The People Under The Stairs : Μια Horror αλληγορία που αρνήθηκε να μείνει κρυμμένη κάτω από τις σκάλες…

by Αντρέι Κοτσεργκίν

‘They got their fingers into real estate, started making a lot of money taking over people’s homes. The more money they got, the greedier they got. The greedier they got, the crazier they got. ‘

Ο ποιητής Τσάρλς Μπουκόφσκι έγραψε κάποτε ότι το μίσος είναι το μοναδικό πράγμα επάνω σε αυτόν τον κόσμο που διαρκεί για πάντα. Το 1991 o σκηνοθέτης Wes Craven πήρε το μίσος και το εγκλώβισε κάτω από τις σκάλες και μέσα στους τοίχους ενός κολασμένου σπιτιού κάπου στο Λος Άντζελες. Όμως δεν το άφησε να ‘ ουρλιάζει‘ εκεί μέσα ολομόναχο.

Ο Wes φρόντισε να αφήσει για συντροφιά σε αυτό το μίσος και μια άλλη διαχρονική αδυναμία του ανθρώπου :

Την απληστία.

Σήμερα το The People Under The Stairs πέρα από ένα απολαυστικά ανελέητο και σαδιστικό φιλμ τρόμου και μαύρης κωμωδίας παραμένει λαμπρά αλλά και θλιβερά επίκαιρο.

Λαμπρά‘ επειδή όχι μόνο κατόρθωσε να διατηρήσει ακέραια την δύναμη της θεματολογίας και των μηνυμάτων του, τα οποία πέρασαν απαρατήρητα από το κοινό και τους κριτικούς της εποχής του, αλλά και επειδή και τα δυο τους ενισχύθηκαν μέσα από αληθινά γεγονότα και καταστάσεις που στιγμάτισαν την κοινωνία μας.

Και από την άλλη όλο αυτό είναι αρκετά ‘ θλιβερό‘ καθώς εμείς οι ίδιοι , ως άνθρωποι και πολίτες, φροντίζουμε σε καθημερινή βάση να αποδεικνύουμε το πόσο εύστοχος ήταν ο σκηνοθέτης ως προς την σάτιρα και την κριτική του τότε…

Ήρωας του The People… είναι ένας Αφροαμερικανός πιτσιρικάς που οι φίλοι και γνωστοί του τον αποκαλούν ‘Fool‘. Ο μικρός ζει σε ένα από τα χειρότερα γκέτο της ‘ πόλης των Αγγέλων‘ όμως μια μέρα η οικογένεια του βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεωκοπίας και κινδυνεύουν να μείνουν στους δρόμους.

Επάνω στην απελπισία του , και με την ελπίδα να βοηθήσει τους δικούς του, ο ‘Fool‘ δέχεται να συνεργαστεί με δυο διαρρήκτες που σχεδιάζουν να εισβάλουν στο σπίτι μιας εύπορης , λευκής, φαμίλιας που φημολογείται ότι , ανάμεσα σε άλλα πλούτη, έχει στην κατοχή της μια συλλογή από σπάνια, χρυσά και εξαιρετικά πολύτιμα νομίσματα. Αρχικά ο ‘Fool‘ είναι διστακτικός όμως όταν μαθαίνει ότι η ίδια φαμίλια είναι εκείνη που σχεδιάζει να πετάξει τον ίδιο, την μάνα και την αδελφή του στους πέντε δρόμους αποφασίζει να μπει στο κόλπο.

Η ‘ σπείρα‘ μετά από έντονη προσπάθεια μπαίνει στο , απομονωμένο και οχυρωμένο, σπίτι όμως πολύ σύντομα τα μέλη της θα ανακαλύψουν έντρομα ότι πέρα από χρυσάφι η οικία των ‘εκκεντρικώνRobersons κρύβει και άλλα μυστικά πίσω και κάτω από τα θεμέλια της…

Στο ‘ χαρτί ‘ η ιστορία του The People… φάνταζε ως ένα ακόμη φιλμ τρόμου γύρω από ένα ‘ στοιχειωμένο σπίτι’. Και ακριβώς έτσι το εξέλαβαν οι περισσότεροι πίσω στα 90s. Και όμως εδώ ο Wes Craven όχι μόνο έκανε μια αναστροφή προς τις ρίζες του δίνοντας στο κοινό του ξανά σταράτο και μη μεταφυσικό τρόμο αλλά παράλληλα λειτουργεί σαν ένας μεθοδικός αρχιτέκτονας του σινεμά χτίζοντας μια απολαυστικά αιματηρή και παρανοϊκή σάτιρα απέναντι στην αιώνια μάχη των μαχών :

Εκείνη ανάμεσα στους προνομιούχους και την ‘ πλέμπα’ της κοινωνίας μας.

Σε αυτή την ταινία μέσα στο ‘ στοιχειωμένο σπίτι‘ δεν κρύβονται Serial Killers ‘φαντάσματα‘ , ούτε τέρατα ‘ του βάλτου‘. Οι ένοικοι αυτού του σπιτιού είναι πέρα για πέρα θνητοί. Έχουν σάρκα και οστά και πλασάρονται παρουσιάζονται ως εξέχοντα μέλη της κοινωνίας μας.

Οι Robersons μας παρουσιάζονται ως ένα ανδρόγυνο που με τα χρόνια πλούτισε από τα μεσιτικά και συνεχώς μοστράρουν την επιτυχία αλλά και τον πουριτανισμό τους. Φυσικά κάτω από το εξωτερικό αυτό περίβλημα καραδοκεί μια απόλυτη φρίκη

Η κίνηση του Craven να πάρει τους Everett McGill και Wendy Rose ‘ ζεστούς και φρέσκους’ από το τηλεοπτικό Twin Peaks, του David Lynch, ήταν μια πραγματικά λαμπρή ιδέα που στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία. Το ‘ πάντρεμα‘ των δυο ηθοποιών είχε ως αποτέλεσμα να γνωριστούμε με ένα από τα πιο παρανοϊκά , άρρωστα και μοχθηρά ‘ ζευγάρια‘ στην ιστορία του σύγχρονου σινεμά.

Μένοντας πιστός στις διδαχές του ο Wes μας δίνει ένα ανδρόγυνο που κάτω από ένα πέπλο ‘κανονικότητας‘ κρύβει σχεδόν όλη την σαπίλα και τα ελαττώματα της ανθρώπινης φύσης. Απληστία, σαδισμός, μοχθηρία , μέχρι και ξεκάθαρες νύξεις αιμομιξίας βρίσκουμε μέσα στο σπίτι των Robersons.

Ο σκηνοθέτης ανατρέπει όλα μας τα προγνωστικά και τις προσδοκίες καθώς τα ‘ τέρατα‘ της ταινίας του δεν είναι οι χλωμοί και σχεδόν απόκοσμοι άνθρωποι που , όντως, ζουν στο υπόγειο των Robersons , και που τρέφονται με ανθρώπινη σάρκα, αλλά τα πραγματικά ‘τέρατα‘ της ιστορίας είναι το φαινομενικά φυσιολογικό ζευγάρι από πάνω τους και το οποίο ‘ κρύβεται‘ σε κοινή θέα. Μάλιστα πολύ εύστοχα ο σκηνοθέτης ποτέ δεν βαφτίζει το ζεύγος. Εδώ έχουμε απλά τον ‘ Άντρα‘ ή ‘ μπαμπάκα‘ και την ‘ γυναίκα‘ ή ‘ μαμάκα‘. Για τον Craven δεν έχει κάποια αξία ή σημασία το να προσδώσει σε αυτό το κακό ένα όνομα μιας και αυτό το κακό, ή άλλα αντίστοιχα κακά , συναντώνται σε διάφορες περιοχές και εκφάνσεις της κοινωνίας μας με διαφορετικές μορφές , ονόματα και ιδιότητες.

Οι Robersons έχουν γεμίσει ολόκληρο το σπίτι τους με σταυρούς και συνεχώς επικαλούνται το όνομα του μεγαλοδύναμου. ‘Προσεύχονται‘ μέρα και νύχτα σε εκείνον ώστε να εξαγνίσει τον τόπο τους από τους ‘ αμαρτωλούς‘. Και στα δικά τους τα μάτια οι ‘ αμαρτωλοί‘ είναι οι φτωχοί Αφροαμερικανοί που μένουν μόλις μερικά τετράγωνα πιο κάτω από την γειτονία τους. Επί χρόνια ολόκληρα οι Robersons , παρά το άσβεστο μίσος τους, ενοικίαζαν τα , άθλια, διαμερίσματα τους σε αυτούς τους ανθρώπους έχοντας τα μάτια τους αποκλειστικά στο χρήμα. Μόλις όμως τους δόθηκε η ευκαιρία να πουλήσουν τα οικόπεδα τους αλλού προφανώς και δεν τράβηξαν το παραμικρό ζόρι στο να πετάξουν τους ενοικιαστές τους στην άκρη του δρόμου. Οι άνθρωποι αυτοί θα κάνουν τα πάντα για να δείχνουν ‘αξιοσέβαστοι, ηθικοί και φυσιολογικοί‘ εκτός από το να κοιτάξουν πως να απαλλαγούν από τα βίτσια τους ή να προσπαθήσουν να διορθώσουν, ή έστω να ομολογήσουν , τα αμέτρητα εγκλήματα τους και τις αδικίες που διέπραξαν απέναντι στους συνανθρώπους τους. Μάλιστα το ζεύγος απολαμβάνει σε τόσο μεγάλο βαθμό τα βασανιστήρια και τους φόνους που διαπράττει που σε αρκετές στιγμές αυτά φαντάζουν λες και είναι τα ‘προκαταρκτικά‘ τους ή ακόμη και η ‘ κορύφωση‘ μιας σεξουαλικής πράξης ανάμεσα τους. Για την ακρίβεια είναι ότι πιο κοντινό έχει σε ‘ σεξ‘ αυτό το ανδρόγυνο που παρουσιάζουν εξαιρετικά ύποπτες ομοιότητες μεταξύ τους…

Μέσα από τους Robersons o Wes όχι μόνο καυτηριάζει το γεγονός ότι τις περισσότερες φορές η σαπίλα και η διαφθορά της κοινωνίας μας ‘ κρύβεται‘ πίσω από την λευκή μάσκα του ‘ φυσιολογικού‘ , της επιτυχίας και της ‘ ηθικής‘ αλλά εξετάζει με αιχμηρό τρόπο και την διαχρονική πάλη των τάξεων. Παράλληλα αποδεικνύεται και ένας εξαιρετικά ικανός προβοκάτορας του σινεμά.

Σε μια σκηνή μας δείχνει μέσω μιας τηλεόρασης πλάνα από τον βομβαρδισμό της Βαγδάτης από τα Αμερικάνικα στρατεύματα. Εδώ είναι που ο σκηνοθέτης σπρώχνει το κοινό του σε έναν συνειρμό και στο να κάνουμε την σύνδεση ανάμεσα στο ζεύγος των Robersons και σε ένα άλλο ζευγάρι που καθόρισε το κοινωνικοπολιτικό προσκήνιο όχι μόνο της Αμερικής των 80s και ύστερα αλλά και σχεδόν ολόκληρου του πλανήτη :

Τους Ρόναλντ και Νάνσυ Ρήγκαν.

(τεχνικά ο Bush ο πρεσβύτερος πάτησε το κουμπί αλλά ήταν ο ιδανικός συνεχιστής του Ρηγκανισμου.)

Για τον Craven το ‘ πρώτο ζεύγος‘ των Η.Π.Α. μπορεί να παρουσιάζονταν στο κοινό ως μια λαμπερή και ακλόνητη πηγή πουριτανισμού και δικαιοσύνης όμως στην πραγματικότητα δεν ήταν τίποτε περισσότερο παρά δυο κοινοί θνητοί που δεν είχαν τον παραμικρό δισταγμό να διατάξουν τον βομβαρδισμό μιας ολόκληρης χώρας. Οι ” συντηρητικοί” που εδραιωσαν μια πολιτική σκοπιμοτητων και θανάτου και η οποία συνεχίζει ακάθεκτη μέχρι και σήμερα.

Η διεφθαρμένη και αδίστακτη εξουσία πάντοτε θα υπάρχει μέσα στην κοινωνία μας και μέσα από την ιστορία μας θα κάνει κάθε φορά την εμφάνιση της με μια ‘ καθαρή ,γυαλιστερή και γοητευτική‘ μορφή. Στο The People…o Wes Craven φροντίζει να ξεγυμνώσει αυτή την σάπια εξουσία και να μας την δείξει όπως πραγματικά είναι.

Η τουλάχιστον όπως πιστεύει εκείνος ότι είναι αυτή.

Φυσικά ο Wes Craven ανέκαθεν ήταν πρώτα ένας μάστορας του τρόμου και ύστερα ένας ‘ φιλόσοφος‘ ή ‘ κήρυκας‘ του κινηματογράφου και κατά συνέπεια το The People… πρωταρχικά λειτουργεί ως ένα εξαιρετικά στιβαρό και αγωνιώδες φιλμ τρόμου και το οποίο είναι ποτισμένο με κωμωδία και σάτιρα που φαντάζουν πιο ‘ μαύρα‘ και από καυτή πίσσα.

Από την στιγμή που ο μικρός ‘ Fool‘ εισβάλλει και εγκλωβίζεται στο διαολεμένο σπίτι των Robersons η ταινία ζέχνει από κλειστοφοβία , αγωνία και μακαβριότητα. Τα Jump Scares είναι άφθονα και σχεδόν όλα πετυχημένα ενώ και στο κομμάτι του Gore ο σκηνοθέτης επίσης δεν υστερεί. Και όμως το γεγονός ότι η σάτιρα και οι αλληγορίες του Craven ποτέ τους δεν πνίγονται μέσα στο σκοτάδι, το αίμα και τα εντόσθια είναι η πιο τρανή απόδειξη του πόσο σπουδαίος δημιουργός υπήρξε ο Wes Craven.

Η ταινία αυτή είναι ένα ακόμη σπάνιο αλλά και σπουδαίο παράδειγμα το πως οι ‘Horror‘ σκηνοθέτες των 90s μπορούσαν να πάρουν ένα κινηματογραφικό είδος που είχε σταμπαριστεί ως ‘μονοδιάστατο‘ και μέσω αυτού να θίξουν ορισμένα εξαιρετικά κρίσιμα και σύνθετα ζητήματα γύρω από την ιστορία και την κοινωνία μας. Το φιλμ αυτό είναι ίσως ο πλέον άξιος συνοδοιπόρος του CANDYMAN, της ταινίας του Bernard Rose που επίσης στην εποχή της σταμπαρίστηκε ως κάτι το ‘λιγότερο‘ από αυτό που πραγματικά είναι…

Στο φινάλε δεν γίνεται παρά να μην συμφωνήσω με τον σχολιασμό της κοπέλας μου επάνω στην ταινία :

‘ Είναι το Get Out 25 ολόκληρα χρόνια πριν το Get Out. Άσε και που δεν χρειαζόταν το gimmick της εγχείρησης για να λειτουργήσει’.

Και ναι το περίφημο Get Out του Jordan Peele έφτασε μέχρι τα Όσκαρ και να μπήκε στην συνείδηση του σύγχρονου κοινού ως μια ‘καινοτόμα , ευφυής και αιχμηρή ταινία ενάντια στον ρατσισμό’ ενώ στον αντίποδα το φιλμ του Wes Craven για πολλούς έμεινε στην ιστορία ως ‘ μια καλή αλλά και κάπως τρελιάρικη ταινία τρόμου’, και σήμερα άντε να θεωρείται από μερικούς ως ‘Cult‘ , όμως προσωπικά πάντοτε θα βρίσκω τα ‘χτυπήματα‘ του Wes απέναντι στις κοινωνικές, ταξικές και φυλετικές ανισότητες πολύ πιο εύστοχα αλλά και ωμά από εκείνα του συναδέλφου του.

Διάολε εδώ ακόμη και το σπίτι που επέλεξε ως το σκηνικό της φρίκης του ο σκηνοθέτης είχε την δική του ξεχωριστή σημασία :

Στο The People Under The Stairs ο ρατσισμός και το μίσος δεν κρύβονται πίσω από δικαιολογίες. Ακόμη και όταν οι θιασώτες τους προσπαθούν να τα ‘κρύψουν‘ κάτω από τις σκάλες και μέσα από τους τοίχους αυτά απλά δεν γίνεται να χαθούν από τα μάτια μας. Στο τέλος ξεχύνονται, κυριολεκτικά, από κάθε μεριά και παίρνουν την εκδίκηση τους μέσω του μοναδικού τρόπου που τους δίδαξαν οι δυνάστες τους :

Την δεκαετία του 40 το σπίτι αυτό άνηκε στην Butterfly McQueen την ηθοποιό που έπαιξε την καμαριέρα στο κλασσικό και πλέον για ορισμένους ανίδεους “αμφιλεγόμενο” Όσα παίρνει ο Άνεμος Το 1945 οι λευκοί στους οποίους άνηκε τόσο το σπίτι της ηθοποιού όσο και τα σπίτια των υπόλοιπων κατοίκων της περιοχής West Adams του Λος Άντζελες πάσχισαν να εκδιώξουν όλους τους Αφροαμερικανούς νοικάρηδες τους με στόχο να θεσπίσουν μια ‘ φυλετικά σωστή γειτονιά’. Τελικά η συμπρωταγωνιστρια της Butterfly McQueen, Hattie McDaniel , η πρώτη μαύρη ηθοποιός που κέρδισε Όσκαρ , μαζί με τους γείτονες της αντιστάθηκαν σθεναρά σε αυτή την άδικη και παράνομη ‘ έξωση‘ και ενωμένοι κατόρθωσαν να πάνε την υπόθεση στα δικαστήρια και να βγουν νικητές !

Την ωμή και αμείλικτη βία.

Σε αυτή την ταινία δεν υπάρχουν βιτρίνες και δικαιολογίες . Το μόνο που υπάρχει είναι μια αλήθεια τόσο ωμή και άμεση που αντικρίζοντας την δεν γίνεται να την αρνηθούμε χωρίς να φανούμε και οι ίδιοι ‘ τέρατα’ …

Υ.Γ. Κατερίνα δικό σου.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: