ δεν θα γινόταν ποτέ αποδεκτή από τους παραγωγούς του Hollywood και έτσι η σκηνοθεσία του φιλμ ανατέθηκε στον Brian De Palma.

O De Palma αντιμετώπισε το SCARFACE ως ένα γνήσιο Crime / Drama φιλμ και εστίασε την κάμερα του κυρίως στην βία , το στιλ και τους ‘βρώμικους‘ αλλά και γκλαμουράτους χαρακτήρες του. Και όμως ο σκηνοθέτης ποτέ του δεν ‘σνίφαρε‘ ολοκληρωτικά τον κοινωνικοπολιτικό σχολιασμό και την σάτιρα μέσα από την ταινία του. Στο SCARFACE πέραν των αμείλικτων και άπληστων γκάνγκστερ συναντούμε και εξίσου, αν όχι και περισσότερο, αμείλικτους και βρώμικους τραπεζίτες , μπάτσους , πολιτικούς και υπάλληλους που εργάζονται για λογαριασμό της ‘μεταναστευτικής πολιτικής’ των Η.Π.Α. O De Palma ρίχνει τις σφαίρες του απέναντι στο τραπεζικό σύστημα αλλά και την τότε Κυβέρνηση απλά το κάνει τόσο ύπουλα και γρήγορα που περισσότερο λειτουργεί σαν ένας γκάνγκστερ που προβαίνει σε κάποιο ‘Drive-By’ φονικό παρά σαν ένας ‘ακτιβιστής‘ του σινεμά.

Στην τελική μέσω του SCARFACE ο σκηνοθέτης του ήθελε όχι τόσο να προβληματίσει τους θεατές αλλά να τους ψυχαγωγήσει στο έπακρο δίνοντας τους ακραία αλλά και στιλάτη βία και αξιομνημόνευτους χαρακτήρες.

Κατάφερε να μας τα παραδώσει και τα δυο στον απόλυτο βαθμό…

Στο SCARFACE γινόμαστε μάρτυρες του βίου και της πολιτείας του Tony Montana. Βιώνουμε τόσο την άνοδο του στην αφρόκρεμα του Αμερικάνικου εγκλήματος όσο και την απότομη και αναπόφευκτη πτώση του.

Κατεβαίνοντας από ένα ‘μπανανόπλοιο‘ ο άντρας αυτός συνειδητοποιεί ότι βρίσκεται επιτέλους σε έναν ‘ονειρόκοσμο‘ όπου μπορείς να κάνεις πραγματικότητα όλα όσα επιθυμείς. Ο στερημένος Tony επιθυμεί μια ζωή τιγκαρισμένη στον πλούτο και την άνεση τόσο για τον ίδιο όσο και για τους λιγοστούς ανθρώπους που αγαπά. Θέλει επίσης να αποκτήσει και κύρος, ένα ‘όνομα‘ στην κοινωνία ώστε να κατορθώσει να αποτινάξει από επάνω του το στίγμα του ‘άξεστου Κουβανού χωριάτη’

Μέσα από ένα μπαράζ εγκληματικών πράξεων και απαράμιλλης βίας ο Montana κατορθώνει να χτίσει την ‘αυτοκρατορία‘ του καθώς εξελίσσεται σε έναν από τους κορυφαίους διακινητές κοκαΐνης των Η.Π.Α. Τα κέρδη από την ντρόγκα του παρέχουν όλα τα πλούτη και τις ανέσεις που ονειρευόταν κάποτε. Εκεί που ζορίζεται ο γκάνγκστερ είναι στο να χτίσει μια καλή δημόσια εικόνα καθώς αυτό απαιτεί μια διαδικασία που ξεπερνά κατά πολύ την πενιχρή μόρφωση και τις σκληρές ικανότητες του. Όσα ακριβά κοστούμια και πολυτελή αμάξια και αν αγοράσει , όσα χλιδάτα κτίρια και βίλες και αν χτίσει και σε όσα κυριλάτα εστιατόρια και αν δειπνήσει ο άντρας αυτός δεν μπορεί να αποτινάξει από επάνω του την μυρωδιά του αμόρφωτου γκάνγκστερ. Ναι μέσα από την εγκληματική του σταδιοδρομία ο Montana θα συνεργαστεί με τραπεζίτες, γιάπηδες και πολιτικούς όμως ποτέ του δεν παύει να είναι η αιχμή ενός δόρατος που το κραδαίνουν άλλα χέρια. Παρά όλες του τις ικανότητες και την πονηρία που επιδεικνύει στο εμπόριο ναρκωτικών και τις δολοφονίες ο άντρας αυτός , λόγω έλλειψης μόρφωσης , στιλ και της φτωχικής του καταγωγής, ποτέ του δεν θα μπορέσει να φτάσει στην κορυφή. Και κάπως έτσι ο Tony Montana καταλήγει να φυτοζωεί σε μια πολυτελέστατη βίλα που παρά όλη της την χλίδα καταλήγει να φαντάζει για εκείνον με το πιο σκληρό ‘υπαρξιακό Καθαρτήριο’.

Ο Tony πασχίζει να ικανοποιήσει τις φιλοδοξίες του με τους πιο πεζούς τρόπους. Με τρόπους που δεν ανήκουν καν στον ίδιο καθώς ουσιαστικά τους ξεπατικώνει από τους διάφορους ‘σπουδαίους και πετυχημένους‘ τύπους για τους οποίους δουλεύει κατά καιρούς. Διάολε ακόμη και η γυναίκα ‘τρόπαιο‘ του αρχικά ήταν το ‘τρόπαιο‘ ενός άλλου άντρα. Ενός εργοδότη τον οποίο ο Tony τον σκότωσε επικαλούμενος ως πρόφαση μια προδοσία.

Και ναι η προδοσία όντως υπήρξε όμως ο Montana είχε κάνει τις προθέσεις του ξεκάθαρες πολύ πριν αυτή συμβεί…

O χαρακτήρας της Elvira αντανακλά ιδανικά και την ατάκα του Scorsese ότι το SCARFACE λειτουργεί ως ο καθρέφτης του Hollywood.

Η γυναίκα αυτή ξεκάθαρα τρέφει κάποια συναισθήματα για τον Tony Montana όμως αρχικά αρνείται πεισματικά ακόμη και να τον κοιτάξει ευθέως στα μάτια. Η Elvira αποφεύγει να δει τον Tony ως κάτι πέρα από έναν ‘άξεστο βλάχο και υπάλληλο’ του άντρα της , Frank, επειδή ο πρώτος δεν έχει την δυνατότητα να της προσφέρει περισσότερα, ή έστω τα ίδια, με εκείνα που της προσφέρει ο δεύτερος. Όταν η κατάσταση αυτή ανατρέπεται, με βίαιο και αιματηρό τρόπο, η Elvira αποδέχεται τελικά την πρόταση του Tony .

Η αποδοχή αυτή θα μπορούσε να αποδοθεί και στον φόβο όμως από την άλλη υπάρχει ξεκάθαρα μια έλξη ανάμεσα σε Elvira και Tony. Η πρώτη εξιτάρεται από τους τρόπους του που αν και άξεστοι φαντάζουν πάντα ειλικρινείς, γεγονός που συναντάται σπάνια μέσα στον κόσμο της, ενώ ο δεύτερος διακρίνει στο σαγηνευτικό πρόσωπο της μια κλάση την οποία επιθυμεί μανιωδώς να την αποκτήσει και ο ίδιος. Ο Tony νιώθει ότι αν έχει στο πλευρό του την Elvira θα κατορθώσει να ενταχθεί πιο εύκολα στον χλιδάτο κόσμο της αφρόκρεμας του Μαϊάμι των 80s. Και ναι δεν αποκλείεται να υπάρχει και ένας γνήσιος έρωτας ανάμεσα στο ζευγάρι όμως αυτός σύντομα επισκιάζεται και πνίγεται από τις καταχρήσεις αλλά και από τον κοινό εθισμό τους όχι στην κοκαΐνη αλλά στις ανέσεις και τα υλικά αγαθά.

Η διαφορά τους είναι ότι ο Tony δεν θα διστάσει να λερώσει τα χέρια του με αμαρτία και αίμα ώστε να αποκτήσει όλα εκείνα που επιθυμεί ενώ η Elvira απλά τα περιμένει ‘έτοιμα‘…

Και όμως παρά όλη τους την απληστία και οι δυο τους κατορθώνουν να διατηρήσουν κάποιους ‘κώδικες τιμής‘ μέσα τους. Η Elvira μετά από χρόνια κατορθώνει να βγάλει ξανά στην επιφάνεια τους δικούς της και αποφασίζει να εγκαταλείψει τον άντρα της και κατά συνέπεια να αφήσει πίσω της μια ευημερία η οποία χτίστηκε επάνω στην παρανομία και το αίμα. Βέβαια θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η γυναίκα αυτή απλά πρόβλεψε την πτώση του άντρα της και για ακόμη μια φορά επέλεξε να σώσει το τομάρι της…

Στον αντίποδα οι κώδικες τιμής του Tony Montana είναι αρκετά πιο ξεκάθαροι. Ο τύπος αυτός δίνει συνεχώς έμφαση το πόσο σπουδαίο ρόλο παίζουν οι αρχές αλλά και τα ‘αρχίδια‘ για την τιμή και την ποιότητα ενός άντρα…

Και υποστηρίζει με σθένος τις ‘ιδεολογίες‘ του ακόμη και όταν αυτές απειλούν να του στερήσουν όλα όσα απέκτησε με τόσο μόχθο.

Ο Montana δεν τραβάει κανέναν ζόρι στο να διακινεί ναρκωτικά και να δολοφονεί κοσμάκη όμως από την άλλη αρνείται πεισματικά να δολοφονήσει αθώα γυναικόπαιδα ακόμη και όταν η παρουσία τους θέτει σε κίνδυνο την αυτοκρατορία του. Και ναι το να μιλάει για αρχές και τιμή ένας γκάνγκστερ και ένας έμπορας που το προϊόν του ευθύνεται για αμέτρητους θανάτους φαντάζει ως η ύψιστη ειρωνεία όμως το γεγονός ότι ο Tony θα υποστηρίξει μέχρι και το τέλος τις (όποιες) αρχές του τον καθιστά στα μάτια μας ως έναν αντιήρωα του υποκόσμου.

Παράλληλα ο Tony πασχίζει μανιωδώς να διαφυλάξει και την λιγοστή ‘αθωότητα‘ που έχει απομείνει μέσα στην πολυτάραχη ζωή του. Την αθωότητα αυτή ο γκάνγκστερ την διακρίνει μέσα στο πρόσωπο της μικρότερης αδελφής του , Gina, όμως και πάλι εδώ συναντάται μια σκληρή ειρωνεία καθώς ο Tony υπερασπίζεται συνεχώς αυτή την αθωότητα με πράξεις βίας και εκφοβισμού. Το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις απολαμβάνει αυτή την αθωότητα με ένα λάγνο ύφος δεν βοηθά την όλη κατάσταση… Αυτή η μάχη δίχως τελειωμό, σε συνδυασμό με τις καταχρήσεις, τον τυφλώνει σε τέτοιον βαθμό που στην συνέχεια καταλήγει να δολοφονήσει και τον μοναδικό φίλο που του απέμεινε. Ο φόνος αυτός θα καταστήσει την πτώση του ίδιου του Montana ως ένα αναπόφευκτο γεγονός μιας και καλείται να αντιμετωπίσει μόνος τους πολυάριθμους εχθρούς του.

Στο φινάλε η πτώση του Tony Montana , ενός ματαιόδοξου άντρα που πίστευε ότι θα κάνει τον κόσμο ‘δικό του‘ φαντάζει περισσότερο με μια απόλυτη καταδίκη, με μια τιμωρία, παρά με έναν απλό θάνατο, και εκτυλίσσεται σαν μια Αρχαιοελληνική τραγωδία

Άξιζε όντως η ‘αθωότητα‘ της Gina μια τόσο μεγάλη θυσία ?

Πιθανότατα όχι.

Μπορεί στο ‘αγγελικό‘ και νεανικό πρόσωπο της αδελφής του ο Tony να διακρίνει το μοναδικό ‘καλό‘ που έχει απομείνει στην ζωή του όμως οι πράξεις και η συμπεριφορά της Gina υποδηλώνουν ότι τα δυο αδέλφια δεν διαφέρουν και τόσο πολύ μεταξύ τους.

Η κοπέλα αυτή σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί μια ανεξάντλητη και σπάνια πηγή ‘ηθικής‘. Στην πρώτη του επίσκεψη ο , ανερχόμενος τότε γκάνγκστερ, Tony προσφέρει στην αδελφή του ένα σωρό λεφτά ώστε να την βοηθήσει να ορθοποδήσει. Η Gina ενθουσιασμένη σπεύδει να αρπάξει τα χρήματα που μπορεί να μην είναι ματωμένα εξωτερικά όμως ‘ζέχνουν‘ από μακριά ότι αποκτήθηκαν με παράνομους και κατακριτέους τρόπους. Όπως και να χει η κοπέλα δεν έχει τον παραμικρό δισταγμό στο να τα δεχτεί όπως δεν διστάζει και στην συνέχεια να απολαύσει όλα τα δώρα που της προσφέρει τόσο απλόχερα ο αδελφούλης της. Η Gina συνεχώς τον υπερασπίζεται όμως όταν έρχεται στην μέση το δικό της προσωπικό συμφέρον δεν διστάζει να τον παρακάμψει. Η απόλυτη υποκρισία ποτέ ξανά δεν είχε ένα τόσο ‘καθαρό‘ πρόσωπο !

Στο τέλος ο μοναδικός πραγματικά ηθικός και τίμιος χαρακτήρας του SCARFACE δεν είναι άλλος από εκείνη την πεισματάρα μάνα του Tony η οποία βρίσκει την δύναμη να διώξει από το σπίτι της ακόμη και το ίδιο της το παιδί όταν το κρίνει ‘ένοχο ‘ και ‘αμαρτωλό‘…

Αν ήμασταν μια σωστή και δίκαιη κοινωνία ο αγαπημένος χαρακτήρας όλων μας από το SCARFACE θα ήταν αυτή η αδέκαστη μάνα. Όμως αλίμονο σε καμία περίπτωση δεν ήμαστε κάτι τέτοιο.

Σήμερα ο γκάνγκστερ , πρεζέμπορας και φονιάς Tony Montana αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της pop κουλτούρας μας και λατρεύεται ευλαβικά από τους απανταχού ράπερς, τους κάγκουρες, τους επίδοξους εγκληματίες αλλά και από τους απλούς και τίμιους θεατές ! Η περσόνα που ενσάρκωσε, με τόση χυδαιότητα αλλά και πάθος, ο Al Pacino εντοπίζεται κυριολεκτικά παντού μέσα στην πραγματικότητα μας. Κοσμεί μπλουζάκια, τοίχους σπιτιών, μπράτσα παιδιών και πάει λέγοντας…

‘Push it To The Limit…’

Στα μάτια μας ο Tony Montana μπορεί να φαντάζει σαν ένας τραγικός ήρωας. Ένας φτωχομπινές που αφού την γλίτωσε από τον Κάστρο και τον Κομουνισμό σάλπαρε, σαν ένας Αργοναύτης, μέχρι την ‘γη των ονείρων’ και κατόρθωσε έχοντας ως μοναδικά εφόδια την πονηριά, το πείσμα και τα αρχίδια του να χτίσει κάτι το ‘σπουδαίο‘. Μια γνήσια ιστορία φιλοδοξίας και επιτυχίας τόσο μεγάλη που σχεδόν επισκιάζει τις σκοτεινές , ματωμένες και αμαρτωλές γωνίες της. Στην τελική όλοι μας έχουμε μια ακόρεστη δίψα για πλούτο και επιτυχία. Όλοι μας θέλουμε ανέσεις και χλίδα. Όμως ελάχιστοι από εμάς καταφέρνουμε να τα αποκτήσουμε. Ακόμη και όσοι τολμούν να τα διεκδικήσουν όλα αυτά με παράνομους ή κατακριτέους τρόπους σπανίως φτάνουν μέχρι το επιθυμητό σημείο. Και ναι ο Montana μπορεί να έφτασε μέχρι την ‘κορυφή‘ να όμως που η άνοδος του θα πρέπει περισσότερο να λειτουργεί ως παράδειγμα προς αποφυγήν.

Η σκηνή με το ξέσπασμα του ‘ευυπόληπτου‘ Tony Montana μέσα σε ένα εστιατόριο είναι άκρως συμβολική…

O Montana απέκτησε όλα όσα επιθυμούσε και ίσως και ακόμη περισσότερα όμως και πάλι ποτέ του δεν θα είναι ικανοποιημένος. Εθίστηκε τόσο πολύ σε ένα συγκεκριμένο και δήθεν ‘ειδυλλιακόLifestyle που στην πορεία θόλωσε με αποτέλεσμα να μην μπορεί να διακρίνει το γεγονός ότι αυτός ο τρόπος ζωής δεν πρόσφερε απολύτως τίποτε στην ψυχή του. Και ναι εδώ έχουμε μια σπάνια στιγμή που ο τραγικός ‘ήρωας‘ μας ξεφεύγει από την θολούρα και συνειδητοποιεί την ματαιότητα του μονοπατιού που επέλεξε πριν από χρόνια να ακολουθήσει όμως να που πλέον είναι πολύ αργά ώστε να αλλάξει την πορεία του.

Ο Montana έχει εθιστεί τόσο πολύ στην δύναμη και τον πλούτο που απλά αδυνατεί να απελευθερωθεί από αυτά έστω και αν το ξέρει ότι δεν θα τον οδηγήσουν ποτέ σε μια πραγματική ευτυχία και την ολοκλήρωση. Ενδεικτική όλης αυτής της κατάστασης είναι η σκηνή όπου ο Tony συναντά τον συνέταιρο / εργοδότη του Frank και ο διάλογος που εκτυλίσσεται ανάμεσα τους :

Εδώ μέσα από την ειρωνεία ο De Palma σατιρίζει τον καπιταλισμό και τους θιασώτες του. Άνθρωποι που θα μαγείρευαν και θα έτρωγαν μέχρι και ένα ‘άλογο‘ μόνο και μόνο επειδή μπορούν να το κάνουν.

Στο SCARFACE ο Tony Montana είναι μονίμως ‘πεινασμένος‘. Πεινάει για χρήμα, εξουσία αλλά και αποδοχή.

Και κάπως έτσι αυτή η ολέθρια ‘πτώση‘ στο φινάλε ίσως και να λειτουργεί ως μια εξιλέωση για έναν άντρα που θυσίασε κάθε καλό στοιχείο της ψυχοσύνθεσης του στην μάταιη προσπάθεια να κάνει τον κόσμο ‘δικό του‘…

‘This town like a great big pussy just waiting to get fucked.’

Για να έχει αυτή η πτώση την σωστή επίδραση επάνω στον θεατή ο De Palma φροντίζει να αποδώσει όλα όσα προηγήθηκαν με άφθονο στιλ και γοητεία.

Η πόλη του Μαϊάμι παρά την βία και την διαφθορά που κατακλύζει τους δρόμους της, ακόμη και σε κοινή θέα, πάντοτε φαντάζει ως ‘η γη των ευκαιριών’. Ένας τόπος όπου ακόμη και ένας φτωχομπινές λαντζέρης που ζέχνει από κρεμμυδίλα μπορεί να εξελιχθεί σε ‘κάποιον σπουδαίο‘. Ένας τόπος όπου μπορείς να ισχυρίζεσαι ότι ‘γάμησες τον καπιταλισμό’ έστω και αν στην πραγματικότητα διαστρεβλώθηκες σε ένα από τα πιο αμείλικτα γρανάζια του…

Τα clubs, οι βίλες, τα αμάξια , τα ρούχα, τα ναρκωτικά και οι γυναίκες της πόλης εκπέμπουν συνεχώς σαγήνη και σου γίνονται ποθητά. Ένας πόθος που για τους χαρακτήρες της ιστορίας διαστρεβλώνεται σε εξάρτηση και εμμονή. Όλα αυτά ο σκηνοθέτης τα ντύνει με χορευτικές μουσικές και τραγούδια που αυξάνουν κατακόρυφα την γοητεία τους…

Όμως το πιο γοητευτικό στοιχείο της όλης υπόθεσης είναι το πόσο ‘εύκολα‘ φαντάζουν όλα αυτά ώστε να αποκτηθούν από κάποιον που γεννήθηκε μέσα στο απόλυτο τίποτα.

Η καταιγιστική σεκάνς όπου ο De Palma μας δείχνει το πως ο Tony Montana ξεπλένει τα ματωμένα χρήματα του, συνεργαζόμενος με τις τράπεζες, και παράλληλα στήνει τις ‘νόμιμες επιχειρήσεις‘ της ‘αυτοκρατορίας‘ του στην καρδιά της Αμερικής πέρα από σπουδαία θα πρέπει να μας προβληματίσει βαθύτατα…

Παρατηρώντας τον Tony , την φαμίλια και τα τσιράκια του να ξεπλένουν χρήματα, να κόβουν κορδέλες σε εγκαίνια και να καταστρώνουν τα σχέδια τους για το μέλλον μέσα σε πολυτελέστατα ‘παλάτια‘ συνειδητοποιείς έντρομος ότι μπορείς να τους αντικαταστήσεις σε αυτές τις σκηνές με επιφανείς ανθρώπους της αληθινής μας κοινωνίας και δίχως να αλλάξει τίποτε στην όλη εικόνα.

Μπορείς να βάλεις στην θέση τους γιάπηδες, τραπεζίτες, πολιτικούς, το Παλιό ΠΑΣΟΚ το Ορθόδοξο ή τους γαμημένους αστέρες του Hollywood και η αίσθηση που θα σου μείνει θα είναι ακριβώς η ίδια…

Και ναι ο Al Pacino όντως παραδίδει εδώ μια ερμηνεία τίγκα στην υπερβολή και τα στερεότυπα όμως η υποκριτική μέθοδος αυτή έχει την σημασία της. Καθώς τον βλέπουμε χοντρό και ρυτιδιασμένο να ξεσπάει μέσα σε ένα χλιδάτο εστιατόριο απέναντι στην ‘ελίτ‘ και να τους κρίνει και να τους καταδικάζει για την υποκρισία τους ενώ παράλληλα πασχίζει να καλύψει την δική του υποκρισία, προφασιζόμενος την ‘ειλικρίνεια‘ την οποία έχει χάσει εδώ και καιρό, άνετα μπορείς να φανταστείς στην θέση του κάποιον παρηκμασμένο και ξιπασμένο ηθοποιό της βιομηχανίας του θεάματος που μην αντέχοντας την ιδέα της επερχόμενης παρακμής του ξεσπάσει με μένος απέναντι στο ίδιο το σύστημα που τον ανέδειξε και που τον έτρεφε επί τόσα χρόνια.

‘Welcome to The Limit.’

Στο SCARFACE ένας θνητός άντρας φτάνει μέχρι τα όρια της ακόρεστης ματαιοδοξίας του και αποφασίζει να τα σπρώξει και άλλο. Φυσικά στο φινάλε θα καταλήξει να σπάσει ο ίδιος εξαιτίας αυτής του της προσπάθειας…

Σήμερα, 37 ολόκληρα χρόνια μετά την αμφιλεγόμενη πρεμιέρα του, το SCARFACE των De Palma , Pacino και Stone αντιμετωπίζεται από την πλειοψηφία του κοινού ως μια σπουδαία και λατρεμένη ταινία. Το βίαιο περιεχόμενο, το άσεμνο λεξιλόγιο του και οι άπληστοι χαρακτήρες του δεν απωθούν το κοινό και τους κριτικούς αλλά αντίθετα τους εξιτάρουν και τους σαγηνεύουν.

Και όμως να που ίσως η αλλαγή στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε αυτό το φιλμ να μην οφείλεται τόσο στην αναγνώριση και την παραδοχή ότι αυτό αδικήθηκε κατάφωρα το 1983. Ίσως η κατακόρυφη άνοδος του στα μάτια μας να οφείλεται στην κατακόρυφη άνοδο της ίδιας μας της απληστίας.

Ρίχνοντας μια ματιά στον τρόπο που λειτουργεί και κινείται η σημερινή κοινωνία μπορείς να διακρίνεις την απληστία, σε όλες τις εκφάνσεις της, κυριολεκτικά παντού. Όμως το ‘όριο‘ που κανονικά θα έπρεπε να την συνοδεύει δεν είναι πλέον και τόσο ευδιάκριτο.

Αν ο Tony Montana κατέβαινε από το ‘μπανανόπλοιο‘ στην σημερινή εποχή και όχι πίσω στα 80s πιθανότατα θα κατόρθωνε όντως να κάνει τον κόσμο ‘δικό του‘. Και κανείς μας δεν θα τον κατηγορούσε, τουλάχιστον ευθέως, για αυτό. Αντίθετα θα τον εξυμνούσαμε δημοσίως και πίσω από την πλάτη του θα εκφράζαμε την ζήλια μας επειδή δεν θα ήμασταν στην θέση του.

Όπως και να χει, και ασχέτως το πως θα ερμηνεύσει κανείς αυτή την ταινία, σήμερα ,οπτικά και θεματολογικά, το SCARFACE είναι ένα ‘μουνάκι‘ που προσφέρεται ώστε να το γαμήσεις ως θεατής ξανά και ξανά.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: