The Hunt ( Jagten) : Οι χειρότερες καραντίνες είναι αυτές που δεν έχουν τείχη…

by Αντρέι Κοτσεργκίν

Στο THE HUNT (δανέζικος τίτλος Jagten) ο σκηνοθέτης Thomas Vinterberg ρίχνει τον πρωταγωνιστή του Mads Mikkelsen αντιμέτωπο με το κοινωνικό στίγμα.

Ο νηπιαγωγός Lucas ξαφνικά κατηγορείται για παιδεραστία απέναντι στην πεντάχρονη κόρη του καλύτερου του φίλου. Ο Lucas είναι αθώος όμως οι συμπολίτες του για κάποιον λόγο δείχνουν να πιστεύουν απόλυτα στο μότο ‘ τα παιδιά δεν λένε ψέματα’ , κάτι που προσωπικά το βρίσκω απίστευτα ηλίθιο μιας και είναι πασίγνωστο ότι τα μικρά καθαρματάκια ξεφουρνίζουν ψέματα σε κάθε ευκαιρία που τους δίνεται.

Όμως η ‘ηλιθιότητα‘ εδώ περιορίζεται μονάχα στους κατοίκους μιας μικρής Δανέζικης κοινότητας , μια κίνηση που παράλληλα αναδεικνύει όλη την ευστροφία και την μεθοδικότητα που διακρίνουν τον Vinterberg ως δημιουργό αλλά στον αντίποδα ακριβώς η ίδια ηλιθιότητα βασανίζει και καταστρέφει αργά , αργά τον ήρωα της ταινίας του…

Το THE HUNT είναι ένα φιλμ γύρω από την ‘ ρετσινιά‘, το πόσο εύκολα μπορεί να σου κολλήσει αυτή αλλά και το πόσο δύσκολο είναι να απαλλαγείς από το βάρος της.

Ο Vinteerberg είναι ένας απόλυτα μεθοδικός ‘μπάσταρδος‘ εδώ. Εξαρχής φροντίζει να μας κάνει ξεκάθαρη την αθωότητα του Lucas όμως αυτή η γνώση όχι μόνο δεν μας δίνει κάποια ελπίδα για μια θετική έκβαση στην ‘Οδύσσεια‘ που περνάει αλλά αντίθετα την καθιστά ακόμη πιο μαρτυρική , τόσο για τον ήρωα του όσο και για εμάς τους θεατές. Ακόμη χειρότερο είναι ότι ο Lucas φαίνεται να είναι ένας αρκετά καλός τύπος. Δείχνει να απολαμβάνει την δουλειά του ως νηπιαγωγός, παρά το γεγονός ότι παλιότερα ήταν δάσκαλος αλλά απολύθηκε εξαιτίας περικοπών, ενώ πασχίζει να διατηρήσει και μια καλή σχέση με τον έφηβο γιο του Marcus και ο οποίος πλέον ζει με την μητέρα του. Ο Mads Mikkelsen ντύνει με στρώσεις συμπάθειας τον χαρακτήρα του και αυτή του η μέθοδος σε αναγκάζει να ταυτιστείς μαζί του και να νιώσεις κάτι για όλα όσα αντιμετωπίζει στην πορεία. Πάντως ο Vinterberg καταφεύγει και σε ένα εξαιρετικά ‘ φτηνό χτύπημα’ όταν βάζει έναν ‘ αόρατο’ Μπάσταρδο να σκοτώσει το σκυλί του Lucas ως ‘ αντίποινα’ για το έγκλημα που υποτίθεται ότι διέπραξε…

Ειλικρινά το να γνωρίζεις ότι είσαι αθώος αλλά να μην μπορείς να κάνεις τους ανθρώπους γύρω σου να πιστέψουν στην αθωότητα σου παίζει να είναι ένα από τα πιο δυσβάσταχτα συναισθήματα. Ο Lucas αρχικά μένει έκπληκτος από το πόσο βιάζονται να τον κατηγορήσουν οι γείτονες , οι φίλοι και οι συνεργάτες του για ένα ‘ έγκλημα‘ στο οποίο το μοναδικό ‘ενοχοποιητικό στοιχείο‘ εναντίον του είναι η εξιστόρηση ενός κοριτσιού που δεν ξέρει καν πως να μιλήσει ακόμη.Μέσα σε μια μόλις στιγμή οι όποιες αρετές και η όποια αξιοπιστία είχε αυτός ο άντρας μέχρι τότε φαίνεται να πετιούνται στο αμείλικτο ψύχος της χειμερινής Δανίας και μάλιστα χωρίς ενδοιασμούς ή δεύτερες σκέψεις.

Ο σκηνοθέτης εγκλωβίζει τους κατοίκους της κωμόπολης στην λογική της αγέλης και μας θυμίζει ακριβώς την τάση που έχουμε να λειτουργούμε σαν κοινωνία όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ανάλογες περιπτώσεις. Απλά αναλογίσου τις αντιδράσεις που αυτομάτως προκύπτουν όταν μια υπόθεση βιασμού ή κακοποίησης κάνει την εμφάνιση της στα μίντια :

Στην κρεμάλα !’ , ‘ θα τον κανονίσουν στην φυλακή οι κρατούμενοι, ΕΚΕΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΝΟΜΟΙ !’ , ‘ εεε ΡΕ και ΝΑ ΕΙΧΑ την διεύθυνση ΤΟΥ…’ , ‘ να τον στείλουμε για χημικό ευνουχισμό.’ , και πάει λέγοντας…

Οι αντιδράσεις μιας τεράστιας μερίδας των συμπολιτών μας συνήθως κινούνται στα παραπάνω , ας το πούμε , ‘ επίπεδα‘. Είναι στανταράκια και τα οποία μάλιστα εμφανίζονται από την πρώτη κιόλας στιγμή που μια τέτοιου είδους υπόθεση θα ανέβει σε κάποιο site και στα social media. Οι τύποι αυτοί μόλις την μυριστούν ορμούν κατευθείαν και δίχως δεύτερη σκέψη. Η λογική της αγέλης σε όλο της το θλιβερό μεγαλείο. Οι άνθρωποι αυτοί βαφτίζονται από μόνοι τους ερευνητές / δικαστές / εκτελεστές. Δεν δίνουν δεκάρα για αιτίες , στοιχεία και λεπτομέρειες. Το μόνο που θέλουν είναι υποτίθεται μια ‘ απόδοση δικαιοσύνης’ όμως το θέμα είναι ότι η δικαιοσύνη έχει πάψει να αποδίδεται μέσω του οργισμένου όχλου εδώ και αιώνες. Στην πραγματικότητα το μόνο που επιζητούν είναι μια αφορμή ώστε να πουλήσουν ‘ ηθική‘ και ‘ γενναιότητα‘ , να προβάλλουν στους υπόλοιπους το πόσο ‘σωστοί‘ και ‘αδέκαστοι’είναι

Οι αντιδράσεις αυτές πέρα από θλιβερές και απολίτιστες μπορούν να αποδειχθούν και εξαιρετικά επικίνδυνες στην περίπτωση που ο υποτιθέμενος ‘ δράστης‘ στην πορεία αποδειχθεί ότι είναι αθώος. Ζούμε σε μια εποχή που τόσο τα κανάλια όσο και το κοινό τους αναζητούν μανιωδώς ‘ ενόχους‘ και ‘ τέρατα‘. Και ναι από αυτά έχουμε δυστυχώς πολλά όμως από την άλλη όταν αποδειχθεί ότι ένα υποτιθέμενο ‘ τέρας‘ είναι τελικά το ‘ θύμα‘ σχεδόν ποτέ κανείς από τα μίντια και το κοινό δεν θα κάτσει να παραδεχθεί δημοσίως το λάθος του και να αφιερώσει τον απαραίτητο χρόνο για την αποκατάσταση του. Και λόγω και αυτής της απερισκεψίας το κοινωνικό στίγμα είναι κάτι που συνήθως μένει προσκολλημένο ασφυκτικά επάνω στους ανθρώπους που πέφτουν θύματα του.

Στο THE HUNT οι ‘καλοκάγαθοι και ηθικοί’ συμπολίτες του Lucas στήνουν βιαστικά ένα ‘ κυνήγι‘ εις βάρος του μόνο και μόνο επειδή αυτή είναι η εύκολη λύση. Όλοι μέσα σε αυτή την ‘ αγέλη‘ βιάζονται να υπερασπιστούν την αγνότητα ενός μικρού παιδιού επειδή πιστεύουν ότι έτσι θα φανούν και οι ίδιοι ηθικοί πολίτες και πως μέσω μιας επίδειξης αυτοδικίας θα κατορθώσουν να αποτρέψουν από το να εκτυλιχτούν ανάλογα περιστατικά στο μέλλον και εις βάρος τους.

Όμως ο Vinteberg δεν μένει στην γέννηση ενός κοινωνικού στίγματος αλλά προβαίνει και σε μια μελέτη της εξάπλωσης του. Αφού η πεντάχρονη πει την ιστορία της ‘ κακοποίησης‘ της μετά από λίγο και άλλα παιδάκια αρχίζουν να βγάζουν στην φόρα τις δικές τους ιστορίες. Οι ιστορίες αυτές είναι το αποτέλεσμα της ασφυκτικής πίεσης που ασκούν επάνω τους οι γονείς τους στην προσπάθεια τους όχι μόνο να μάθουν αν η αγνότητα των παιδιών τους παραμένει ανέπαφη αλλά και εξαιτίας της ανάγκης που έχουν να ξεβράσουν στην επιφάνεια τα συναισθήματα οργής που κρύβονται μέσα τους.

Οι κάτοικοι της μικρής πόλης δεν περιμένουν για κάποιο χειροπιαστό στοιχείο της ‘ ενοχής‘ του Lucas. Τους αρκεί απλά η νύξη ότι κάτι το κακό συνέβη εξαιτίας του ώστε να αναλάβουν δράση.

Η ‘Οδύσσεια‘ του νηπιαγωγού εδώ περνάει κυριολεκτικά από διάφορες εποχές και η κλιμάκωση της πολύ συμβολικά έρχεται ανήμερα των Χριστουγέννων. Σε μια χιονισμένη και μυσταγωγική σεκάνς που μοιάζει βγαλμένη από έργο του Ingmar Bergman ο Vintenberg βάζει τον αγανακτισμένο και πονεμένο ήρωα του να αντιμετωπίσει τους συμπολίτες του μέσα σε μια εκκλησία και μάλιστα κατά την διάρκεια της λειτουργίας. Το ίδιο βράδυ συμβαίνει ένα ‘ θαύμα‘ μιας και η πεντάχρονη αποκαλύπτει επιτέλους στον πατέρα της ότι η ιστορία που του είπε ήταν ένα ψέμα.

Και η ιδέα του πατέρα για συγχώρεση και συμφιλίωση απέναντι στον φίλο που αδίκησε είναι να σκάσει μύτη στο σπίτι του μαζί με αλκοόλ και κάτι σαρδέλες…

Από την άλλη πως γίνεται να ‘ διορθώσει’ κανείς αυτό που ποτέ του δεν γίνεται να διορθωθεί απόλυτα ?

Ο Mads Mikkelsen παραδίδει μια πραγματικά σπουδαία ερμηνεία σε αυτό το φιλμ. Η μετάβαση του από την έκπληξη μπροστά στην μαύρη μέρα που ξαφνικά του ξημερώνει , από εκεί στην άρνηση και στην συνέχεια στην απόλυτη απομόνωση και απελπισία είναι πραγματικά συγκλονιστική. Ο Mads εδώ μας δίνει πραγματικά έναν άντρα που ξαφνικά βρίσκει τον εαυτό του να μοιάζει με σπίρτο που πασχίζει με όλο του το είναι να παραμείνει αναμμένο κόντρα σε έναν λυσσαλέο άνεμο που τον έχει βάλει στο στόχαστρο του…

Με την σειρά του ο Vinterberg σπρώχνει μεθοδικά και βασανιστικά τον πρωταγωνιστή του μέσα σε μια κυριολεκτική και μεταφορική καραντίνα. Καθώς η είδηση της ‘ενοχής‘ του νηπιαγωγού εξαπλώνεται από άκρη σε άκρη εκείνος πιάνει τον εαυτό του να μην μπορεί να πάει καν μέχρι το σούπερ μάρκετ της γειτονίας του δίχως να προκαλέσει το μένος των συμπολιτών του. Ο Lucas χάνει πρώτα την δουλειά του και στην συνέχεια οι ίδιοι του οι γείτονες του στερούν το δικαίωμα να κυκλοφορεί ελεύθερος στην πόλη του. Και κάπως έτσι οδηγούμαστε και στην κυριολεκτική καραντίνα μιας και ο νηπιαγωγός αναγκάζεται να κάθεται κλειδαμπαρωμένος μέσα στο σπίτι του με συντροφιά τους ελάχιστους ανθρώπους που πιστεύουν στην αθωότητα του. Αλλά ακόμη και εκεί μέσα ποτέ του δεν θα νιώσει ασφαλής και γαλήνιος. Οι ‘ γείτονες’ του θα φροντίσουν σε κάθε ευκαιρία που τους δίνεται να του υπενθυμίζουν ότι έχει κριθεί ως ‘ τέρας‘ και ότι έξω τον περιμένει η καταδίκη του…

Πέραν της ερμηνείας του Mikkelsen και της σκηνοθεσίας του Vinterberg αξίζει να δώσουμε τα εύσημα στην πανέμορφη φωτογραφία του Charlotte Bruus Christensen και στις συνθέσεις του Nikolaj Egelund που τσοντάρουν τα μέγιστα στο όλο κλίμα μελαγχολίας και απομόνωσης το οποίο κατακλύζει αυτή την ταινία. Αρκετά στιβαρή δουλειά έχει κάνει και ο Tobias Lindholm στο σενάριο ,το οποίο το συνυπογράφει ο Vinterberg. Βέβαια μέσα σε αυτό διακρίνονται και κάποιες ‘διευκολύνσεις‘ καθώς αρκεί απλά μια κουβέντα ενός μικρού, και ξεκάθαρα μη έμπιστου, παιδιού ώστε να καταδικαστεί ολοκληρωτικά ένας άντρας από την πλειοψηφία των ενηλίκων γύρω του αλλά και χάρη στην ίδια ακριβώς διαδικασία κατορθώνει, ως εκ θαύματος παραμονή Χριστουγέννων, να αποκαταστήσει το όνομα του !

Όμως ίσως αυτή η ‘ ευκολία‘ είναι που ενισχύει τα μηνύματα που θέλει να περάσει ο σκηνοθέτης. Εδώ ο Vinterberg μας δείχνει το πόσο εύκολα και γρήγορα μπορούν να εξαπλωθούν οι φήμες και να προκληθεί ένα κύμα μαζικής υστερίας αλλά και το πόσο εύθραυστοι είναι οι περίφημοι ‘ δεσμοί‘ που διακρίνονται στις μικρές κοινότητες. Στις αρχές της ταινίας βλέπουμε τον Lucas να ρίχνει βουτιές στις παγωμένες λίμνες παρέα με τους μαντράχαλους φίλους του και αργότερα οι ίδιοι ακριβώς φίλοι δεν διστάζουν να στραφούν ολοκληρωτικά εναντίον του και να τον τραμπουκίσουν τόσο με σωματικούς όσο και ψυχολογικούς τρόπους. Ίσως εδώ ο Vinterberg να μας λέει ότι ναι οι αντρικές φιλίες κρατάνε για πάντα εκτός φυσικά αν ένας από τους δυο άντρες ξαφνικά αισθανθεί ότι οι πράξεις ή το παρουσιαστικό του φίλου του τον κάνουν να μοιάζει ‘ λιγότερο άντρας‘…

Και ναι ο εξοστρακισμός του άτυχου και αδικημένου Lucas κράτησε για μερικούς μήνες όμως η αποκατάσταση του ονόματος του στην πορεία δεν εγγυάται και μια απόλυτη λύτρωση.

Στο φινάλε του THE HUNT ο Vinterberg μας πηγαίνει ένα ολόκληρο χρόνο μπροστά. Ο έφηβος γιος του Marcus μυείται στο πρώτο του κυνήγι, μια παράδοση που έχει τεράστια σημασία για τους Δανούς καθώς συμβολίζει την μετάβαση ενός παιδιού σε άντρα.

Κατά την διάρκεια του κυνηγιού ο Lucas βρίσκει τον εαυτό του να περιπλανιέται ολομόναχος και κοντοστέκεται ώστε να παρατηρήσει ένα πανέμορφο ελάφι…

Και ξαφνικά μια σφαίρα καρφώνεται σε ένα δέντρο που βρίσκεται μερικά μόλις εκατοστά δίπλα από το κεφάλι του…

Στο τέλος ο Lucas ποτέ του δεν βλέπει τον άντρα (?) που σημάδεψε και πυροβόλησε προς το μέρος του. Ο ήλιος που ανέτειλε τον ‘ έκρυψε‘ αλλά και πάλι αυτή η εξέλιξη δεν έχει καμία μα καμία σημασία.

Βλέπεις αυτή είναι η στιγμή που ο νηπιαγωγός συνειδητοποιεί , ή ξεκαθαρίζει μέσα του, ένα ακλόνητο γεγονός :

Όσοι συμπολίτες του και αν τον πίστεψαν, όσα δικαστήρια και αν τον κρίνουν αθώο στο τέλος πάντοτε θα κουβαλά επάνω του το στίγμα. Για ορισμένους ανθρώπους ο Lucas πάντοτε θα είναι ‘ ένοχος’ και δακτυλοδεικτούμενος επειδή πολύ απλά ορισμένοι άνθρωποι νιώθουν την ανάγκη να φανούν σαν ‘ ηθικοί ήρωες’ στήνοντας κάποιο ‘ κυνήγι μαγισσών’.

Πάντως υπάρχει και μια θεωρία ότι αυτή η τελευταία σκηνή είναι μια φαντασίωση που την πλάθει ο ίδιος ο Lucas μέσα στο μυαλό του καθώς αδυνατεί να πιστέψει ότι οι συνάνθρωποι του θα τον αποδεχτούν ξανά ως τον άνθρωπο που γνώριζαν πριν από το περιστατικό.

Όμως το αν τελικά ο πυροβολισμός αυτός υπήρξε ή όχι στο φινάλε επίσης δεν έχει καμία σημασία καθώς δεν αλλάζει το γεγονός ότι από εδώ και στο εξής ο Lucas δεν θα μπορεί να κυκλοφορεί στην πόλη του χωρίς να έχει μονίμως κάποιο βλέμμα καρφωμένο επάνω του ή χωρίς να έχει συνεχώς ανοιχτά τα δικά του τα μάτια να αναζητούν πιθανούς ‘κινδύνους’…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: