CANNIBAL HOLOCAUST : Το πόνημα του Deodato διατηρεί την δυνατή και ωμή του γεύση.

by Αντρέι Κοτσεργκίν

‘Come on, Professor! Let’s be realistic. Who knows anything about the Yacumo civilization? Today, people want sensationalism. The more you rape their senses, the happier they are.’

To CANNIBAL HOLOCAUST πίσω στις αρχές των 80s μπορεί να άφησε το στίγμα του ως μια ‘φριχτή και αποκρουστική‘ ταινία με Κανιβάλους και να δίχασε κοινό και κριτικούς αλλά η δυναμική του πονήματος του σκηνοθέτη Ruggero Deotato επεκτάθηκε αρκετά πιο πέρα.

Όταν ο συμπατριώτης και συνάδελφος του Sergio Leone είδε για πρώτη φορά το φιλμ έσπευσε να στείλει ένα γράμμα στον Deodato , μέσα στο οποίο έγραφε τα εξής :

‘Αγαπητέ Ruggero, μα τι ταινία ! Το δεύτερο μέρος είναι ένα αριστούργημα κινηματογραφικού ρεαλισμού, όμως όλα τα υπόλοιπα φαντάζουν τόσο γνήσια που φοβάμαι ότι όλος ο κόσμος θα τα βάλει μαζί σου…’

Προφανώς και ο Leone θα εκτιμούσε το ‘Guerrilla‘ σκηνοθετικό ύφος και τις τεχνικές του Deotato. Στο CANNIBAL ο Ιταλός σκηνοθέτης έχοντας στην τσέπη του μόλις εκατό χιλιάρικα κατόρθωσε όχι μόνο να συνθέσει μια από τις πιο δημοφιλείς και επιδραστικές Exploitation εργάρες και να θέσει τις βάσεις για τα μετέπειτα ‘found footage‘ φιλμς αλλά παράλληλα ασκεί μια εξαιρετικά αιχμηρή και ωμή κριτική απέναντι στον μοντέρνο κόσμο και την ακόρεστη δίψα του για ‘ακραία‘ ψυχαγωγία. Διόλου τυχαίο κατόρθωμα πάντως μιας και στο παρελθόν ο Deodato είχε διατελέσει βοηθός του άλλου τιτάνα Sergio, στα γυρίσματα του φοβερού DJANGO.

Μια κριτική ίσως υπερβολικά ‘αιχμηρή‘ για ορισμένους επικριτές της…

Ο Leone ήταν απόλυτα εύστοχος και στο δεύτερο σκέλος του γράμματος του μιας και όντως μια τεράστια μερίδα κοινού και κριτικών κατέκρινε το CANNIBAL HOLOCAUST για το σκληρό και gore περιεχόμενο του αλλά και για τις ακόμη πιο σκληρές και gore τεχνικές‘ τις οποίες επιστράτευσε ο σκηνοθέτης ώστε να προσδώσει όλον αυτόν τον ρεαλισμό στην ταινία του.

Η ιστορία του φιλμ περιστρέφεται γύρω από πέντε κινηματογραφιστές που αποφασίζουν να ταξιδέψουν στα άδυτα των τροπικών δασών του Αμαζονίου έχοντας σκοπό να καταγράψουν τις φυλές καννίβαλων που κατοικούν εκεί , στα πλαίσια ενός ντοκιμαντέρ που ετοιμάζουν για μεγάλο τηλεοπτικό δίκτυο.

Από πολύ νωρίς όμως μας γίνεται ξεκάθαρο ότι οι τύποι αυτοί ΔΕΝ έχουν σκοπό απλά να καταγράψουν την ροή των γεγονότων αλλά αντίθετα είναι απόλυτα πρόθυμοι να θέσουν από μόνοι τους ‘τα γεγονότα‘ σε εκκίνηση και να καθορίσουν την έκβαση τους.

Ουσιαστικά οι άνθρωποι αυτοί σκηνοθετούν μια υποτιθέμενη ‘διαμάχη‘ ανάμεσα σε δυο φυλές του Αμαζονίου ώστε να έχουν υλικό για να σφυρηλατηθεί ένα εξαιρετικά σκληρό και ρεαλιστικό ‘ντοκιμαντέρ‘ , το οποίο φυσικά και θα το πουλήσουν έναντι αδράς αμοιβής πίσω στις Η.Π.Α…

Καννιβαλισμός, βιασμός , βασανιστήρια , ακρωτηριασμοί και παλουκώματα …

Και όλα αυτά υπό τις γλυκές μελωδίες του Riz Ortolani.

Το CANNIBAL HOLOCAUST περιλαμβάνει στο ‘found footage‘ υλικό του όλα όσα λιγουρεύεται να δει κανείς σε μια Exploitation ταινία με Καννίβαλους. Μάλιστα το τελικό οπτικό αποτέλεσμα βγήκε τόσο ρεαλιστικό που ύστερα από την πρεμιέρα της ταινίας στο Μιλάνο ο δημιουργός της κατέληξε να κατηγορείται από τις αρχές ότι γύρισε ένα...Snuff φιλμ !

Για να γλιτώσει από τις κατηγορίες περί ανθρωποκτονίας ο Deodato αναγκάστηκε να παρουσιάσει τους ‘νεκρούς‘ ηθοποιούς του μέσα στο δικαστήριο αλλά και να κάνει μια επίδειξη σχετικά με το πως μια σέλα ποδηλάτου , ένας στύλος και ένα κομμάτι ξύλου μπορούν να επιστρατευτούν ώστε να πείσεις το κοινό σου ότι σε μια σκηνή μια γυναίκα όντως καταλήγει επάνω σε ένα παλούκι !

Οι πρωταγωνιστές του φιλμ είχαν υπογράψει ρήτρες που τους απαγόρευαν να κάνουν δημόσιες εμφανίσεις όσο το φιλμ παιζόταν στις αίθουσες. Ο Deodato ήθελε με κάθε τρόπο να πείσει το κοινό ότι όλα όσα έβλεπαν στην ταινία του ήταν ‘αληθινά‘ . Και τα κατάφερε σε μεγάλο βαθμό. Δεν ήταν και λίγοι εκείνοι που πίστεψαν ότι τα πλάνα σε στιλ ‘ντοκιμαντέρ‘ άνηκαν όντως σε κάποιο συνεργείο που σφαγιάστηκε από μια φυλή καννίβαλων σε ένα μέρος του πλανήτη που ελάχιστοι από εμάς θα βρεθούμε κάποτε εκεί.

Όσον αφορά τους ιθαγενείς ‘ηθοποιούς‘ κανείς τους δεν θα μπορούσε να βρεθεί μέσα σε ένα Ιταλιάνικο δικαστήριο ώστε να καταθέσουν. Ο Deodato αφού τους εκμεταλλεύτηκε όπως έκρινε στην συνέχεια τους παράτησε ξανά στην τριτοκοσμική μοίρα τους. Δεν έδινε ποτέ του δεκάρα για τον πολιτισμό , τα έθιμα ή τα προβλήματα διαβίωσης τους. Το μόνο που χρειαζόταν από εκείνους ήταν μερικά πλάνα και ελεύθερη πρόσβαση στην ζούγκλα τους.

Παρά τις αποδείξεις που παρουσίασε ο σκηνοθέτης γύρω από την αθωότητα του το φιλμ του κρίθηκε ‘ανήθικο και χυδαίο‘ με αποτέλεσμα να απαγορευτεί η προβολή του σε αρκετές χώρες και να συμπεριληφθεί στην θρυλική ‘Video Nasties‘ λίστα, δηλαδή την λίστα με τις ταινίες που η κατοχή τους ήταν απαγορευμένη από τον νόμο στην Μεγάλη Βρετανία των 80s

Να όμως που ο Deodato δεν ήταν και εντελώς ‘αθώος‘.

Ναι κανένας από τους ηθοποιούς και τους ιθαγενείς (ελπίζω τουλάχιστον…) που συμμετείχαν στην ταινία του δεν σφαγιάστηκε στον βωμό της καλλιτεχνικής και εμπορικής καταξίωσης. Όμως το ίδιο ΔΕΝ μπορεί να ειπωθεί και για ορισμένα εξαιρετικά άτυχα ζώα και ερπετά που τα βλέπουμε να μακελεύονται με σκληρούς και επίπονους τρόπους στην διάρκεια της ταινίας.

Ειδικά η σκηνή όπου το συνεργείο κατακρεουργεί μια τεράστια χελώνα είναι κάτι που θα το κουβαλάς μαζί σου για αρκετό καιρό μετά την προβολή του φιλμ …

Κάπου εδώ συναντάμε και μια σκληρή ειρωνεία που διακρίνει το πόνημα του Deodato.

‘We’re Getting an Oscar For This !’

Παρά τον τίτλο του φιλμ και τις πρώτες εντυπώσεις οι αληθινοί ‘καννίβαλοι’ του CANNIBAL HOLOCAUST είναι οι τέσσερις Αμερικανοί που μια μέρα εισβάλλουν στον εξωτικό αλλά και πρωτόγονο Αμαζόνιο αποφασισμένοι να στήσουν ένα σκηνικό απόλυτης φρίκης και βαρβαρότητας το οποίο όμως αποδεικνύεται αρκετά σικέ.

Οι τύποι αυτοί προκαλούν τους ιθαγενείς και μέσω του εκφοβισμού τους χρησιμοποιούν ως ηθοποιούς ‘μαριονέτες‘ ώστε το ‘ντοκιμαντέρ‘ τους να βγει ακριβώς όσο ‘ρεαλιστικό και σκληρό’ το θέλουν. Οπλισμένοι με τουφέκια αλλά και τις κάμερες τους εισβάλλουν στο χωριό των ιθαγενών και σπέρνουν ένα Μακελειό που αγγίζει τα όρια της γενοκτονίας. Στην συνέχεια φροντίζουν να τραβήξουν και ορισμένα παραπλανητικά πλάνα που έχουν σκοπό να κάνουν τον θεατή να πιστέψει ότι παρακολουθεί κάποια αρχαία και τρομερή μάχη ανάμεσα σε δυο φυλές καννίβαλων…

Το τι ωθεί αυτούς τους νέους σε κάτι τόσο αποτρόπαιο και καταδικαστέο ποτέ δεν μας γίνεται απόλυτα ξεκάθαρο. Στις αρχές του φιλμ μαθαίνουμε ότι το ίδιο crew στο παρελθόν είχε βρεθεί στην πάντοτε ταλαίπωρη Αφρική όπου κλήθηκαν να κινηματογραφήσουν μια φριχτή γενοκτονία. Ίσως όλα όσα βίωσαν εκεί να κλόνισαν ανεπανόρθωτα τον ψυχισμό τους και να ξεκλείδωσαν τις πιο κτηνώδεις και ποταπές παρορμήσεις της ανθρώπινης φύσης τους. Όμως προσωπικά η αίσθηση που μου έμεινε είναι ότι οι τύποι αυτοί ήταν απλά ένα μάτσο από άπληστους και ανώμαλους Μπάσταρδους που δεν θα δίσταζαν να κάψουν και να βιάσουν μια ολόκληρη φυλή ιθαγενών μόνο και μόνο ώστε να μαζέψουν το υλικό που θα τους εξασφάλιζε ένα γαμημένο ‘Όσκαρ’ αλλά θα τους έδινε και την σπάνια ευκαιρία να βγάλουν προς τα έξω όλα τους τα καταπιεσμένα βίτσια και την ανωμαλία που πίσω στον ‘πολιτισμένο κόσμο’ τους απαγορεύεται να τα εκδηλώσουν.

‘Keep Filming, Kill More People !’

Κάπως έτσι λειτούργησαν και ο Deodato , οι ηθοποιοί του και το συνεργείο μέσα στην δική τους ταινία. Για τον σκηνοθέτη οι ζωές ορισμένων χελωνών και ποντικών ήταν μηδαμινό τίμημα μπροστά στην ανταμοιβή του ‘απόλυτου και σκληρού‘ ρεαλισμού που θα έντυνε το φιλμ του. Πάντως ο Deodato εδώ έχει και την αίσθηση του αυτοσαρκασμού. Ο πιο ψυχωμένος ‘κάμεραμαν’ από το μυθοπλαστικό συνεργείο του CANNIBAL… είναι Ιταλική καταγωγής. Εδώ ο Deodato απλά μας θυμίζει το πόσο αφοσιωμένοι αλλά και ανεύθυνοι ήταν οι Ιταλοί σκηνοθέτες και τεχνικοί απέναντι στις κινηματογραφικές τους παραγωγές !

Η ταινία αυτή και οι δημιουργοί της κουβαλάνε στις πλάτες τους αρκετές ‘αμαρτίες‘. ‘Ανώμαλο‘ , ‘παραπλανητικό‘ , ‘ρατσιστικό‘ … αν ανήκεις στους επικριτές του μπορείς να του προσάψεις πολλά και δεν θα έχεις και εντελώς άδικο.

Όμως στον αντίποδα εδώ έχουμε τόση δύναμη και ουσία που κατά καιρούς το φιλμ αυτό έχει εξυμνηθεί από σκηνοθέτες του επιπέδου των Leone , Tarantino και Scorsese.

Το παράδοξο είναι ότι το CANNIBAL HOLOCAUST λειτουργεί και ως μια κριτική απέναντι στον δυτικό κόσμο , τα τηλεοπτικά και κινηματογραφικά δίκτυα αλλά και το κοινό τους που συνεχώς επιθυμεί να ψυχαγωγηθεί με σάρκα και αίμα. Ιδού μια εικόνα των ‘καννίβαλων‘ που ζούνε μόλις μερικές ώρες μακριά μας αλλά ποίος ορίζει ότι αυτή η εικόνα είναι ενδεικτική του τρόπου ζωής τους ? Στην τελική ξέρουμε για αυτές τις φυλές μονάχα όλα όσα μπορούμε να ‘μάθουμε‘ μέσα από μια οθόνη.

Το ‘found footage’ υλικό καταλαμβάνει μονάχα την μισή ταινία του Deodato. Το άλλο μισό μας δείχνει την προσπάθεια ενός καθηγητή ανθρωπολογίας να το ανακτήσει από τους εναπομείναντες ιθαγενείς. Βλέπεις μπορεί αρχικά αυτοί οι πρωτόγονοι άνθρωποι να τρόμαξαν μπροστά στην θέα της κάμερας και της καραμπίνας και να παρεξήγησαν τους λευκούς επισκέπτες / εισβολείς σαν ‘Θεούς’ όμως πάντοτε η υπομονή και ο φόβος θα έχουν τα όρια τους. Όταν τα βασανιστήρια και οι εξευτελισμοί φτάνουν στο απροχώρητο οι ιθαγενείς τότε όντως μεταμορφώνονται σε καννίβαλους. Επιτίθενται στους Αμερικανούς, τους βιάζουν και τους διαμελίζουν μετά μανίας. Και όμως όλη αυτή η σκληράδα δεν φαντάζει τόσο με ‘εκδίκηση’ όσο περισσότερο με μια απελπισμένη απόπειρα για αυτούς να ‘εξαγνίσουν’ τον τόπο τους από το παραμικρό ίχνος των δυτικών βάρβαρων…

Ο καθηγητής τελικά κατορθώνει να πάρει το υλικό στα χέρια του και το πηγαίνει στο στούντιο που χρηματοδοτούσε την παραγωγή του ‘ντοκιμαντέρ’ . Εκεί παρέα με τρία στελέχη κάθεται και ‘μελετά’ το υλικό που διέσωσε. Η αντίδραση του απέναντι σε αυτό είναι απόλυτα λογική :

‘I wonder who the real cannibals are.’

Και όμως να που τα στελέχη του στούντιο δεν συμμερίζονται απόλυτα την γνώμη του. Αντίθετα επιμένουν να ξεψαχνίσουν το ‘ντοκιμαντέρ’ από την κορυφή μέχρι τα νύχια μπας και βρουν κάτι που θα μπορέσουν να το προβάλλουν στο κανάλι τους.

‘Όσο περισσότεροι βιασμοί τόσο πιο χαρούμενο είναι το κοινό !’

Τα λόγια μιας παραγωγού δεν απέχουν καθόλου από την τηλεοπτική και ψυχαγωγική μας πραγματικότητα. Ο δυτικός κόσμος ανέκαθεν ένιωθε να έλκεται από την άσκοπη και αλόγιστη βία. Σε αντίθεση με εμάς η βία στην οποία καταφεύγουν οι ιθαγενείς ‘καννίβαλοι’ δικαιολογείται απόλυτα από την έλλειψη μόρφωσης και τα έθιμα τους.

Εμείς πάλι τι δικαιολογία έχουμε ?

Στο φινάλε του CANNIBAL HOLOCAUST o Ruggero Deodato κλείνει την ιστορία του με ένα πλάνο της Νέας Υόρκης. Εκείνη την στιγμή η μεγαλούπολη φαντάζει ως μια πολύ χειρότερη και επικίνδυνη ‘ζούγκλα’ από εκείνες που συναντώνται μέσα στον Αμαζόνιο…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

Create your website with WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: