PHANTASM : Μπορείς να αποδράσεις από την πελώρια σκιά του The Tall Man?

By Αντρέι Κοτσεργκίν

“The funeral is about to begin, sir. “

Από μικρό παιδί ο Don Coscarelli είχε ένα απωθημένο :

Να συνθέσει μια ταινία τρόμου που θα ήταν τρομαχτική σε ολόκληρη την διάρκεια της και όχι μονάχα στις τριλεπτες σκηνές που παρουσίαζαν τα τρέιλερ των ταινιών του είδους.

Και κάπως έτσι το 1979, και ύστερα από πολύ μόχθο, εμφανίστηκε το PHANTASM, ένα sci~fi / Horror φιλμ που τρομοκρατησε το κοινό όχι μονάχα με τα jump scares και την μεταφυσική ατμόσφαιρα του αλλά και μέσα από μια εξαιρετικά θνητή αλληγορία.

Βέβαια έπαιξε σημαντικό ρόλο και η παρουσία ενός θηριώδη και εμφανισιακά αλλόκοτου άντρα.

Ο άντρας αυτός έμελλε να μείνει γνωστός στην ιστορία του σινεμά τρόμου και επιστημονικής φαντασίας ως “The Tall Man“…

Στο PHANTASM o Coscarelli μας βούτηξε σε έναν, σχεδόν, Λοβκραφτιανο τρόμο, μια απειλή που φαινομενικά έρχεται από κόσμους που η ανθρωπότητα δεν τολμά ούτε καν να διανοηθεί την ύπαρξη τους. Αρκεί μια κλεφτή ματιά σε αυτούς ώστε να τρελάνει ακόμη και τον πιο δυνατό ανθρώπινο νου…

Και όμως να που τελικά ο τρόμος αυτός δεν αποκλείεται να πηγάζει μέσα από ένα ταραγμένο θνητο μυαλό και την φαντασία ενός πληγωμένου αγοριού.

Όταν είσαι νέος σπανίως θα ονειρευτείς τον θάνατο. Η προσοχή σου είναι στραμμένη αποκλειστικά στις, φαινομενικά, ατελείωτες πιθανότητες που ξεδιπλώνει το αύριο μπροστά σου.

Αν είσαι τυχερός φυσικά…

Ήρωας του PHANTASM είναι ένα νεαρό αγόρι που μπλέκεται σε μια αδιανόητη και τρομαχτική περιπέτεια ύστερα από την επίσκεψη του σε ένα νεκροταφείο. Ένα παράξενο και ύποπτο περιστατικό θα σπρώξει τον νεαρό σε μια αναζήτηση η οποία στην πορεία της θα τον οδηγήσει ακόμη μέχρι και τις πύλες ενός νέου Γαλαξία!

Φυσικά σε κάθε περιπέτεια συναντάμε και έναν “δράκο” του οποίου η αποστολή είναι να αποτρέψει τον πεισματάρη και γενναίο “ιππότη” από το να βρει και να διεκδικήσει εκείνο που επιθυμεί περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.

Βλέποντας τον, χλωμό και βλοσυρο, Angus Scrimm να απλώνεται σαν πελώρια σκιά επάνω από τον πιτσιρικά ήρωα του PHANTASM και στοιχειωνοντας κάθε του βήμα, ως θεατής θα εύχεσαι ο μικρός να βρισκόταν όντως αντιμέτωπος με κάποιον δράκο.

Έτσι ίσως να είχε περισσότερες πιθανότητες να του ξεφύγει…

Ο Scrimm μπορεί αρχικά να μοιάζει να πατάει, με τα αφύσικα μεγάλα πόδια του, επάνω στο αρχέτυπο του ανατριχιαστικου “νεκροθάφτη” όμως χάρη στην, σχεδόν απόκοσμη, παρουσία του και στο πανύψηλο κορμί του κατόρθωσε να δώσει στο σινεμά τρόμου έναν από τους μεγαλύτερους Villains του.

Κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Από τα χέρια του που μοιάζουν με ταναλιες μέχρι και τον τρόπο που εκφέρει την λέξη “Boy” ο The Tall Man φαντάζει ως η ενσάρκωση του πιο τρομερού εφιάλτη. Ένας εφιάλτης που τρομοκρατεί όχι μονάχα παιδιά αλλά και ενήλικες.

Ο τρόμος αλλά και η γοητεία που εκπέμπει ο The Tall Man ως Κακός δεν οφείλεται μονάχα στην παρουσία του Angus Scrimm. Ο Coscarelli ντύνει αυτόν τον χαρακτήρα όχι μόνο με το μαύρο κοστούμι που αρμόζει στα μέτρα ενός “Χάρου” αλλά και με μια μυθολογία η οποία καθώς εκτυλίσσεται η ιστορία αποκτά εξωκοσμικες διαστάσεις.

Η σεκάνς όπου οι ήρωες του PHANTASM τολμούν να ρίξουν μια ματιά στον κόσμο που μας ξέρασε τον The Tall Man πέρα από σκέτη ΑΝΑΤΡΙΧΙΛΑ αποτελεί μέχρι και σήμερα υπόδειγμα για το πως στήνεις μεγάλες κινηματογραφικες μυθολογίες και σύμπαντα ακόμη και όταν η τσέπες σου είναι “άδειες“!

Γύρω στα 300 χιλιάρικα.

Τόσο υπολογίζει ο Coscarelli το μπάτζετ της ταινίας του. Για να μπορέσει να γυρίσει το φιλμ ο σκηνοθέτης ακολούθησε φουλ indie και “do it yourself” τακτικές και πρακτικές. Πέραν της σκηνοθεσίας ανέλαβε εξολοκλήρου χρέη κάμεραμαν και editor. Έγραψε το σενάριο έχοντας ως έμπνευση το βιβλίο Something Wicked This Way Comes του Ed Bradbury (του οποίου απέτυχε να εξασφαλίσει τα δικαιώματα) και παντρεύοντας το με τα δικά του όνειρα / εφιάλτες.

Στην παραγωγή τσονταρε τα μέγιστα και ο προσωπικός του κύκλος. Ο πατέρας του επένδυσε ένα σεβαστό πόσο στην ταινία, η μάνα του σχεδίασε αρκετά από τα ειδικά εφέ, τα κοστούμια και το μακιγιάζ ενώ ορισμένοι από τους ηθοποιούς ήταν φίλοι του. Για να γλιτώσει μερικά έξοδα ο Coscarelli φρόντιζε να νοικιάζει τον εξοπλισμό του τις Παρασκευές και να τον επιστρέφει την Δευτέρα ώστε να εξασφαλίσει μια δωρεάν ημέρα γυρισμάτων.

Αλλά ο πιο καθοριστικός παράγοντας πίσω από την επιτυχία μιας τόσο low budget ταινίας υπήρξαν η φαντασία και η μαστορια του σκηνοθέτη της.

Εδώ ο Coscarelli χτίζει ένα ανατριχιαστικο “μαυσωλείο” επιστρατευοντας γυψοσανιδες και χαρτονια και σου δίνει την μεγάλη εικόνα ενός εξωγήινου κόσμου χάρη σε… μερικά βαρέλια! Σε αυτό το φιλμ ακόμη και τα “κλισέ” σκηνικά τρόμου, όπως πχ ένα νεκροταφείο, στην πορεία αποκτούν εξωπραγματικες διαστάσεις και μια εντελώς διαφορετική σημασία.

Για να κάνει τον, ήδη θηριώδη, Scrimm να φαντάζει ακόμη πιο τεράστιος και απειλητικός ο σκηνοθέτης φρόντιζε να τον ντύσει με ένα κοστούμι μερικά νούμερα μικρότερο. Προφανώς λόγω της απειρίας, τόσο του crew όσο και του cast, δεν έλειψαν τα επαγγελματικά ατυχήματα.

Στο PHANTASM ο Don Coscarelli ξεδιπλώνει μια ατμόσφαιρα που είναι γεμάτη σασπένς. Το φιλμ του είναι αλλόκοτο, τρομαχτικό αλλά ταυτόχρονα μυσταγωγικο και ελκυστικό. Μοιάζει να πατάει στις διδαχές και την αισθητική του Giallo σινεμά και σκηνοθετών τύπου Dario Argento. Στο χτίσιμο μιας τέτοιας ατμόσφαιρας, πέραν των σκηνικών και των φωτισμων, συμβάλει τα μέγιστα και το Synth Soundtrack των Fred Myrow και Malcolm Seagrave, που πατάει στις συνθέσεις των θρυλικών GOBLIN.

Στον αντίποδα όμως το PHANTASM είναι και μια ταινία άκρως διασκεδαστικη και καμμένη. Ο Coscarelli εδώ μαθαίνει τα κόλπα του επαγγέλματος, ανακαλύπτει / διευρύνει το σκηνοθετικό του ύφος αλλά και το διασκεδάζει απόλυτα. Ακριβώς όπως έκανε και ο Sam Raimi την εποχή που γύριζε το πρώτο THE EVIL DEAD.

Η πιο τρανή, και αιματηρή, απόδειξη του πόσο διασκεδαστικο φιλμ είναι το PHANTASM αποτελεί φυσικά εκείνη η αλησμόνητη σκηνή με την “σφαίρα“…

Αυτή η σκηνή παραλίγο να “καταδικάσει” το PHANTASM με ένα X~Rating όμως ευτυχώς ο Coscarelli είχε έναν γνωστό “κονε” που αφού έκανε ένα τηλεφώνημα στην επιτροπή λογοκρισίας κατόρθωσε να εξασφαλίσει στην ταινία ένα “R” με αποτέλεσμα να την απολαύσει μια μεγαλύτερη μερίδα θεατών. Όπως και να χει ο Coscarelli αναγκάστηκε να πετσοκοψει μερικές σκηνές και να μειώσει την διάρκεια της ταινίας, η οποία αρχικά άγγιζε τις τέσσερις ώρες!

Για την ιστορία το PHANTASM βγαίνοντας στις αίθουσες καπαρωσε σχεδόν 20 εκατομμύρια δολάρια. Η ταινία απέκτησε φανατικό cult κοινό και στάτους και αποτέλεσε τεράστια επιρροή για μετέπειτα indie, και όχι μόνο, σκηνοθέτες ενώ επέκτεινε την μυθολογία της μέσα από μια σειρά sequels. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι χωρίς την κληρονομιά που άφησε στο σινεμά τρόμου εδώ ο Coscarelli ποτέ μας δεν θα είχαμε απολαύσει ταινίες όπως το A NIGHTMARE ON ELM STREET. Από την μεριά του ο Angus Scrimm ξεκάθαρα άφησε το creepypasta στίγμα του σε μετέπειτα πλάσματα / Villains, όπως είναι για παράδειγμα ο Slender Man. Ενας ροκ θρύλος λέει ότι ο Lemmy εμπνεύστηκε την κομματάρα Ace of Spades βλέποντας το PHANTASM ενώ την ταινία έχουν τιμήσει αρκετές μπάντες, ανάμεσα τους και οι φοβεροί ENTOMBED.

Για τον δημιουργό του όμως δεν ήταν τα λεφτά και η δόξα που είχαν αξία. Η εικόνα των τρομοκρατημενων θεατών που τιναζονταν από τα καθίσματα τους στην θέα του The Tall Man ήταν η ύψιστη αποζημίωση για τον Don Coscarelli.

Να όμως που η πραγματική δεξιοτεχνία του σκηνοθέτη ίσως δεν εντοπίζεται τόσο στα ευρηματικά πλάνα του και τις indie τακτικές του…

To THE PHANTASM στα τέλη των 70s γραπωσε το κοινό με γνήσιο μεταφυσικό τρόμο. Αλλά η πιο δυνατή στιγμή της ταινίας έχει να κάνει με την ανθρωπιά. Το ποσό πολύτιμη αλλά και εύθραυστη είναι.

Σε ολόκληρη την ταινία ο Coscarelli χτίζει μαεστρικα μια σχέση ανάμεσα στον πιτσιρικά ήρωα με τον μεγαλύτερο αδελφό του. Έχοντας χάσει τους γονείς τους ο πρώτος καταλήγει από νεαρή ηλικία να ταλανιζεται από σκέψεις θνητότητας και απώλειας. Και κάπως έτσι ο μικρός αρχίζει, μέρα και νύχτα, να παρακολουθεί τον μεγάλο του αδελφό. Η σκέψη ότι μπορεί ξαφνικά μια μέρα να χάσει και εκείνον τον στοιχειώνει. Από την πλευρά του ο μεγαλύτερος αδελφός δείχνει να αγανακτει από την αλλοπρόσαλλη και ενοχλητική συμπεριφορά του μικρού. Και όμως ενώ τον βλέπουμε να συνεχίζει να απολαμβάνει την δική του ζωή παίζοντας την fender κιθάρα του , πίνοντας μπύρες, κάνοντας τσαρκες με την αμαξάρα του και ρίχνοντας γκομενες μέσα στο τοπικό μπαρ όταν έρχεται η στιγμή που ο πιτσιρικάς φαίνεται να απειλείται ο μεγάλος αδελφός δεν διστάζει να τα παρατήσει όλα ώστε να τρέξει να τον προστατεύσει.

Οι ηθοποιοί Bill Thornbury και Michael Baldwin χτίζουν μεταξύ τους μια απόλυτα πειστική και όμορφη “αδελφική” χημεία. Ο πρώτος σε ρόλο μεγάλου αδελφού δείχνει απίστευτα Cool και ηρωικός όμως και ο πιτσιρικάς δεν υστερεί! Σε αυτή την ταινία έχουμε έναν γαματο ανήλικο ήρωα που πίνει μπύρες, οδηγάει ένα φοβερό αμάξι και φτιάχνει μέχρι και ένα γάντι / περίστροφο ώστε να διαλύσει μια πόρτα που τον κρατάει φυλακισμένο! Κυρίως όμως είναι ένας χαρακτήρας με βάθος, τραγικότητα αλλά και στοιχεία που μπορείς να τα θαυμάσεις. Ένα παιδί που θα τολμήσει να τα βάλει απέναντι στους ίδιους του τους φόβους.

Στο PHANTASM έχουμε ένα “Dynamic Duo” που συμπληρώνει ιδανικά ο ένας τον άλλον. Παρά την διαφορά ηλικίας κανένας τους δεν υποτιμά τον άλλον. Αντίθετα συνεργάζονται στενά μεταξύ τους ώστε να μπορέσουν να ρίξουν φως επάνω σε ένα θεοσκοτεινο μυστήριο που δείχνει να πλανάται επάνω από την μικρή τους πόλη.

Να όμως που στο φινάλε ο Coscarelli μας δίνει μια, απρόσμενη και τραγική, αποκάλυψη :

Ο μεγάλος αδελφός τελικά δικαίωσε τους εφιάλτες του πιτσιρικά πεθαινοντας σε τροχαίο…

Το πότε και το πως είναι δύο ερωτήματα που δεν απαντώνται ποτέ τους. Ίσως ο μεγάλος αδελφός να μας άφησε λίγο καιρό ύστερα από τα μυστηριώδη γεγονότα της ιστορίας. Μπορεί όμως άραγε και να πέθανε κατά την διάρκεια τους ή ακόμη και… πολύ πριν “συμβούν” αυτά?

Το PHANTASM εκτός από ένα φοβερό φιλμ τρόμου και επιστημονικής φαντασία μπορεί να ερμηνευτεί και ως μια αλληγορία γύρω από τον θάνατο, την απώλεια και το τραύμα.

Το να “έπλασε” ο νεαρός ήρωας της ιστορίας ένα ολόκληρο σενάριο που περιστρέφεται γύρω από έναν φρικαλεο “νεκροθάφτη / φονιά / εξωγήινο ή φάντασμα” μόνο και μόνο ώστε να δικαιολόγησει και να αποδεχτεί τον θάνατο του αδελφού που αγαπούσε είναι κάτι το απόλυτα χειροπιαστό εδώ μέσα.

Το PHANTASM μπορείς να το δεις και να το ερμηνεύσεις με διαφορετικούς τρόπους. Όποιον και αν επιλέξεις θα το απολαύσεις εξίσου.

Για μένα η ταινία αυτή είναι η ενσάρκωση όλου του πόνου και του θρηνου που πηγάζουν από το υποσυνείδητο ενός παιδιού που παλεύει να δώσει μια απάντηση στο “γιατί?” καμιά φορά ο κόσμος μας είναι τόσο σκληρός και άδικος.

Στο PHANTASM του Don Coscarelli ένα αγόρι πασχίζει να κατανοήσει τον θάνατο και στην συνέχεια να ξεφύγει από εκείνον.
Κρίνοντας από το φινάλε μάλλον δεν θα τα καταφέρει ποτέ του…

Αλλά και ποίος από εμάς θα μπορούσε άλλωστε?

Ο Μπουκόφσκι είχε γράψει κάποτε :

Λοιπόν, λέει ο Θάνατος, καθώς έρχεται προς το μέρος μου,
εγώ θα σε πετύχω όπως και να ‘χει
ο, τι κι αν έχεις υπάρξει:
συγγραφέας, ταξιτζής, νταβατζής,
χασάπης, αλεξιπτωτιστής,
εγώ θα σε
πετύχω…
οκέι φίλε, του λέω.
Ας πιούμε μαζί τώρα
καθώς η 1η ώρα γλιστράει στη 2η
ώρα και
μόνο αυτός ξέρει
τη στιγμή, αλλά τον γέλασα:
Πήρα τα 5 γαμημένα μου λεπτά
και πολύ
περισσότερα.

Το να κερδίσεις “πέντε λεπτά” στην αναμέτρηση σου με τον θάνατο είναι κάτι το πραγματικά σπουδαίο.

Στο φινάλε το μόνο που μπορούμε να ονειρευομαστε είναι ότι θα προλάβουμε να ρίξουμε εμείς μερικές “σφαίρες” στον Χάρο πριν εκείνος μας πάρει μαζί του στο καταραμένο μέρος από το οποίο μας έρχεται και ότι θα έχουμε προλάβει να απολαύσουμε το μεγαλύτερο κομμάτι της, όποιας, ζωής μας δίνεται.

Όμως στην τελική δεν είναι τα λόγια του Μπουκόφσκι, και του κάθε θνητού, αυτά που θα κάνουν την διαφορά…

“You play a good game, boy, but the game is finished. Now you die.”

~The Tall Man

Υ. Γ. Στην Κατερίνα. Είμαι πραγματικά ευγνώμων για τα “πέντε λεπτά” που κερδίζουμε μαζί κάθε μέρα.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: