Bring Me The Head of Alfredo Garcia : Ένα κομμένο και σάπιο κεφάλι ως σύμβολο εμμονής αλλά και ρομαντισμού…

by Αντρέι Κοτσεργκίν

Ένας Μεξικανός πατριάρχης και ηγέτης καρτέλ βάζει τους μπράβους του να σπάσουν το χέρι της εγκύου κόρης του.

Αμέσως μετά δίνει την διαταγή :

‘Bring Me The Head of Alfrredo Garcia.’

Όταν μια ταινία ξεκινά με κάτι αμείλικτους Μπάσταρδους να σπάνε το χέρι μιας εγκύου το ξέρεις ότι θα φέρει την υπογραφή του Sam Peckinpah

Μια γνήσια ιστορία τιμής, εκδίκησης, στυγνού τυχοδιωκτισμού αλλά και ενός προβληματικού έρωτα τοποθετημένα σε έναν κόσμο που ελίσσεται ανάμεσα στο νεο-γουέστερν , το νουάρ, την μαύρη κωμωδία , την τραγωδία αλλά και το ερωτικό και υπαρξιακό δράμα…

Όλα αυτά είναι το Bring Me The Head of Alfredo Garcia και ίσως ακόμη περισσότερα.

Στο φιλμ αυτό , του 1974, δεν υπάρχουν ούτε ‘ ήρωες‘ ούτε ‘καλοί‘. Υπάρχουν μονάχα Καθάρματα που επιθυμούν να πλουτίσουν φέρνοντας στο μεγαλύτερο Κάθαρμα / εργοδότη τους το πολυπόθητο ‘τρόπαιο‘ του. Ο άντρας που γνωρίζουμε μονάχα ως El Jefe επιθυμεί διακαώς να πιάσει στα χέρια του το κεφάλι εκείνου που ‘ ατίμασε‘ την έφηβη κόρη του. Στην πραγματικότητα είναι ξεκάθαρο ότι ο πατριάρχης δίνει δεκάρα μονάχα για την υπεράσπιση της δικής του ‘τιμής’ και καμία αγάπη δεν έχει απέναντι στην κόρη του. Και για να αποκτήσει το κεφάλι που επιθυμεί σαν τρελός θα επικηρύξει τον κρυφό εραστή Alfredo Garcia με ένα εκατομμύριο δολάρια.

Ένα ποσό που είναι αρκετά μεγάλο ώστε να τραβήξει την προσοχή ακόμη και εκείνων των ‘ κυνηγών κεφαλών‘ που ζούνε μίλια μακριά από το Μεξικό, όπου εκτυλίσσεται η υπόθεση της ταινίας…

‘You guys are definitely on my shit list!’

Όταν έχεις μια ιστορία που κατακλύζεται , κυρίως, από κάθε λογής Καθάρματα τότε αναπόφευκτα ‘ ήρωας‘ κρίνεται εκείνος ο άντρας που θα φαντάζει λιγότερο ‘ Μπάσταρδος‘ σε σχέση με όλους τους υπόλοιπους.

Και στο Bring Me The Head… o εμβληματικός Warren Oates μας δίνει ακριβώς έναν τέτοιο τύπο.

Ο Oates χτίζει μαεστρικά έναν αντιήρωα που κινείται ανάμεσα στο ‘βρώμικογουέστερν και το macho νουάρ ύφος και που διακρίνεται από μια διττή φύση. Ο ‘Bennie‘ είναι ένας πιανίστας , με σκιερό παρελθόν, που καταλήγει να φυτοζωεί σε ένα κωλόμπαρο του Μεξικό όπου και παίζει τις μουσικές του ώστε να βγάλει κάνα μεροκάματο. Όταν όμως δυο μυστηριώδεις και λευκοί άντρες τον προσεγγίζουν και του ζητούν πληροφορίες γύρω από το πρόσωπο του Alfredo Garcia o Bennie αρχίζει να μυρίζεται την μπίζνα που θα του εξασφαλίσει την εκπλήρωση της δικής του μεγαλύτερης επιθυμίας :

Την επιστροφή του στην Αμερική…

‘Listen. The church cuts off the feet, fingers, any other goddamn thing from the saints, don’t they? Well, what the hell? Alfredo’s our saint. He’s the saint of our money, and I’m gonna borrow a piece of him.’

Με την σκέψη του χρήματος να στριφογυρίζει συνεχώς στο μυαλό του ο μουσικός ψεύδεται στους ξένους λέγοντας τους ότι δεν έχει ιδέα ποίος είναι ο Alfredo Garcia. Στην πραγματικότητα ολόκληρο το κωλόμπαρο γνωρίζει το συγκεκριμένο όνομα όμως κανείς εκεί μέσα δεν φαίνεται να γνωρίζει το που ακριβώς βρίσκεται ο Alfredo.

Όμως να που ο Bennie έχει το ατού ενός ‘ μεσάζοντα‘ . Η κοπέλα του Bennie , η πληθωρική Elita , του εξομολογείται ότι στο πρόσφατο παρελθόν τον απάτησε με τον άντρα που εκείνος αναζητά. Ο Bennie τα παίρνει στο κρανίο όμως ύστερα από ένα βίαιο ξέσπασμα του αποφασίζει να δώσει , προσωρινά, τόπο στην οργή.

Αυτό συμβαίνει για δυο λόγους :

A. O Bennie επιθυμεί διακαώς να βρει τον Alfredo και η Elita είναι ο μοναδικός άνθρωπος σε ολόκληρο το Μεξικό που γνωρίζει το που ακριβώς βρίσκεται ο Alfredo.

B. Παρά την απιστία της ο πιανίστας παραμένει σφόδρα ερωτευμένος με την Elita.

Η Elita αποκαλύπτει στον Bennie ότι ο Alfredo είναι νεκρός και ότι πριν από μια βδομάδα έγινε η κηδεία του , στο χωριό όπου ο τελευταίος γεννήθηκε. Μιας και όμως ο El Jefe επιθυμεί μονάχα ‘ το κεφάλι’ του Alfredo Garcia o Bennie δεν πτοείται στο άκουσμα της είδησης.

Και κάπως έτσι οι Bennie και Elita επιβιβάζονται σε ένα αμάξι και κινούν να βρουν τον τάφο του Alfredo Garcia…

To φιλμ του Sam Peckinpah είναι ακριβώς αυτό που δηλώνει ο τίτλος του. Μια ιστορία γύρω από μια χούφτα τυχοδιώκτες που αναζητούν ένα κεφάλι ‘τρόπαιο‘. Να όμως που κατά την διάρκεια της διαδρομής ο σκηνοθέτης προσθέτει στην ιστορία του και έξτρα στρώσεις βάθους…

Η ταινία αυτή είναι ένα βίαιο και σκληρό νεο-γουέστερν. Το πιστολίδι , το ξύλο, τα σκληρά λόγια και οι πράξεις το κατακλύζουν και το καθιστούν μια εμπειρία για γερά στομάχια. Ο Peckinpah ανέκαθεν αποτελούσε έναν από τους σπουδαιότερους μάστορες της βίας και του φονικού. Και το Bring Me The Head…μας προσφέρει απλόχερα και τα δυο. Πρόσθεσε στην εξίσωση και την ανθρώπινη απληστία και έχεις μια γερή εικόνα του πως λειτουργεί αυτή η ταινία.

Καθώς όμως η ιστορία προχωρά μπροστά κάνει την εμφάνιση του και ένα εντελώς απρόσμενο στοιχείο :

Το ρομάντζο.

Το Bring Me The Head… είναι ένα ‘κρυφό Love Story το οποίο εκτυλίσσεται σε έναν τόπο και χρόνο που δεν φαίνεται να προσφέρεται για ρομάντζα και έρωτες. Το Μεξικό του Peckinpah είναι ένα μέρος υπέρμετρα αμείλικτο και βίαιο. Ένα μέρος όπου όλοι φαίνεται να επιζητούν το χρήμα που θα τους ‘λυτρώσει‘ από την μιζέρια και την ταλαιπωρία της φτώχειας και της ρουτίνας.

Ένα μέρος όπου εκεί που ξαφνικά να την αράζεις κάτω από την σκιά ενός δέντρου, μαζί με ένα μπουκάλι τεκίλα και την γυναίκα που αγαπάς, ξαφνικά μπορεί να σκάσει μύτη ένας μηχανόβιος Kris Kristofferson και να διεκδικήσει για την πάρτη του όλα όσα κατέχεις…

Να όμως που παρά το επάγγελμα του, που συνήθως υποδηλώνει μια ευαίσθητη φύση, ο Bennie αποδεικνύεται ένας εξαιρετικά μεθοδικός, ευρηματικός αλλά και ικανός ‘Μπάσταρδος‘.

Ο άντρας αυτός στο παρελθόν υπηρέτησε στον Αμερικάνικο στρατό και κατέχει το ‘σετ δεξιοτήτων‘ που μπορεί να του εξασφαλίσει το κεφάλι του Alfredo Garcia. Ένα ‘τρόπαιο‘ που το αναζητούν αρκετά Καθάρματα του υποκόσμου.

Με κάθε βήμα που κάνει πιο κοντά στον στόχο του ο μουσικός φαίνεται να εξελίσσεται ολοένα και περισσότερο σε ένα ‘Κτήνος‘. Αυτή η εξέλιξη θα έρθει σε άμεση κόντρα με την άλλη πλευρά του, εκείνη του πληγωμένου αλλά και αφοσιωμένου εραστή.

Η αναζήτηση ενός κεφαλιού σύντομα θα οδηγήσει αυτόν τον τυχοδιώκτη σε ένα υπαρξιακό αδιέξοδο, καθώς θα κληθεί να κάνει μια αδιανόητη επιλογή ανάμεσα στο ‘ τρόπαιο’ που θα του επιφέρει χρήμα και στην γυναίκα που αγαπά.

Ο Bennie κάνει το μοιραίο λάθος να πείσει τον εαυτό του ότι μπορεί να έχει και τα δυο. Όμως στις ιστορίες του Peckinpah αυτού του είδους τα όνειρα και οι φιλοδοξίες τις περισσότερες φορές καταλήγουν σε μια ολέθρια πλάνη…

Ο Bennie θα κάνει τις επιλογές του και αυτές θα του εξασφαλίσουν το κομμένο κεφάλι ενός νεκρού εραστή. Παρά τους , όποιους, ηθικούς ενδοιασμούς του ο πιανίστας ξεθάβει την σωρό ενός άντρα και την βεβηλώνει. Και σε μια χώρα που τιμά τους νεκρούς της όσο καμία άλλη τέτοιες πράξεις ύβρις δεν γίνεται να μείνουν ατιμώρητες…

Σύντομα το ‘ τρόπαιο’ διαστρεβλώνεται για τον αντιήρωα μας σε κάτι που μοιάζει με ‘ Κατάρα‘. Όταν εκείνος συνειδητοποιεί το πόσο μεγάλος μπελάς μπορεί να γίνει ένα κομμένο κεφάλι, αλλά και το πόσο ‘χαμηλά‘ έπεσε ώστε να το αποκτήσει, το Bring Me The Head… από ένα σκληροτράχηλο νεο-γουέστερν μοιάζει να μεταμορφώνεται σε ένα παρανοϊκό δράμα που βάζει τον θεατή να παρακολουθεί τον αντιήρωα να κάνει την κατάβαση του σε μια φριχτή υπαρξιακή Κόλαση.

Ο Warren Oates είναι πραγματικά σπουδαίος εδώ. Αποδίδει την διττότητα του χαρακτήρα του με ανεπανάληπτο τρόπο. Από την μια ζέχνει από απληστία, εμμονές , σκληράδα και τεκίλα όμως στον αντίποδα μας δείχνει ψήγματα ενός νου που κρύβει μέσα του μια αίσθηση ηθικής και μιας καρδιάς που έχει την ικανότητα να αγαπήσει.

Η χημεία που χτίζεται ανάμεσα στον Oates και την συμπρωταγωνίστρια του Isela Vega είναι εκείνο το συστατικό που σε κάνει να επενδύσεις συναισθηματικά σε αυτή την ιστορία. Η σχέση τους είναι προβληματική , θλιμμένη αλλά ταυτόχρονα και όμορφη. Και η σχέση αυτή θα δοκιμαστεί με τους χειρότερους τρόπους κάπου στις ερημιές του Μεξικού.

Σκηνοθετικά ο Peckinpah προφανώς και διαπρέπει στις σεκάνς βίας και φονικού. Τα γυρίσματα έγιναν, προφανώς, στο Μεξικό. Το κωλόμπαρο όπου κάνουμε την πρώτη μας γνωριμία με τον αντιήρωα στην πραγματικότητα άνηκε σε έναν Μεξικανό που οι ντόπιοι τον περιέγραψαν στον σκηνοθέτη ως έναν άντρα ‘ με κακή φήμη‘. Τόσο κακή που στην πόλη ψιθυρίζονταν ότι αυτός ο τύπος κάποτε σκότωσε την ίδια του την γυναίκα. Ακούγοντας αυτή την εξιστόρηση ο Peckinpah το ήξερε ότι είχε βρει επιτέλους το ιδανικό μέρος για τα γυρίσματα του.

Η απόδοση των χαρακτήρων είναι υποδειγματική. Στην τελική το χτίσιμο αντιηρώων και Καθαρμάτων ανέκαθεν ήταν το ‘ψωμί‘ του. Το σενάριο είναι απλό και σταράτο όμως κατά καιρούς παίρνει και μερικές εξαιρετικά σύνθετες στροφές. Θα μπορούσα να χαρακτηρίσω αυτή την ταινία ως μια υπαρξιακή κρίση μέσα από έναν καταιγισμό σφαιρών και φονικών.

Το φιλμ αυτό δεν απέκτησε μονάχα μια Cult σφραγίδα / παράσημο αλλά κατά καιρούς έχει εξυμνηθεί από σκηνοθέτες και κινηματογραφιστές όπως είναι οι  David Lynch ,Richard Linklater και Roger Deakins. Μάλιστα ο τελευταίος το έχρισε ως ύψιστη επιρροή επάνω στον τρόπο που κινηματογράφησε το No Country for Old Men ! Από την πλευρά του ο ίδιος ο Peckinpah δήλωσε ότι αυτή είναι η πιο ‘ολοκληρωμένη’ ταινία του μιας και εδώ επιτέλους είχε μια απόλυτη δημιουργική ελευθερία.

H πρώτη δεκαετία της σπουδαίας καριέρας του Sam Peckinpah ήταν εξ’ολοκλήρου αφιερωμένη στο γουέστερν είδος. Δεν το υπηρέτησε απλά αλλά το εξέλιξε στο επόμενο επίπεδο. Μέσα από ένα , φαινομενικά, ‘περιορισμένο και ευθύ‘ κινηματογραφικό είδος κατόρθωσε να εξετάσει και να αναπτύξει θεματολογίες που σχετίζονταν με την εκδίκηση , την εμμονή και την μοναξιά. Μας χάρισε αντιήρωες macho και σκληρούς αλλά πάντοτε μέσα τους διακρίνονταν και μια καλά κρυμμένη ανθρωπιά και πολυπλοκότητα. Και οι αντιήρωες αυτοί καλούνταν να ζήσουν σε κόσμους που ήταν ταραχώδεις και μαστίζονταν από ιστορικές αλλαγές. Με την μετάβαση του σε πιο σύγχρονες εποχές ο σκηνοθέτης όχι μόνο μπόρεσε να διατηρήσει το σκληρό και άπληστο σήμα κατατεθέν ύφος του αλλά του δόθηκε και η ευκαιρία να μπει πιο βαθιά στην ψυχοσύνθεση των προβληματικών και βίαιων ‘ ηρώων‘ του. Πλέον κάθε σφαίρα, κάθε φονικό και κάθε βιασμός μεταφράζονταν και σε μια ψυχολογική μελέτη των προβληματικών αντρών που πρωταγωνιστούσαν στις ιστορίες του. Από την άλλη πάλι δεν δίσταζε να μελετήσει και γυναικείους χαρακτήρες μέσα από εξίσου σκληρές και φριχτές μεθόδους. Πραγματικά σήμερα αδυνατώ να φανταστώ το machismo , την ασχήμια και την σκληράδα των ταινιών του Peckinpah να βρίσκουν τον δρόμο τους εύκολα προς τις σκοτεινές αίθουσες. Πλέον μονάχα σκηνοθέτες όπως ο Craig S.Zahler έχουν τα αρχίδια να κινηθούν προς τέτοιες ‘αμφιλεγόμενες‘ κατευθύνσεις. Σήμερα οι δημιουργοί που τολμούν να καταγράψουν τους ανήθικους και σκληρούς βίους άπληστων και υπέρμετρα βίαιων αντρών για πολλούς κρίνονται ως ‘κόκκινο πανί‘.

Και να όμως που εδώ έχουμε το παράδοξο να έχουμε έναν σκηνοθέτη που ενώ έμεινε στην ιστορία ως ένας μαέστρος της κινηματογραφικής βίας στο τέλος να μας κερδίζει με τον απρόσμενο ρομαντισμό που επιδεικνύει…

‘There ain’t nothing sacred about a hole in the ground or the man that’s in it. Or you. Or me.’

Το Μεξικό ανέκαθεν αποτελούσε το αγαπημένο ‘πεδίο μάχης’ του συγκεκριμένου σκηνοθέτη. Οι ιστορίες σφαγής και φρίκης που μας έχει δώσει ο Peckinpah σε αυτόν τον καυτό ,ταλαίπωρο και πάντοτε σκονισμένο τόπο έχουν αφήσει το στίγμα τους στο σινεμά. Στο Bring Me The Head… o Sam Peckinpah για ακόμη μια φορά παρουσιάζει το Μεξικό ως έναν τόπο γεμάτο με βίαιους και προβληματικούς άντρες. Είναι ένα μέρος όπου τα φονικά και οι βιασμοί, ο αλκοολισμός και η κακοποίηση κάνουν την εμφάνιση τους σε κάθε γωνιά του.

Και όμως παράλληλα το φιλμ αυτό λειτουργεί και ως μια ιδανική εξύμνηση αυτού του τόπου. Ναι το Μεξικό του Sam Peckinpah είναι τις περισσότερες φορές ανελέητο και σκληρό και να που παρόλα αυτά δεν παύει να αποτελεί και ένα μέρος όπου οι ταλαίπωροι κάτοικοι του αρνούνται πεισματικά να πουλήσουν τις ψυχές και την κληρονομιά τους. Στο Μεξικό του Peckinpah υπάρχουν και εκείνοι που θα αντισταθούν σθεναρά στην απληστία, εκείνοι που θα αγνοήσουν όλη την μακαβριότητα που διαδραματίζονται γύρω τους και θα προτιμήσουν να τιμήσουν τόσο την ζωή όσο και τον θάνατο μέσα από τα τραγούδια και τις παραδόσεις τους.

Στο Bring Me The Head of Alfredo Garcia ο αντιήρωας των Sam Peckinpah και Warren Oates ξεκινά την αναζήτηση του ως ένας στυγνός οπορτουνιστής. Πιάνοντας για πρώτη φορά στα χέρια του το κεφάλι ενός νεκρού αυτομάτως καταδικάζει τον εαυτό του . Αρχίζει να περιπλανιέται σε μια καυτή ‘Κόλαση‘. Και καθώς η ζέστη αυτής της ‘Κόλασης‘ αποσυνθέτει σταδιακά το κεφάλι του Alfredo Garcia μας δίνεται η εντύπωση ότι μαζί τους ‘σαπίζουν‘ η καρδιά , η ψυχή και το μυαλό του αντιήρωα…

Στο φινάλε όμως ο Bennie μας δείχνει ότι αν και Μπάσταρδος έμαθε και κάτι από τους , λιγοστούς, τίμιους και αξιέπαινους ανθρώπους της χώρας που τον φιλοξενεί αλλά και από την γυναίκα που γνώρισε σε αυτόν τον ξένο τόπο. Αποφασίζει να παλέψει ώστε να διασώσει ότι απέμεινε από την ηθική και την τιμή του. Θα υπερασπιστεί την πολύτιμη ανάμνηση ενός έρωτα που έληξε απότομα και αποτρόπαια.

Αλλά στα σύμπαντα που έπλαθε ο Sam Peckinpah τέτοιες ‘μάχες‘ μπορούσαν να δοθούν μονάχα μέσα από πράξεις απαράμιλλης βίας…

Στο Bring Me The Head of Alfredo Garcia o σπουδαίος Sam Peckinpah εξυμνεί τον ρομαντισμό επιστρατεύοντας τις μεθόδους που τον κατέταξαν ως έναν από τους κορυφαίους και πιο επιδραστικούς σκηνοθέτες του σινεμά των 60s και 70s :

Πιστόλια , χατζάρες, σκληρά λόγια και πράξεις αλλά και Καθάρματα που κάποια από αυτά είναι εντελώς αδίστακτα ενώ ορισμένα πάλι ίσως να διατηρούν μέσα τους έναν κώδικά τιμής και μια καρδιά που έχει χώρο για ανθρώπινα συναισθήματα.

Εδώ ο Peckinpah υπογράφει ένα γράμμα σκληρής αγάπης στο Μεξικό σφυρηλατώντας μιας εργαρα υπέρμετρα βίαιη και σκληρή αλλά και απρόσμενα δραματική και ρομαντική . Μέσα από την μισανθρωπία ο Peckinpah μας θυμίζει ότι πολυτιμότερο πράγμα από τον έρωτα και την αγάπη δεν υπάρχει επάνω σε αυτόν τον κόσμο. Μονάχα που όταν θα το καταλάβουμε αυτό θα είναι πλέον αργά.

Στο τέλος θα είμαστε τόσο εμμονικά προσηλωμένοι στο να βρούμε “το κεφάλι του Alfredo Garcia” που θα καταλήξουμε να χάσουμε εκείνα που πραγματικά τα είχαμε ανάγκη.

Υ.Γ. Για την Κατερίνα. Ελπίζω να μην χάσουμε τον δρόμο μας αναζητώντας ‘κεφάλια’.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: